Chuyên gia Lê Hoài Ân: Cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa muốn bứt phá phải số hóa thanh toán

Thanh toán số: Nền móng cho quản trị và tăng trưởng

Trong bối cảnh hành vi tiêu dùng dịch chuyển mạnh mẽ sang môi trường số, ông Lê Hoài Ân – chuyên gia tài chính, Founder IFSS – cho rằng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng: hoặc chủ động số hóa để bứt phá, hoặc chấp nhận tụt lại phía sau.

Theo ông Ân, câu chuyện chuyển đổi số của SME hiện nay không còn nằm ở việc “có nên làm hay không”, mà là “làm như thế nào để hiệu quả và phù hợp với nguồn lực thực tế”. Thanh toán, vốn từng được xem là bước cuối cùng trong chuỗi bán hàng, nay đã trở thành một phần cốt lõi của trải nghiệm khách hàng và hệ thống quản trị doanh nghiệp.

Ông Lê Hoài Ân nhận định, phần lớn SME Việt Nam vẫn vận hành dựa trên kinh nghiệm và các phương thức quản trị rời rạc. Thanh toán còn phụ thuộc vào chuyển khoản thủ công, ship COD hoặc máy POS đơn lẻ thiếu liên thông. Điều này không chỉ làm gián đoạn trải nghiệm mua sắm mà còn khiến doanh nghiệp thất thoát dữ liệu quan trọng.

“Các doanh nghiệp SME thường không có nhân sự tài chính chuyên trách. Việc quản lý, đối soát hằng ngày tiêu tốn nhiều thời gian nhưng lại không tạo ra giá trị gia tăng rõ rệt”, ông Ân chia sẻ.

Ông Lê Hoài Ân - Chuyên gia tài chính, Founder IFSS.

Trong môi trường thương mại điện tử và bán hàng đa kênh, mỗi bước thanh toán phức tạp đều có thể khiến khách hàng dừng lại ngay trước khi hoàn tất đơn hàng. Bên cạnh đó là nỗi lo về bảo mật thông tin, quy trình xác thực rườm rà hay thiếu phương thức thanh toán phù hợp với khách quốc tế. Tất cả những yếu tố này đang trở thành rào cản vô hình nhưng rất thực tế đối với SME.

Theo ông Ân, vấn đề cốt lõi không chỉ là mất đơn hàng, mà là mất dữ liệu. Khi giao dịch không được ghi nhận đầy đủ, doanh nghiệp không thể phân tích hành vi mua sắm, không đánh giá chính xác hiệu quả kinh doanh và càng khó dự báo dòng tiền.

Đặc biệt, việc thiếu dữ liệu minh bạch còn khiến SME gặp khó trong tiếp cận vốn. Ngân hàng ngày nay không còn dựa hoàn toàn vào tài sản đảm bảo, mà đánh giá doanh nghiệp thông qua lịch sử dòng tiền và hiệu quả kinh doanh thực tế. Nếu không có hệ thống thanh toán số hóa và dữ liệu chuẩn hóa, SME gần như tự đóng cánh cửa tiếp cận tín dụng linh hoạt.

Từ thanh toán đến hệ sinh thái tài chính số toàn diện

Theo chuyên gia Lê Hoài Ân, chuyển đổi số cần được nhìn nhận như một chiến lược dài hạn thay vì giải pháp tình thế. Ông đánh giá cao cách tiếp cận của VPBank trong việc xây dựng hệ sinh thái giải pháp dành riêng cho SME, hướng đến mục tiêu dễ triển khai, chi phí hợp lý và tối ưu dòng tiền.

Các công cụ như Smart POS, Tap to Phone, QR Payment đa tiêu chuẩn hay cổng thanh toán trực tuyến giúp doanh nghiệp chấp nhận thanh toán trên mọi kênh – từ cửa hàng vật lý đến nền tảng online và thương mại điện tử xuyên biên giới. Khi trải nghiệm thanh toán được rút gọn và bảo mật nâng cao, tỷ lệ chốt đơn cũng cải thiện đáng kể.

Ông Ân nhấn mạnh, điểm khác biệt nằm ở việc dữ liệu giao dịch được lưu trữ và phân tích một cách hệ thống. Trên nền tảng này, ngân hàng có thể ứng dụng công nghệ để đưa ra khuyến nghị nhập hàng, tối ưu tồn kho và đặc biệt là cấp trước hạn mức tín dụng phù hợp. Điều này giúp doanh nghiệp bổ sung vốn kịp thời, tránh tình trạng “đứt gãy” dòng tiền khi mở rộng kinh doanh.

Không chỉ dừng ở thị trường nội địa, các giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới và thanh toán sinh trắc học đang mở ra cơ hội tiếp cận khách hàng quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh du lịch và thương mại phục hồi. Theo ông Ân, đây là chìa khóa giúp SME mở rộng thị trường mà không cần đầu tư quá lớn vào hạ tầng vật lý.

Ông cũng lưu ý rằng lộ trình siết chặt quản lý thuế, hóa đơn điện tử và minh bạch tài chính trong thời gian tới sẽ tạo ra “luật chơi” mới. Năm 2026 được xem là cột mốc quan trọng khi yêu cầu chuẩn hóa dữ liệu và quản trị tài chính trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Do đó, SME cần chủ động chuẩn bị từ sớm để tránh rơi vào thế bị động.

“Doanh nghiệp nhỏ không thể cạnh tranh bằng cách làm nhiều hơn, mà phải làm thông minh hơn. Chuẩn hóa thanh toán, khai thác dữ liệu và lựa chọn đối tác ngân hàng đồng hành dài hạn chính là nền tảng để tăng trưởng bền vững”, ông Lê Hoài Ân nhấn mạnh.

Theo ông, chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mới, mà là thay đổi tư duy quản trị: từ ghi chép thủ công sang hệ thống dữ liệu tập trung, từ phản ứng theo cảm tính sang ra quyết định dựa trên phân tích. Khi SME coi thanh toán số là “xương sống” của vận hành, họ không chỉ tối ưu được chi phí và doanh thu, mà còn xây dựng được năng lực cạnh tranh dài hạn trong kỷ nguyên số.