Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Thị trường phải có khuôn khổ pháp lý tốt hơn

Thị trường chứng khoán phải theo thông lệ quốc tế hiện hành

Ông Phạm Hồng Sơn - Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết, UBCKNN coi nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi là mục tiêu trọng yếu.

Ông Sơn cho rằng, các chuẩn mực của thị trường cũng phải theo thông lệ quốc tế hiện hành. Hiện nay, thị trường chứng khoán Việt Nam đã là thành viên của Liên đoàn Các Sở Giao dịch chứng khoán thế giới (WFE), các quy định khung pháp lý của thị trường, kể cả các nghị định cũng đang hướng tới đáp ứng chuẩn mực thế giới.

Ông cho biết thêm, hiện nay, một số quy định hướng tới thông lệ quốc tế gồm: Công bố thông tin, văn bản nghị định, công ty quản lý quỹ, doanh nghiệp niêm yết (DNNY)... Tuy nhiên, để được nâng hạng, chúng ta còn phải nỗ lực thêm. Trước tiên là đòi hỏi công bố thông tin của DNNY phải bằng tiếng Anh.

“Hiện nay các quy định của chúng ta mới ở mức khuyến khích. Nếu bắt buộc, các quy định sẽ gây áp lực lớn cho doanh nghiệp”, ông Sơn nói.

Theo ông Phạm Hồng Sơn, đây không phải là vấn đề đơn giản, chỉ có ít doanh nghiệp lớn đáp ứng được yêu cầu công bố thông tin bằng tiếng Anh. Thậm chí, một số doanh nghiệp công bố bằng tiếng Việt vẫn còn lỗi. Vì vậy, nếu đưa thành quy định thì chế tài xử phạt cũng khó để thực thi; mọi bước đi phải có lộ trình tiếp cận phù hợp.

Ông cho hay, về cơ bản, để đảm bảo tiêu chí nâng hạng, quy mô thị trường vốn, tính minh bạch thị trường còn gặp nhiều thách thức về sự toàn vẹn, tính chống chịu rủi ro của thị trường, sở giao dịch chứng khoán cần đảm bảo thông suốt giao dịch...

Gốc thị trường chứng khoán là minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư

Phó Chủ tịch UBCKNN đã báo cáo lên Bộ Tài chính, Thủ tướng Chính phủ để có biện pháp tháo gỡ. Qua trao đổi, nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) rất kỳ vọng vào thị trường chứng khoán Việt Nam và được coi là điểm sáng. Theo đó, quan điểm là thị trường phải có khuôn khổ pháp lý tốt hơn, công bố thông tin phải minh bạch, an toàn, bền vững hơn. Gốc thị trường chứng khoán là minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư.

Theo phản ánh của FTSE Russell, MSCI, hiện nay, NĐTNN không biết tỷ lệ sở hữu nước ngoài cụ thể của doanh nghiệp là bao nhiêu nên khó đưa ra quyết định đầu tư. Thêm vào đó, dự báo hơn 10 tỷ USD sẽ chảy vào Việt Nam khi được nâng hạng nhưng không dành cho tất cả thị trường, NĐTNN sẽ lựa chọn những doanh nghiệp tốt.

“Tuy nhiên, nếu NĐTNN muốn chọn doanh nghiệp tốt, chúng ta có nới room ngoại hay không? Những ví dụ trên cho thấy, nâng hạng không chỉ là vấn đề lớn mà còn bao gồm rất nhiều vấn đề cụ thể. Ngoài ra, hệ thống giao dịch cần được cải thiện hơn, nâng cấp khả năng tiếp cận thông tin nhà đầu tư cho doanh nghiệp”, ông Sơn chia sẻ.

Cùng quan điểm trên, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia khẳng định, Việt Nam đang thiếu yếu tố này, đây là nền tảng phát triển vững chắc cho thị trường chứng khoán. Việt Nam cần tạo sức ép quản trị, giám sát, và nâng tầm quản trị. "Size" thị trường ngày càng lớn, có những thời điểm chiếm 100-120% GDP, các doanh nghiệp niêm yết cần có cách thức quản trị khác.

Ông Lực nhấn mạnh, việc nâng hạng thị trường chứng khoán gắn với câu chuyện thành lập trung tâm tài chính quốc tế ở TP.HCM và TP. Đà Nẵng. Hiện tại, với cấp độ FTSE, chúng ta đang thiếu chỉ tiêu quan trọng: yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, có thể dẫn đến thiếu tiêu chí sai sót, rủi ro trong thanh toán. Nhiều người lo rằng, nếu không giao dịch ký quỹ thì có rủi ro nhà đầu tư không thanh toán.

Theo ông Lực, cần phải có giải pháp cho vấn đề này. Khảo sát cho thấy, trường hợp không ký quỹ, tỷ lệ nhà đầu tư trên thế giới không thanh toán chỉ đạt 2%, tương đương mức tổn thất 3 tỷ USD/năm.

Vị chuyên gia này đề xuất 3 biện pháp phòng ngừa rủi ro:

Thứ nhất, Việt Nam cần dứt khoát nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để tránh lỗi sai sót.

Thứ 2, kiểm soát hành vi của nhà đầu tư bằng cách tăng chế tài, xử phạt 1.000-5.000 USD hoặc tính tiền phạt dựa trên tỷ lệ số tiền.

Thứ ba, tăng thẩm quyền cho các công ty chứng khoán (CTCK) để thẩm định rủi ro và tự đưa ra quyết định. CTCK sẽ được phép quyết định một nhà đầu tư có cần ký quỹ hay không. Thêm vào đó, chúng ta cũng cần cơ chế xử lý rủi ro, CTCK được phép tịch thu tài sản, chứng khoán, thanh lý chứng khoán trong trường hợp nhà đầu tư không thể thanh toán.

Nghệ Nhân