S&P Global ngày 4/6 cho biết sẽ giữ nguyên các tiêu chí gia nhập những bộ chỉ số chủ chốt, qua đó làm giảm khả năng SpaceX được sớm đưa vào S&P 500 sau IPO. Động thái này được xem là một trở ngại đáng kể đối với kế hoạch gia tăng sức hút của thương vụ chào sàn lớn nhất thế giới.
Trong hồ sơ IPO, SpaceX theo đuổi cách tiếp cận khác biệt so với thông lệ thị trường, từ việc tăng vai trò của nhà đầu tư cá nhân trong phân bổ cổ phần đến nỗ lực thúc đẩy khả năng được bổ sung sớm vào các chỉ số lớn, đồng thời duy trì cấu trúc quản trị giúp nhà sáng lập giữ quyền kiểm soát đáng kể.
Theo kế hoạch, công ty đặt mục tiêu huy động 75 tỷ USD với mức định giá khoảng 1,75 nghìn tỷ USD. Nếu đạt được, SpaceX sẽ ngay lập tức nằm trong nhóm 10 doanh nghiệp niêm yết có giá trị vốn hóa lớn nhất tại Mỹ, dù lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng ban đầu chỉ chiếm tỷ trọng hạn chế.
Tuy nhiên, nhà cung cấp chỉ số cho biết các ngoại lệ liên quan đến năng lực tài chính, thời gian niêm yết và hệ số cổ phiếu có thể đầu tư (IWF) sẽ không được chấp thuận chỉ vì một doanh nghiệp có quy mô vốn hóa đặc biệt lớn.
Theo quy định hiện hành được S&P giữ nguyên, một doanh nghiệp muốn gia nhập S&P 500 phải ghi nhận lợi nhuận theo chuẩn kế toán GAAP trong quý gần nhất, đồng thời có lãi cộng dồn trong bốn quý gần nhất.
Đây là rào cản đáng chú ý đối với SpaceX khi công ty báo lỗ ròng 4,94 tỷ USD trong năm 2025, dù doanh thu vẫn tăng 33% lên 18,67 tỷ USD.
Trước đó, S&P từng tham vấn nhà đầu tư về khả năng rút ngắn thời gian chờ niêm yết công khai đối với các doanh nghiệp vốn hóa siêu lớn, miễn yêu cầu tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tối thiểu và thậm chí loại bỏ tiêu chí lợi nhuận. Tuy nhiên, phương án nới lỏng này cuối cùng đã không được thông qua.
Quyết định của S&P đặc biệt quan trọng vì S&P 500 là thước đo được theo dõi rộng rãi nhất trên Phố Wall. Nếu các tiêu chuẩn được nới lỏng, các quỹ đầu tư thụ động bám theo chỉ số này với quy mô tài sản lên tới hàng nghìn tỷ USD sẽ phải mua vào cổ phiếu SpaceX.
Theo Art Hogan, chiến lược gia thị trường trưởng tại B. Riley Wealth, việc duy trì nguyên tắc xét chọn dựa trên lợi nhuận và bộ tiêu chí thống nhất giúp củng cố uy tín của S&P Dow Jones Indices. Ông cho rằng việc tạo ngoại lệ chỉ vì doanh nghiệp có quy mô quá lớn nhưng vẫn chưa sinh lời sẽ làm suy yếu tính kỷ luật của bộ chỉ số.
Trái với lập trường của S&P, Nasdaq đã điều chỉnh phương pháp luận theo hướng tạo điều kiện cho SpaceX, Anthropic và các doanh nghiệp vốn hóa lớn mới niêm yết gia nhập Nasdaq 100 nhanh hơn.
Điều đó đồng nghĩa các quỹ mô phỏng Nasdaq 100 có thể phải mua một lượng đáng kể cổ phiếu SpaceX khi doanh nghiệp này đủ điều kiện được thêm vào rổ chỉ số, tạo ra lực cầu cơ học đáng kể ngay sau niêm yết.
Diễn biến này phản ánh cuộc cạnh tranh ngày càng mạnh giữa các sàn giao dịch và nhà cung cấp chỉ số trong việc thu hút các đợt IPO công nghệ quy mô lớn, trong bối cảnh thị trường Mỹ tìm cách đảo chiều xu hướng suy giảm số lượng doanh nghiệp niêm yết.
Ngoài SpaceX, các tên tuổi công nghệ và AI được định giá cao như Anthropic hay OpenAI cũng đang tiến gần hơn tới kế hoạch chào bán cổ phiếu ra công chúng, khiến các quy tắc gia nhập chỉ số trở thành vấn đề có ảnh hưởng ngày càng lớn tới dòng vốn thụ động.
Dù không mở cửa cho S&P 500, S&P Global cho biết sẽ điều chỉnh quy tắc đối với S&P Total Market Index và Dow Jones U.S. Total Stock Market Index, qua đó tạo đường vào cho SpaceX ở các bộ chỉ số có mức độ theo dõi thấp hơn.
Song song đó, theo các quy tắc gia nhập nhanh mới công bố, SpaceX vẫn đủ điều kiện để được xem xét đưa vào Russell U.S. Equity Indexes và FTSE Global Equity Index Series, cho thấy doanh nghiệp này vẫn còn nhiều cánh cửa tiếp cận dòng vốn chỉ số sau IPO, dù chưa thể nhanh chóng góp mặt trong S&P 500.
