Indonesia siết xuất khẩu than và dầu cọ: Doanh nghiệp Việt đối mặt nguy cơ đứt gãy nguồn cung

Indonesia vừa phát đi tín hiệu mạnh mẽ về việc tăng cường kiểm soát xuất khẩu than và dầu cọ thô (CPO) – hai mặt hàng Việt Nam đang phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ quốc gia này.

Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Indonesia, ngày 20/5, phát biểu trước Hạ viện Indonesia, Tổng thống Prabowo Subianto tuyên bố nước này sẽ triển khai chính sách doanh nghiệp nhà nước độc quyền xuất khẩu đối với than, dầu cọ và nhiều loại khoáng sản chiến lược khác thông qua việc thành lập một doanh nghiệp nhà nước (BUMN) chuyên trách xuất khẩu.

Theo nhà lãnh đạo Indonesia, chính sách mới nhằm tăng cường quản lý tài nguyên quốc gia, hạn chế thất thoát nguồn thu và nâng cao quyền kiểm soát của Chính phủ đối với hoạt động định giá hàng hóa xuất khẩu. Ông cho rằng việc một quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên lớn nhưng giá cả lại bị chi phối bởi thị trường bên ngoài là điều “không thể tiếp diễn”.

Đáng chú ý, Indonesia hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu than nhiệt điện và dầu cọ lớn nhất thế giới. Bởi vậy, bất kỳ thay đổi nào trong chính sách quản lý xuất khẩu của nước này đều có thể tác động đáng kể tới thị trường hàng hóa toàn cầu, đặc biệt là các quốc gia nhập khẩu lớn tại châu Á, trong đó có Việt Nam.

Giới phân tích quốc tế nhận định việc tập trung hoạt động xuất khẩu vào doanh nghiệp nhà nước có thể khiến cơ chế giao dịch truyền thống giữa nhà xuất khẩu và khách hàng quốc tế thay đổi đáng kể. Các vấn đề liên quan đến quy trình phê duyệt, cơ chế định giá, thời gian giao hàng hay hiệu lực hợp đồng hiện hữu đều đứng trước nguy cơ phát sinh rủi ro trong giai đoạn chuyển tiếp.

Reuters cho biết Indonesia dự kiến triển khai lộ trình chuyển đổi trong khoảng ba tháng, đồng thời yêu cầu hoạt động xuất khẩu các mặt hàng tài nguyên chiến lược sẽ được quản lý thông qua hệ thống do nhà nước kiểm soát.

Trong bối cảnh đó, Thương vụ Việt Nam tại Indonesia cảnh báo việc thay đổi chính sách đột ngột cùng mô hình doanh nghiệp xuất khẩu mới chưa hoàn thiện có thể gây gián đoạn nhất định đối với hoạt động thương mại than và dầu cọ trong thời gian tới.

Cơ quan này khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam đang nhập khẩu than, dầu cọ từ Indonesia cần chủ động rà soát lại toàn bộ hợp đồng giao dịch hiện có; đồng thời sớm làm việc với đối tác Indonesia cũng như các đơn vị liên quan như ngân hàng, bảo hiểm, giám định để bảo đảm tiến độ thực hiện hợp đồng, hạn chế nguy cơ gián đoạn nguồn cung trong giai đoạn chuyển đổi chính sách.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng được khuyến cáo thường xuyên cập nhật diễn biến thị trường, theo dõi sát các quy định mới từ phía Indonesia và chủ động xây dựng phương án đa dạng hóa nguồn cung từ các thị trường khác nhằm giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một nguồn nhập khẩu duy nhất.

Theo giới chuyên gia, trong bối cảnh thị trường hàng hóa thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động, việc Indonesia siết kiểm soát xuất khẩu không chỉ tác động tới doanh nghiệp nhập khẩu mà còn có thể tạo áp lực tăng giá đối với than và dầu cọ trên thị trường quốc tế trong thời gian tới.