Tây Ninh đang đẩy nhanh việc hoàn thiện hệ sinh thái UAV giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Không dừng ở việc xây dựng một bản chiến lược, địa phương đồng thời chuẩn bị nhiều đề án triển khai để sẵn sàng đưa lĩnh vực phương tiện không người lái vào thực tiễn ngay sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, mở ra hướng tiếp cận mới trong phát triển khoa học, công nghệ và thu hút đầu tư.
 |
| Toàn cảnh cuộc họp rà soát, hoàn thiện Chiến lược phát triển hệ sinh thái UAV tỉnh Tây Ninh. |
Vừa qua, ông Phạm Tấn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã chủ trì cuộc họp nghe Sở Khoa học và Công nghệ báo cáo kết quả rà soát, hoàn thiện Chiến lược phát triển hệ sinh thái UAV tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Tham dự cuộc họp có các thành viên Tổ công tác xây dựng Chiến lược cùng đại diện các sở, ngành liên quan. Đây là bước rà soát cuối cùng trước khi dự thảo được trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đằng sau một cuộc họp hành chính là quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều tháng với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, chuyên gia và doanh nghiệp nhằm xây dựng một chiến lược có tính khả thi, phù hợp với định hướng phát triển quốc gia.
Điểm đáng chú ý là Tây Ninh không tiếp cận UAV như một lĩnh vực công nghệ riêng lẻ. Tỉnh lựa chọn phát triển theo mô hình "hệ sinh thái", tức cùng lúc chuẩn bị cơ chế, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, quản lý và môi trường thử nghiệm. Cách làm này phản ánh xu hướng đang được nhiều địa phương và cơ quan quản lý quan tâm khi công nghệ bay không người lái ngày càng mở rộng phạm vi ứng dụng.
Chiến lược được chuẩn bị từ khảo sát thực tiễn đến tham vấn nhiều bộ, ngành
Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ, dự thảo chiến lược được xây dựng trên cơ sở khảo sát thực tiễn, nghiên cứu kinh nghiệm trong nước và quốc tế. Song song đó, đơn vị chủ trì đã lấy ý kiến của Bộ Quốc phòng, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng 122 cơ quan, đơn vị và các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực. Khối lượng ý kiến tham gia cho thấy phạm vi của chiến lược không chỉ liên quan đến khoa học - công nghệ mà còn gắn với quản lý vùng trời, hạ tầng kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực và các quy định pháp luật hiện hành. Những góp ý này đã được tổng hợp, tiếp thu để hoàn thiện dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
 |
| Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Tấn Hòa đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo chiến lược và các kế hoạch triển khai. |
Theo thông tin từ các hội thảo góp ý được tổ chức trước đó, nhiều chuyên gia cho rằng việc xây dựng chiến lược cần bắt đầu từ nhu cầu thực tiễn của địa phương, thay vì chạy theo xu hướng công nghệ. Hướng tiếp cận này cũng được Bộ Khoa học và Công nghệ nhiều lần nhấn mạnh trong quá trình làm việc với Tây Ninh khi đề nghị địa phương xác định rõ các lĩnh vực có thể ứng dụng UAV để tạo hiệu quả kinh tế và xã hội.
Thực tế, thiết bị bay không người lái đang được nghiên cứu ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, giám sát tài nguyên môi trường, kiểm tra hạ tầng giao thông, điện lực, cứu hộ cứu nạn, đo đạc bản đồ và hỗ trợ công tác quản lý. Mỗi lĩnh vực lại đặt ra những yêu cầu khác nhau về công nghệ, nhân lực và cơ chế quản lý. Chính vì vậy, việc xây dựng chiến lược theo hướng tổng thể được xem là điều kiện cần để tránh phát triển manh mún.
Đến ngày 28/7, Thường trực Tỉnh ủy đã thống nhất chủ trương thông qua dự thảo để trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Điều này cho thấy tiến trình xây dựng chiến lược đã bước sang giai đoạn hoàn thiện cuối cùng.
Không chỉ có UAV mà là cả một hệ sinh thái công nghệ
Một điểm khác biệt của chiến lược lần này là tỉnh không tập trung vào việc phát triển riêng thiết bị bay mà hướng đến xây dựng đồng bộ các cấu phần của hệ sinh thái UAV. Theo báo cáo tại cuộc họp, Tây Ninh đã chuẩn bị kế hoạch triển khai chiến lược ngay sau khi được phê duyệt. Trong đó có Đề án thành lập Khu liên hợp phương tiện không người lái; Đề án sandbox UAV phục vụ đào tạo điều khiển; kế hoạch truyền thông; đào tạo nguồn nhân lực; xây dựng nền tảng dữ liệu; xúc tiến đầu tư và nhiều nội dung liên quan khác.
Trong lĩnh vực công nghệ, "sandbox" được hiểu là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Theo mô hình này, một số hoạt động hoặc giải pháp mới được phép triển khai trong phạm vi và thời gian xác định dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Với phương tiện không người lái, cách tiếp cận này giúp vừa tạo điều kiện thử nghiệm công nghệ mới, vừa bảo đảm yêu cầu về an toàn, an ninh và tuân thủ pháp luật. Việc đưa cơ chế sandbox UAV vào dự thảo chiến lược cho thấy Tây Ninh không chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng mà còn chú trọng xây dựng môi trường để công nghệ có điều kiện phát triển, kiểm chứng và hoàn thiện trước khi nhân rộng.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng đang phối hợp với Tập đoàn Viettel nghiên cứu phương án đầu tư hệ thống quản lý giao thông thiết bị bay không người lái (UTM). Đây là hạ tầng được nhiều quốc gia quan tâm nhằm hỗ trợ quản lý hoạt động của UAV, từ đăng ký vùng bay, điều phối hành trình đến giám sát an toàn khi số lượng thiết bị hoạt động ngày càng tăng.
Hướng đến nền tảng cho kinh tế tầm thấp và đổi mới sáng tạo
Cùng với việc hoàn thiện dự thảo chiến lược, Tây Ninh lựa chọn chuẩn bị đồng thời nhiều điều kiện để có thể triển khai ngay sau khi văn bản được phê duyệt. Cách làm này giúp rút ngắn khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn, đồng thời hạn chế tình trạng chiến lược được ban hành nhưng phải mất nhiều thời gian mới có thể triển khai. Trong quá trình làm việc với Tây Ninh trước đây, Bộ Khoa học và Công nghệ từng lưu ý địa phương cần xuất phát từ nhu cầu phát triển thực tế để xây dựng hệ sinh thái UAV, gắn với các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng. Định hướng này cũng phù hợp với xu thế phát triển kinh tế tầm thấp - lĩnh vực đang nhận được nhiều sự quan tâm trên thế giới khi công nghệ bay không người lái ngày càng mở rộng phạm vi ứng dụng.
Kinh tế tầm thấp được hiểu là các hoạt động kinh tế diễn ra trong không gian bay thấp, khai thác các thiết bị bay không người lái và các phương tiện hàng không cất, hạ cánh thẳng đứng phục vụ sản xuất, dịch vụ và quản lý. Dù còn là lĩnh vực mới tại Việt Nam, nhiều địa phương đã bắt đầu nghiên cứu các mô hình quản lý, thử nghiệm và ứng dụng phù hợp với điều kiện thực tế. Đối với Tây Ninh, việc xây dựng chiến lược không chỉ hướng đến phát triển công nghệ mà còn tạo nền tảng để kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và các đơn vị nghiên cứu. Khi các mắt xích này được hình thành đồng bộ, địa phương sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để thu hút nguồn lực đầu tư và phát triển các dịch vụ liên quan đến phương tiện không người lái.
Một điểm đáng lưu ý là các đề án được chuẩn bị không dừng ở khâu đào tạo hay thử nghiệm. Việc xây dựng nền tảng dữ liệu, kế hoạch truyền thông, xúc tiến đầu tư và nghiên cứu hệ thống quản lý UTM cho thấy tỉnh hướng tới một mô hình phát triển có tính liên kết, trong đó mỗi cấu phần đều hỗ trợ cho sự vận hành của toàn bộ hệ sinh thái.
 |
| Các đại biểu tham gia góp ý dự thảo Chiến lược phát triển hệ sinh thái UAV. |
Bảo đảm tính khả thi để chiến lược sớm đi vào cuộc sống
Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Tấn Hòa đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo chiến lược và các kế hoạch triển khai, bảo đảm nội dung có tính khả thi, đồng bộ, bám sát quy định của Trung ương và phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh. Lãnh đạo UBND tỉnh cũng yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành liên quan để chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, tạo cơ sở đưa chiến lược vào thực tiễn ngay sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Yêu cầu về tính khả thi được nhấn mạnh trong bối cảnh lĩnh vực UAV liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp quản lý. Bên cạnh yếu tố công nghệ còn có những nội dung về quy hoạch, quản lý vùng bay, đào tạo nhân lực, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan. Vì vậy, việc chuẩn bị từ sớm các kế hoạch triển khai được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế những vướng mắc khi tổ chức thực hiện.
Từ những nội dung được báo cáo tại cuộc họp có thể thấy, Tây Ninh đang lựa chọn cách tiếp cận từng bước, lấy nền tảng quản lý và hạ tầng làm cơ sở trước khi mở rộng các hoạt động ứng dụng. Đây cũng là hướng đi phù hợp đối với một lĩnh vực còn khá mới, đòi hỏi sự đồng bộ giữa đổi mới công nghệ và quản lý nhà nước.
Chuẩn bị từ sớm để đón cơ hội phát triển
Việc hoàn thiện chiến lược cùng lúc với hàng loạt đề án thành phần cho thấy địa phương không chờ đến khi văn bản được phê duyệt mới bắt đầu triển khai công việc. Các kế hoạch về đào tạo, cơ chế thử nghiệm, hạ tầng dữ liệu, xúc tiến đầu tư và nghiên cứu hệ thống quản lý đã được chuẩn bị trước, tạo điều kiện để các bước tiếp theo có thể triển khai liên tục.
Ở góc độ phát triển địa phương, cách tiếp cận này còn góp phần hình thành môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và các đơn vị đào tạo tham gia vào lĩnh vực công nghệ mới. Khi các điều kiện về cơ chế, nhân lực và hạ tầng được chuẩn bị đồng bộ, khả năng thu hút nguồn lực xã hội cũng sẽ được mở rộng hơn.
Thực tiễn cho thấy, một chiến lược chỉ phát huy hiệu quả khi được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Với những bước chuẩn bị đã được triển khai, Tây Ninh đang hướng tới mục tiêu đưa hệ sinh thái UAV từ định hướng trên giấy thành các hoạt động cụ thể, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực quản lý và tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
