AI tiếp sức, doanh nghiệp Việt tăng tốc trong nền kinh tế số 49 tỷ USD

Nền kinh tế số Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, ngày càng được tiếp sức mạnh mẽ bởi các ứng dụng AI thường nhật. Theo báo cáo thường niên e-Conomy SEA 2026 mới nhất từ Google, Temasek và Bain & Company phát hành ngày 5/11, Việt Nam hiện là nền kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, dự kiến chạm mốc 49 tỷ USD tổng giá trị hàng hoá (GMV) trong năm 2026 với mức tăng trưởng 20% - đồng hạng với Malaysia.

Đà bứt phá này được thúc đẩy bởi mức tăng trưởng hai chữ số trên cả bốn lĩnh vực cốt lõi, dẫn đầu là thương mại điện tử và du lịch trực tuyến, song hành cùng sự vươn lên nhanh chóng của nhóm dịch vụ tài chính số, đặc biệt là cho vay số và thanh toán số.

Tăng trưởng hai chữ số trên các lĩnh vực trọng điểm, với thương mại điện tử là động lực chính

Hầu hết các lĩnh vực kinh tế số tại Việt Nam đang duy trì mức tăng trưởng hai chữ số, nhờ các nền tảng liên tục mở rộng quy mô và khai thác hiệu quả doanh thu từ thói quen của người dùng. Trong đó, thương mại điện tử tiếp tục đóng vai trò là động lực chính khi chiếm tới 2/3 tổng quy mô nền kinh tế số. Lĩnh vực này ghi nhận mức tăng 22% so với cùng kỳ năm trước, đạt 32 tỷ USD trong năm 2026 và dự kiến chạm mốc 61 tỷ USD vào năm 2030.

Động lực bứt phá này đến từ việc các nền tảng tích hợp AI để tối ưu hóa khả năng tiếp cận và nâng cao tỷ lệ chốt đơn của người tiêu dùng, đồng thời tinh gọn quy trình vận hành cho người bán thông qua các công cụ chuyên biệt như tự động hóa khâu đăng tải sản phẩm.

Tăng trưởng kinh tế số của Việt Nam qua từng năm đều tăng. Ảnh: Google.

Du lịch trực tuyến tiếp tục giữ vững đà tăng trưởng tại Việt Nam, ghi nhận mức tăng 15% so với cùng kỳ năm trước, đạt 5 tỷ USD tổng giá trị hàng hoá, sánh ngang với Malaysia là thị trường có tốc độ mở rộng nhanh nhất Đông Nam Á. Trên toàn khu vực, các nền tảng AI tạo sinh (GenAI) chuyên biệt đã vượt qua mạng xã hội để trở thành lựa chọn phổ biến thứ hai khi người dùng bắt đầu lên kế hoạch du lịch. Sự dịch chuyển này phản ánh vai trò ngày càng lớn của AI trong việc khám phá điểm đến và thiết kế lịch trình chuyến đi.

Đà tăng trưởng hai chữ số này lan tỏa rộng khắp hệ sinh thái số, thể hiện rõ qua mảng truyền thông trực tuyến (tăng 17% so với cùng kỳ năm trước, đạt 7 tỷ USD tổng giá trị hàng hoá trong năm 2026). Bên cạnh đó, mảng gọi xe công nghệ và giao đồ ăn cũng ghi nhận mức tăng 17% so với cùng kỳ, chạm mốc 6 tỷ USD tổng giá trị hàng hóa, trong bối cảnh các hãng xe điện đang đẩy mạnh cạnh tranh ở phân khúc này.

Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ gắn kết với AI hàng ngày và tỷ lệ sử dụng ngôn ngữ bản địa

Việt Nam hiện là thị trường có mức độ gắn kết với AI cao nhất Đông Nam Á. Khi AI tạo sinh (GenAI) chuyển dịch từ nhóm người dùng tiên phong sang ứng dụng rộng rãi trong môi trường làm việc, Việt Nam đã ghi nhận 45 triệu người dùng GenAI (chiếm 65% lực lượng lao động), tạo ra 31 tỷ lượt truy vấn AI mỗi năm.

Đi cùng với quy mô này là mức độ sử dụng thường xuyên vượt trội so với các quốc gia trong khu vực. Việt Nam hiện dẫn đầu Đông Nam Á về tần suất gắn kết với GenAI hàng ngày, với tỷ lệ cứ 5 người dùng thì có 2 người sử dụng AI với tần suất mỗi ngày. Người dùng đang đưa công nghệ này vào đời sống thường nhật, khi mỗi người dùng đang sử dụng trung bình ít nhất 5 công cụ AI khác nhau.

Xu hướng trên cũng đang định hình lại lĩnh vực thương mại khi có đến 44% hành trình tiêu dùng hiện nay bắt đầu từ AI. Đáng chú ý, mức độ đón nhận công nghệ AI tự chủ (agentic technology) đang ở mức cao, với 4 trên 5 người dùng sẵn sàng ủy thác việc mua sắm cho các tác nhân AI.

Đáng chú ý, quá trình tiếp nhận AI nhanh chóng này gắn liền với ngôn ngữ bản địa. Tiếng Việt hiện là ngôn ngữ chủ đạo trong các tương tác AI tại Việt Nam, chiếm tới 80% tổng số cuộc hội thoại - ghi nhận tỷ lệ sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ cao nhất trong nhóm 6 nền kinh tế lớn của Đông Nam Á (SEA-6). Thói quen tương tác mang đậm tính bản địa này dẫn đến lượng dữ liệu xử lý (token) trên mỗi tương tác cao hơn, qua đó cho thấy nhu cầu ngày càng lớn đối với các mô hình AI cần được tinh chỉnh riêng cho thị trường Việt Nam.

"Nền kinh tế số Việt Nam tiếp tục khẳng định đà tăng trưởng mạnh mẽ, được tiếp sức bởi sự đón nhận tích cực từ người dùng và các chính sách AI chủ động cấp quốc gia," ông Marc Woo, Tổng Giám đốc Google Việt Nam, chia sẻ. "Việc chạm mốc 49 tỷ USD tổng giá trị hàng hoá, đồng thời dẫn đầu khu vực về tần suất gắn kết AI hàng ngày bằng ngôn ngữ bản địa, là minh chứng rõ nét cho sự nhạy bén của người Việt trước các xu hướng công nghệ. Khi gần một nửa hành trình tiêu dùng hiện nay bắt đầu từ AI và 4 trên 5 người dùng sẵn sàng ủy thác việc mua sắm cho tác nhân AI, chúng ta đang chứng kiến một thị trường có vị thế độc nhất để biến AI thường nhật thành đòn bẩy kinh tế mang tính bước ngoặt."

“Việt Nam hiện là thị trường có mức độ gắn kết với AI cao nhất Đông Nam Á. Người dùng tại đây dẫn đầu khu vực về tần suất sử dụng hàng ngày, số lượng công cụ tiếp cận và xu hướng ưu tiên AI ngay từ bước khởi đầu. Nền tảng này càng được củng cố vững chắc nhờ khung pháp lý chuyên biệt về AI và Quỹ Phát triển AI Quốc gia.

Tuy nhiên, thước đo thành công thực sự đang dịch chuyển từ việc áp dụng công nghệ đơn thuần sang khả năng mang lại hiệu quả kinh doanh thực tiễn. Những doanh nghiệp biết tái định hình quy trình làm việc xoay quanh AI, thay vì chỉ tích hợp máy móc, sẽ biến đà tăng trưởng này thành lợi thế cạnh tranh bền vững,” ông Andrea Campagnoli, Đối tác Điều hành tại Bain & Company Việt Nam, nhận định.

Dịch vụ tài chính số đạt mức tăng trưởng cao hai chữ số trên mọi phân ngành

Các dịch vụ tài chính số ghi nhận đà mở rộng bứt phá. Trong đó, cho vay số nổi lên là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong nền kinh tế số của Việt Nam lẫn toàn khu vực Đông Nam Á, tăng vọt 34% so với cùng kỳ năm trước để chạm mốc 14 tỷ USD dư nợ. Lĩnh vực thanh toán số cũng tăng tốc mạnh mẽ lên mức 197 tỷ USD tổng giá trị giao dịch (GTV, tăng 21% so với cùng kỳ) và dự kiến hướng tới mốc 302 tỷ USD vào năm 2030. Đà tăng này được thúc đẩy trực tiếp bởi sự gia tăng 38% của các giao dịch không tiền mặt trong đầu năm 2026.

Nhất quán với xu hướng chung của khu vực, dòng vốn tư nhân tại Việt Nam đang có sự dịch chuyển mang tính chiến lược. Dù quy mô giá trị thương vụ có phần chững lại do tâm lý cẩn trọng chung của giới đầu tư toàn cầu, dòng vốn đang được phân bổ mang tính xây dựng hơn, dịch chuyển khỏi việc thu hút người dùng ngắn hạn để hướng tới các mô hình kinh doanh có hiệu quả sinh lời bền vững cùng hệ thống hạ tầng trọng điểm, bao gồm trung tâm dữ liệu, chất bán dẫn và các ngành mới nổi.