Xe cứu thương: Cần một ranh giới rõ giữa cứu người và kinh doanh

Luật sư Phạm Văn Học: Hoàn thiện thể chế để doanh nghiệp y tế tư nhân dám đầu tư dài hạn

Luật sư Phạm Văn Học: 3 điểm nghẽn lớn của doanh nghiệp y tế tư nhân

Luật sư, Doanh nhân Phạm Văn Học – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện Tư nhân Việt Nam, Chủ tịch HĐTV, Tổng Giám đốc Hệ thống Y tế Hùng Vương.

Trong hệ thống y tế, xe cứu thương giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là khâu mở đầu của chuỗi cấp cứu – khám chữa bệnh, gắn trực tiếp với tính mạng người bệnh và niềm tin của xã hội. Từ góc nhìn của một luật sư đồng thời là doanh nhân đang trực tiếp điều hành bệnh viện tư nhân, ông Phạm Văn Học – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện Tư nhân Việt Nam, Chủ tịch HĐTV, Tổng Giám đốc Hệ thống Y tế Hùng Vương cho rằng đây là lĩnh vực cần được nhìn nhận thẳng thắn và đặt đúng mục tiêu y tế công.

Về chủ trương, việc đầu tư và phát triển hệ thống xe cứu thương phục vụ công tác cấp cứu là hướng đi đúng đắn, cần thiết và mang đậm tính nhân văn. Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách còn hạn chế, chủ trương xã hội hóa, huy động các nguồn lực ngoài nhà nước đã góp phần cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ cấp cứu, nhất là tại các khu vực xa trung tâm hoặc trong những tình huống khẩn cấp. Đây là điểm tích cực cần được ghi nhận.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Văn Học, bất cập lớn nhất hiện nay nằm ở sự thiếu rõ ràng trong việc phân định giữa mục tiêu y tế công và hoạt động dịch vụ có thu phí. Trên thực tế, có những mô hình xe cứu thương được đầu tư hoặc vận hành dưới danh nghĩa phục vụ cộng đồng, nhưng cách thức hoạt động lại mang nặng tính thương mại. Mức thu phí chưa được công khai, chưa được chuẩn hóa, trong khi cơ chế giám sát còn thiếu chặt chẽ. Điều này dễ gây hiểu nhầm trong xã hội và làm xói mòn niềm tin của người dân đối với hoạt động cấp cứu – vốn phải được đặt trên nền tảng nhân đạo, ưu tiên cứu người.

Một vấn đề khác là khung pháp lý điều chỉnh hoạt động xe cứu thương hiện nay còn thiếu và chưa đồng bộ. Các quy định hiện hành chủ yếu tập trung vào điều kiện phương tiện, trang thiết bị, trong khi những nội dung quan trọng như mô hình tổ chức, phạm vi hoạt động, cơ chế tài chính, trách nhiệm chuyên môn hay mối quan hệ phối hợp giữa hệ thống công lập và tư nhân vẫn còn nhiều khoảng trống. Điều này dẫn tới tình trạng mỗi địa phương triển khai theo một cách khác nhau, tiêu chí quản lý không thống nhất, gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý lẫn đơn vị cung ứng dịch vụ.

Xe cứu thương của Hệ thống Y tế Hùng Vương.

Cơ chế xã hội hóa xe cứu thương, nếu không đi kèm những nguyên tắc minh bạch, cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng. Khi ranh giới giữa cấp cứu trước viện và vận chuyển y tế thuần túy vì mục tiêu lợi nhuận không được xác lập rõ ràng, rất dễ làm sai lệch ý nghĩa ban đầu của công tác cấp cứu, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người bệnh.

Từ thực tiễn đó, ông Phạm Văn Học cho rằng cần có những điều chỉnh mang tính hệ thống. Trước hết, cơ quan quản lý cần xác định rõ đâu là hoạt động cấp cứu y tế công cộng phải được bảo đảm bằng nguồn lực nhà nước hoặc cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ; đâu là hoạt động dịch vụ vận chuyển y tế vận hành theo cơ chế thị trường. Hai lĩnh vực này cần được tách bạch về pháp lý, tài chính và phương thức giám sát.

Bên cạnh đó, cần sớm xây dựng một khung pháp lý thống nhất cho hoạt động xe cứu thương, quy định rõ tiêu chuẩn chuyên môn, phạm vi hoạt động, nguyên tắc thu phí, nghĩa vụ công khai thông tin và trách nhiệm giải trình. Việc xã hội hóa chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

Theo ông Phạm Văn Học, khi mục tiêu y tế công được đặt đúng vị trí, khi ranh giới giữa phục vụ cộng đồng và kinh doanh dịch vụ được xác lập rõ ràng, thì hệ thống xe cứu thương mới thực sự phát huy được giá trị nhân văn và hiệu quả xã hội như kỳ vọng.