Sửa đổi Luật Xây dựng để tháo gỡ nút thắt, khơi thông đầu tư

Ngày 12/9, tại cuộc họp do Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì, Dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi đã được trình bày với những đề xuất mang tính đột phá nhằm giải quyết các vướng mắc tồn tại suốt thời gian qua. Đây được xem là bước đi chiến lược, không chỉ khắc phục những bất cập của luật hiện hành mà còn mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành xây dựng Việt Nam, hướng tới sự đồng bộ, hiệu quả và bền vững.

Theo Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, việc sửa đổi Luật Xây dựng lần này phải bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là việc thể chế hóa yêu cầu mới từ sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp. Luật phải giải quyết dứt điểm tình trạng chồng chéo, trùng lặp giữa các luật liên quan như Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Đầu tư công, Luật Đất đai... Nhấn mạnh tinh thần "chỗ nào vướng thì sửa ngay", Phó Thủ tướng yêu cầu cơ quan soạn thảo phải quyết tâm xây dựng một hệ thống pháp luật thống nhất, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến về sửa đổi Luật Xây dựng - (Ảnh: VGP)

Dự thảo Luật, do Bộ Xây dựng chủ trì soạn thảo, dự kiến sửa đổi 141/168 điều, tập trung vào 4 nhóm vấn đề lớn. Thứ nhất là đổi mới phương thức, nâng cao hiệu quả quản trị trong đầu tư xây dựng. Dự thảo đề xuất chuyển từ phân loại dự án theo nguồn vốn sang hình thức đầu tư (đầu tư công, đối tác công tư, đầu tư trực tiếp kinh doanh), một sự thay đổi mang tính cốt lõi nhằm khắc phục những bất cập hiện tại. Đồng thời, Dự thảo cũng đơn giản hóa hình thức quản lý dự án, rút gọn từ 6 xuống còn 2 hình thức, giúp chủ đầu tư linh hoạt hơn.

Một điểm nhấn đáng chú ý là việc bổ sung quy định về ứng dụng công nghệ như BIM, GIS, và trí tuệ nhân tạo (AI) trong hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Điều này không chỉ giúp định danh hóa từng công trình từ khâu quy hoạch đến nghiệm thu, quyết toán mà còn mở ra cơ hội cho việc quản lý xây dựng một cách khoa học, hiệu quả và minh bạch hơn.

Thứ hai, việc cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính được coi là mục tiêu hàng đầu. Dự thảo đề xuất bãi bỏ 3 nhóm thủ tục hành chính gồm: thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở; cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức và công nhận tổ chức xã hội nghề nghiệp. Cùng với đó, việc miễn giấy phép xây dựng cho các dự án đã được thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, hay việc đơn giản hóa điều kiện khởi công cũng sẽ giúp rút ngắn thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Cơ chế "một cửa, một khóa" được kiến nghị để thẩm định đồng thời hồ sơ, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Thứ ba, Dự thảo Luật tập trung vào phân cấp quản lý từ trung ương đến địa phương, đồng thời gắn trách nhiệm rõ ràng cho các chủ thể tham gia. Điều này giúp nâng cao tính chủ động, giải trình của các cấp quản lý, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm và tắc nghẽn thủ tục.

Toàn cảnh buổi họp cho ý kiến về dự thảo Luật Xâu dựng sửa đổi.

Thứ tư, Luật chỉ quy định những vấn đề khung, nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn các quy định chi tiết sẽ giao Chính phủ quyết định. Cách tiếp cận này giúp Luật có tính linh hoạt cao, dễ dàng điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn thay đổi nhanh chóng.

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành và chuyên gia đều thống nhất rằng việc sửa đổi Luật Xây dựng phải toàn diện, đồng bộ với các luật khác. Ông Lê Anh Quân, Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng, và ông Luyện Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, đã đưa ra những ý kiến thiết thực từ thực tiễn địa phương, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải cách quy trình cấp phép và thanh quyết toán. Ông Hoàng Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam, kiến nghị bổ sung khái niệm "tổ hợp nhà thầu" và làm rõ các quy định về hợp đồng, thanh toán, bảo lãnh để bảo vệ quyền lợi của nhà thầu, đặc biệt là trong các dự án lớn.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Bộ Xây dựng và các ý kiến đóng góp sâu sắc. Phó Thủ tướng yêu cầu Dự thảo Luật cần tập trung vào việc loại bỏ những quy định trùng lặp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và ứng dụng công nghệ số trong quản lý xây dựng. Phó Thủ tướng cũng đề nghị cách phân loại dự án phải dựa trên tính chất, mức độ phức tạp về công nghệ thay vì nguồn vốn. Việc này sẽ đảm bảo tính sát thực và hiệu quả trong quản lý.

Phó Thủ tướng cũng đặc biệt lưu ý về việc tạo không gian cho chủ đầu tư áp dụng công nghệ mới, hướng tới các công trình xanh, thông minh và chuyển đổi số. Luật cần cho phép sử dụng tư vấn và tham khảo tiêu chuẩn nước ngoài khi trong nước chưa đủ năng lực. Tất cả những thay đổi này đều hướng đến một mục tiêu chung: xây dựng một hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch, khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành xây dựng trong kỷ nguyên mới.