Ba trụ cột chiến lược về dữ liệu quốc gia năm 2026: Hoàn thiện pháp lý, kiến trúc thống nhất, khai thác giá trị dữ liệu

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo về dữ liệu phát biểu tại phiên họp. Ảnh: VGP.

Báo cáo tại phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, Đại tướng Lương Tam Quang – Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo – cho biết năm 2026, Ban Chỉ đạo sẽ tập trung triển khai đồng bộ ba trụ cột chiến lược, nhằm tạo nền tảng cho quản trị dữ liệu quốc gia hiện đại, an toàn và hiệu quả, phục vụ người dân, doanh nghiệp và phát triển kinh tế – xã hội.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, chấm dứt “cát cứ dữ liệu”

Trụ cột đầu tiên được xác định là hoàn thiện và bảo đảm tuân thủ hệ thống pháp luật về dữ liệu, an ninh mạng và an ninh dữ liệu. Trong đó, trọng tâm là triển khai hiệu quả Luật An ninh mạng 2025, Luật Dữ liệu 2024 cùng các nghị định hướng dẫn thi hành liên quan đến bảo vệ dữ liệu, dữ liệu quan trọng và dữ liệu cốt lõi.

Song song với đó, Ban Chỉ đạo sẽ tập trung xây dựng và ban hành các bộ tiêu chí quốc gia về dữ liệu, danh mục dữ liệu dùng chung và các quy chuẩn kỹ thuật về kết nối, chia sẻ dữ liệu. Đây được xem là giải pháp then chốt nhằm thống nhất cách thức xây dựng, phát triển, khai thác và sử dụng dữ liệu trên phạm vi toàn quốc, từng bước xóa bỏ tình trạng “cát cứ dữ liệu” giữa các bộ, ngành và địa phương.

Trụ cột thứ hai là triển khai khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, khung quản trị và từ điển dữ liệu, hướng tới quy hoạch tổng thể dữ liệu quốc gia trên nền tảng quy chuẩn kiến trúc thống nhất.

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, Ban Chỉ đạo sẽ tiến hành thiết lập bản đồ hiện trạng hạ tầng công nghệ dữ liệu tại các bộ, ngành, địa phương; từ đó xác định rõ lộ trình chuyển đổi số, làm rõ khoảng cách giữa thực tế và mục tiêu. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Trụ cột thứ ba tập trung vào khai thác và phát huy giá trị dữ liệu. Trên cơ sở tạo lập, phát triển và kết nối các cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia với CSDL chuyên ngành, Ban Chỉ đạo hướng tới hình thành hệ sinh thái dữ liệu toàn diện, phục vụ trực tiếp người dân và doanh nghiệp.

Trong đó, dữ liệu sẽ được sử dụng để cắt giảm thành phần hồ sơ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, áp dụng các mô hình phân tích dữ liệu nhằm nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời bảo đảm quốc phòng – an ninh.

Để bảo đảm tiến độ triển khai, Đại tướng Lương Tam Quang đề xuất Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương thành lập Ban Chỉ đạo về dữ liệu (nếu chưa có), xây dựng và hoàn thành kế hoạch hoạt động năm 2026 ngay trong tháng 1/2026.

Liên quan đến các nhiệm vụ còn tồn đọng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo cho biết, ngày 16/12/2025, cơ quan thường trực đã có báo cáo gửi Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thống nhất phương án triển khai Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính và Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính.

Trên cơ sở đó, Đại tướng Lương Tam Quang đề nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thành các nhiệm vụ cụ thể còn chậm tiến độ. “Sau hội nghị hôm nay, chúng tôi sẽ rà soát và thông báo rõ các nhiệm vụ tồn đọng, đồng thời xác định thời hạn hoàn thành trong kế hoạch hoạt động năm 2026”, ông nhấn mạnh.

Trung tâm Dữ liệu quốc gia vận hành từ tháng 6/2026

Một nội dung trọng tâm khác được Đại tướng Lương Tam Quang đặc biệt lưu ý là đẩy mạnh tạo lập và nâng cao chất lượng các CSDL để kết nối đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, dự kiến chính thức vận hành từ tháng 6/2026.

Để phát huy hiệu quả Trung tâm Dữ liệu quốc gia và thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đề nghị các bộ, ngành khẩn trương đăng ký sử dụng hạ tầng và xây dựng kế hoạch chuyển dịch hệ thống công nghệ thông tin về Trung tâm Dữ liệu quốc gia, hoàn thành trong tháng 1/2026.

Bên cạnh đó, Ban Chỉ đạo sẽ tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ phát triển và khai thác dữ liệu, trong đó đề xuất xây dựng theo trình tự rút gọn ba nghị định quan trọng: nghị định về cơ chế đột phá cho hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu tại Trung tâm sáng tạo khai thác dữ liệu; nghị định về hoạt động của sàn dữ liệu; và nghị định về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.

Về chủ quyền và an ninh dữ liệu, Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu là yếu tố nền tảng, bắt buộc ngay từ khâu quy hoạch, xây dựng và vận hành hệ thống thông tin.

Đáng chú ý, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo đề xuất xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về trí tuệ nhân tạo tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia, nhằm bảo đảm chủ quyền an ninh dữ liệu, đồng thời khai phóng sức mạnh của dữ liệu, tạo giá trị mới cho quản trị quốc gia, cải cách thủ tục hành chính và phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh.