Theo thống kê của Nông nghiệp và Môi trường, chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, ngành hồ tiêu Việt Nam đã ghi nhận những bước tăng trưởng vượt kỳ vọng. Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy, xuất khẩu hạt tiêu toàn quốc đạt 96,8 nghìn tấn với trị giá xấp xỉ 623 triệu USD, đạt mức tăng 31,6% về lượng và 22,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.
 |
| Sau một giai đoạn trầm lắng, thị trường hồ tiêu đang bước vào một chu kỳ mới với sự bùng nổ về kim ngạch xuất khẩu tại các thị trường trọng điểm như Mỹ và Trung Quốc, song cũng đồng thời đối mặt với tình trạng thắt chặt nguồn cung toàn cầu và các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. |
Bà Hoàng Thị Liên - Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), nhận định động lực tăng trưởng cốt lõi đến từ sự đảo chiều nhu cầu của các nền kinh tế lớn. Trong đó, hai mũi nhọn tiêu thụ ghi nhận những kịch bản ấn tượng. Cụ thể:
T thị trường Mỹ, sau giai đoạn sụt giảm mạnh vào năm 2025, các nhà nhập khẩu Mỹ đã đẩy mạnh mua hàng trở lại với khối lượng lên tới gần 25 nghìn tấn, đạt trị giá 178 triệu USD, chiếm tới 25,5% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam. Hiện tại, Việt Nam tiếp tục củng cố vị thế độc tôn tại đây khi chiếm tới 78,1% tổng lượng nhập khẩu hồ tiêu của Mỹ. Đà tăng này được dự báo sẽ kéo dài đến hết năm để phục vụ các đơn hàng cho cuối năm 2026 và quý I/2027.
Tại thị trường Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng mang tính đột biến. Sau hai năm liên tục trì hoãn mua hàng để chờ giá đáy, Trung Quốc bất ngờ quay trở lại với lượng nhập khẩu tăng hơn 200% (có thời điểm chạm mốc tăng gần 290%). Với nhu cầu tiêu thụ nội địa đạt từ 90.000 - 100.000 tấn/năm nhưng năng lực sản xuất nội tại chỉ đáp ứng khoảng 30.000 tấn, áp lực gom hàng từ Việt Nam của quốc gia này vẫn vô cùng lớn.
Bên cạnh hai dòng vốn lớn này, sự khởi sắc tại các thị trường Đức, UAE và Canada đã giúp hồ tiêu Việt Nam hiên ngang nắm giữ khoảng 36,3% thị phần toàn cầu.
Áp lực kép: Nguồn cung chạm đáy, rào cản kỹ thuật bủa vây
Mặc dù kim ngạch xuất khẩu liên tục lập đỉnh, ngành hồ tiêu lại đang rơi vào tình trạng báo động về nguồn cung. Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thời tiết khắc nghiệt cộng với làn sóng nông dân dịch chuyển sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế khác, diện tích canh tác bị bóp nghẹt đáng kể.
 |
| Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hồ tiêu và gia vị của Việt Nam lần đầu vượt mốc 2,12 tỷ USD, trong đó riêng hồ tiêu đạt hơn 1,6 tỷ USD, tiếp tục giữ vị trí số một thế giới. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh và tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe, các chuyên gia cho rằng ngành hồ tiêu không thể tiếp tục dựa vào mở rộng sản lượng, mà cần tái cấu trúc toàn diện theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững. |
Sản lượng hồ tiêu vụ 2026 của Việt Nam ước tính chỉ đạt 170.000 - 180.000 tấn, sụt giảm từ 15-20% so với năm ngoái. Đáng lo ngại hơn, lượng tồn kho chuyển giao sang năm nay cũng rơi vào trạng thái cạn kiệt, chỉ còn khoảng 40.000 tấn.
Sự khan hiếm trầm trọng này đã kích hoạt đà tăng giá mạnh mẽ tại thị trường nội địa. Vào cuối tháng 5/2026, giá tiêu trong nước duy trì vững chắc quanh ngưỡng 137.000 - 142.000 đồng/kg. Giới chuyên gia dự báo, giá tiêu hoàn toàn có khả năng sẽ chạm mốc 150.000 – 160.000 đồng/kg vào giai đoạn cuối năm khi doanh nghiệp vào cao điểm thu mua cho các đơn hàng quý IV. Mặc dù có những đợt điều chỉnh giảm nhẹ từ đối thủ Indonesia và Brazil, song tiêu Việt Nam vẫn giữ thế chủ động về mặt định giá.
Tuy nhiên, bài toán khó nhất của năm 2026 không nằm ở giá cả, mà nằm ở các rào cản kỹ thuật khắt khe khi EU và Mỹ liên tục thắt chặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, từ ngày 1/6/2026, Trung Quốc chính thức áp dụng Lệnh 280 (thay thế Lệnh 248) với những quy định siết chặt chưa từng có:
Nội dung siết chặt của Lệnh 280 (Áp dụng từ 1/6/2026)
Yêu cầu đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu phải thông qua thư giới thiệu của cơ quan có thẩm quyền.
Thắt chặt các tiêu chuẩn kiểm soát về bao bì, quy cách ghi nhãn và an toàn thực phẩm.
Bất kỳ thay đổi nhỏ về địa chỉ hoặc người đại diện pháp luật đều có thể bị tạm ngừng mã xuất khẩu ngay lập tức.
Thêm vào đó, các xung đột địa chính trị tại Trung Đông liên tục đẩy giá cước vận tải biển leo thang và gây ùn ứ nghiêm trọng tại các cảng trung chuyển lớn như Jebel Ali, trực tiếp bào mòn dòng vốn của doanh nghiệp.
Tấm vé thông hành từ sản xuất giảm phát thải và chế biến sâu
Để tự cứu mình trước "bão" tiêu chuẩn, một cuộc cách mạng xanh đang diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt trong ngành hồ tiêu. Thực tế tại thủ phủ Gia Lai chứng minh, những diện tích hạt tiêu canh tác theo tiêu chuẩn hữu cơ đang đem lại quả ngọt khi có giá bán cao hơn từ 10-30%, thậm chí có thời điểm vượt mức thị trường từ 40.000 - 50.000 đồng/kg.
Chiến lược này hoàn toàn đồng nhất với Đề án "Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035" của Chính phủ, hướng tới mục tiêu giảm ít nhất 15% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2035. Việc đưa vào vận hành các mô hình canh tác carbon thấp và hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định (MRV) được kỳ vọng sẽ là "tấm hộ chiếu" quyền lực giúp hạt tiêu Việt vượt qua các bộ lọc khắt khe nhất của các thị trường cao cấp.
Về lâu dài, VPSA kiến nghị cơ quan quản lý cần sớm xây dựng hệ thống thống kê vùng trồng chi tiết đến cấp xã để minh bạch hóa dữ liệu truy xuất, đồng thời khơi thông nguồn tín dụng để doanh nghiệp có thêm tiềm lực.
Hiện nay, các doanh nghiệp đầu ngành như Olam Việt Nam, Phúc Sinh, Nedspice và Haprosimex đang đóng vai trò dẫn dắt khi không chỉ mở rộng giỏ hàng sang các khu vực tiềm năng như châu Phi và Trung Đông, mà còn tiên phong đa dạng hóa sản phẩm sang các lĩnh vực chế biến sâu như tinh dầu hạt tiêu phục vụ ngành mỹ phẩm và dược phẩm. Đây được đánh giá là chìa khóa vàng để nâng tầm giá trị nông sản Việt, giúp ngành hồ tiêu đứng vững trước mọi biến động nguồn cung toàn cầu.
