Sau ba tháng căng thẳng leo thang tại Trung Đông, thị trường năng lượng và cước vận tải biển toàn cầu đang chịu những tác động sâu rộng khi hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới – bị gián đoạn nghiêm trọng.
Trước thời điểm xung đột bùng phát vào cuối tháng 2/2026, eo biển Hormuz là tuyến trung chuyển năng lượng trọng yếu với khoảng 70 tàu chở dầu và khí hóa lỏng lưu thông mỗi ngày, đáp ứng gần 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Tuy nhiên, đến tháng 5/2026, lưu lượng tàu qua khu vực này đã giảm xuống dưới 6 chuyến/ngày do nguy cơ an ninh gia tăng, khiến hoạt động xuất khẩu dầu từ Trung Đông lao dốc mạnh.
 |
| Cước vận tải biển tăng gấp 3 lần vì xung đột Trung Đông |
Dữ liệu thị trường cho thấy lượng dầu thô xuất khẩu từ khu vực Trung Đông đã giảm từ khoảng 75 triệu tấn/tháng xuống còn 36 triệu tấn. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng lượng dầu thô xuất khẩu toàn cầu đạt khoảng 800 triệu tấn, giảm 8% so với cùng kỳ năm trước, tương đương mức thiếu hụt khoảng 71 triệu tấn.
Sự đứt gãy nguồn cung từ Trung Đông buộc nhiều quốc gia nhập khẩu năng lượng phải chuyển hướng sang các nguồn cung thay thế từ khu vực châu Mỹ.
Trong bối cảnh đó, Mỹ tiếp tục gia tăng vai trò là nhà cung cấp dầu lớn nhất thế giới. Sản lượng xuất khẩu dầu của Mỹ trong 5 tháng đầu năm tăng khoảng 16%, lên hơn 86 triệu tấn.
Cùng với Mỹ, các quốc gia như Canada, Brazil và Mexico cũng đẩy mạnh khai thác, bổ sung thêm khoảng 28 triệu tấn dầu ra thị trường quốc tế. Tổng nguồn cung dầu từ khu vực châu Mỹ theo đó đạt khoảng 236 triệu tấn.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng lượng cung bổ sung này vẫn chưa đủ để bù đắp hoàn toàn khoảng trống từ Trung Đông, trong bối cảnh nguồn cung từ châu Phi còn hạn chế và dầu Nga tiếp tục chịu tác động từ các lệnh trừng phạt thương mại.
Không chỉ nguồn cung năng lượng bị ảnh hưởng, thị trường vận tải biển toàn cầu cũng ghi nhận biến động mạnh chưa từng có do rủi ro địa chính trị gia tăng.
Giá thuê tàu chở dầu trên tuyến Trung Đông – Trung Quốc từng tăng vọt lên khoảng 500.000 USD/ngày tại thời điểm căng thẳng đạt đỉnh, cao gần gấp 4 lần mức trước khủng hoảng. Dù hiện đã hạ nhiệt, giá cước vẫn duy trì quanh ngưỡng 390.000 USD/ngày, cao gấp khoảng 3 lần thông thường.
Trong khi đó, xuất khẩu các sản phẩm nhiên liệu thành phẩm như xăng, dầu diesel và nhiên liệu phản lực toàn cầu cũng giảm gần 9%, xuống dưới 330 triệu tấn.
Nhiều hãng vận tải biển đã phải điều chỉnh hải trình sang các tuyến xa hơn nhằm tránh khu vực xung đột, kéo theo thời gian vận chuyển dài hơn và chi phí logistics toàn cầu tăng mạnh.
Theo giới quan sát, việc giá năng lượng và chi phí vận tải duy trì ở mức cao đang tạo thêm áp lực lạm phát đối với nhiều nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh lượng dự trữ dầu và khí đốt tại nhiều quốc gia có xu hướng suy giảm.
Các chuyên gia nhận định nếu xung đột tại Trung Đông chưa sớm được kiểm soát hoặc chưa đạt được thỏa thuận hòa bình bền vững, thị trường năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục đối mặt với giai đoạn biến động kéo dài.
Trong bối cảnh đó, xu hướng phụ thuộc nhiều hơn vào các tuyến cung ứng dài hơn từ châu Mỹ được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng, kéo theo áp lực chi phí mới đối với thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.
