 |
| Nhà nước dành tối thiểu 1% ngân sách cho chuyển đổi số |
Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Chuyển đổi số, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong khuôn khổ pháp lý thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia. Đáng chú ý, luật dành riêng một mục để quy định cụ thể về nguồn lực tài chính cho chuyển đổi số, lần đầu tiên xác lập tỷ lệ chi ngân sách tối thiểu cho lĩnh vực này.
Dành tối thiểu 1% ngân sách cho chuyển đổi số
Theo quy định của Luật, Nhà nước bảo đảm chi cho chuyển đổi số hằng năm tối thiểu 1% tổng chi ngân sách nhà nước. Khoản chi này được trích từ nguồn tổng chi tối thiểu 3% ngân sách nhà nước dành cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Luật cũng nêu rõ, mức chi này sẽ được tăng dần theo yêu cầu phát triển, phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong từng thời kỳ, nhằm đáp ứng tốc độ và quy mô ngày càng lớn của quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Việc luật hóa tỷ lệ chi ngân sách tối thiểu được đánh giá là bước tiến quan trọng, khắc phục tình trạng thiếu ổn định về nguồn lực tài chính cho chuyển đổi số trong thời gian qua.
Đối với nguồn ngân sách nhà nước bố trí cho chuyển đổi số phục vụ quốc phòng, an ninh, Luật quy định việc thực hiện theo các nội dung đặc thù của Luật Ngân sách nhà nước và các quy định liên quan.
Nguồn chi này được tổng hợp chung trong tổng chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu đặc thù về an ninh – quốc phòng, vừa thống nhất trong quản lý ngân sách.
Huy động mạnh nguồn lực ngoài ngân sách
Bên cạnh ngân sách nhà nước, Luật Chuyển đổi số cũng khuyến khích và tạo hành lang pháp lý cho việc huy động các nguồn tài chính ngoài ngân sách, bao gồm: Nguồn tài chính hợp pháp của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân; Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp; Các nguồn tài chính hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Cách tiếp cận này nhằm thúc đẩy xã hội hóa chuyển đổi số, giảm áp lực lên ngân sách nhà nước và khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào quá trình số hóa nền kinh tế và xã hội.
Luật quy định cụ thể nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước cho chuyển đổi số, gắn với từng nhóm hoạt động theo các điều khoản tương ứng, qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc lập dự toán, phân bổ và sử dụng ngân sách.
Đặc biệt, Luật nhấn mạnh yêu cầu đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách cho chuyển đổi số, nhằm khắc phục tình trạng đầu tư manh mún, trùng lặp hoặc chạy theo hình thức, phong trào.
Chính phủ được giao quy định chi tiết về: Quản lý đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ số; Cơ chế đặc thù cho phát triển thử nghiệm (sandbox) trong chuyển đổi số sử dụng ngân sách nhà nước; Phân cấp nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.
Luật cũng yêu cầu các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương khi đề xuất sử dụng ngân sách nhà nước cho chuyển đổi số phải bảo đảm phù hợp với chiến lược, chương trình, kế hoạch chuyển đổi số đã được quy định trong Luật.
Quy định này nhằm tăng tính liên kết, đồng bộ giữa nguồn lực tài chính và mục tiêu chuyển đổi số, tránh tình trạng đầu tư rời rạc, thiếu định hướng dài hạn.
