Phát triển “kinh tế bạc”, mở thêm không gian đóng góp cho người cao tuổi

Ngày 17/8, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, chủ trì Hội nghị sơ kết công tác người cao tuổi 7 tháng đầu năm 2026 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, cả nước hiện có gần 16,5 triệu người cao tuổi. Hơn 3,53 triệu người đang hưởng bảo hiểm xã hội hằng tháng, trong khi hơn 1,2 triệu người hưởng trợ cấp xã hội.

Công tác chăm sóc sức khỏe tiếp tục được quan tâm. Gần 15,7 triệu người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế; hơn 69% được khám sức khỏe định kỳ và khoảng 80% được lập hồ sơ quản lý sức khỏe.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, chủ trì Hội nghị sơ kết công tác người cao tuổi 7 tháng đầu

Đáng chú ý, người cao tuổi vẫn là một lực lượng có đóng góp đáng kể cho nền kinh tế và đời sống xã hội. Hơn 9 triệu người tiếp tục lao động, sản xuất, kinh doanh; hơn 733.000 người tham gia công tác Đảng, chính quyền, đoàn thể và hơn 1,1 triệu người tham gia giữ gìn an ninh, trật tự.

Tuy nhiên, tốc độ già hóa dân số nhanh cũng tạo sức ép lên hệ thống y tế, an sinh xã hội, thị trường lao động và dịch vụ chăm sóc. Tại nhiều vùng sâu, vùng xa, điều kiện tiếp cận dịch vụ của người cao tuổi còn hạn chế; mạng lưới chăm sóc và nguồn lực xã hội hóa chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu.

Từ chăm sóc sang phát huy nguồn lực

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh cần có sự chuyển biến trong nhận thức về người cao tuổi. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là chăm lo, chăm sóc thì trong bối cảnh già hóa dân số nhanh, cần nhìn nhận người cao tuổi như một nguồn lực có thể tiếp tục đóng góp cho phát triển.

Theo Phó Thủ tướng, yêu cầu này cần được thể hiện trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Việc hoàn thiện Luật Người cao tuổi và các chính sách liên quan cần đánh giá đầy đủ tác động đối với người cao tuổi, đồng thời bảo đảm người cao tuổi được xem xét như một chủ thể trong quá trình hoạch định chính sách.

Một nhiệm vụ được nhấn mạnh là phát triển “kinh tế bạc” - hệ sinh thái kinh tế gắn với nhu cầu, khả năng tham gia và đóng góp của người cao tuổi.

Phó Thủ tướng yêu cầu không chỉ phát triển sản phẩm, dịch vụ phục vụ người cao tuổi, mà cần huy động doanh nghiệp, thị trường, khoa học - công nghệ và các nguồn lực xã hội để hình thành hệ sinh thái phù hợp với quá trình già hóa dân số.

Theo chỉ đạo, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp xây dựng đề án phát triển “kinh tế bạc”, tạo cơ sở thúc đẩy và từng bước thể chế hóa lĩnh vực này.

Đây cũng là hướng mở rộng không gian để người cao tuổi tiếp tục tham gia lao động, kinh doanh, tiêu dùng và đóng góp vào nền kinh tế, thay vì chỉ được nhìn nhận từ góc độ đối tượng thụ hưởng chính sách an sinh.

Phát triển “kinh tế bạc”, mở thêm không gian đóng góp cho người cao tuổi

Hoàn thiện dữ liệu, bảo vệ người cao tuổi trên môi trường số

Cùng với phát triển “kinh tế bạc”, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu đẩy nhanh chuyển đổi số và hoàn thiện dữ liệu quốc gia về người cao tuổi, bảo đảm khả năng kết nối, liên thông với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nhất là dữ liệu y tế.

Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với Hội Người cao tuổi Việt Nam và các cơ quan liên quan hoàn thiện cơ sở dữ liệu, phấn đấu hoàn thành trong tháng 11/2026.

Phó Thủ tướng đồng thời lưu ý yêu cầu bảo vệ người cao tuổi trên không gian mạng khi nhóm đối tượng này ngày càng tham gia sâu hơn vào môi trường số.

Tuy nhiên, việc bảo vệ không nên chỉ dừng ở hạn chế rủi ro. Người cao tuổi cần được hỗ trợ nâng cao năng lực số để có thể chủ động tiếp cận công nghệ, tham gia chuyển đổi số, kinh tế số và kinh tế tri thức.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao hỗ trợ người cao tuổi nâng cao kỹ năng số, trước hết thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”, qua đó tạo điều kiện để người cao tuổi thích ứng với môi trường số và tiếp tục phát huy khả năng đóng góp.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần; củng cố hệ thống lão khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử.

Các bộ, ngành được yêu cầu tăng cường xã hội hóa, huy động nguồn lực tư nhân tham gia cung cấp dịch vụ cho người cao tuổi. Theo Phó Thủ tướng, dư địa xã hội hóa trong lĩnh vực này còn lớn, song cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách để tạo điều kiện thu hút nguồn lực.

Đối với chính sách trợ cấp hưu trí xã hội, Phó Thủ tướng yêu cầu việc mở rộng diện bao phủ phải gắn với đánh giá đầy đủ tác động đến ngân sách và sự tương quan với các chính sách bảo hiểm xã hội khác.

Trong bối cảnh số lượng người cao tuổi tiếp tục gia tăng, việc chuyển từ tư duy “chăm sóc” sang đồng thời “chăm sóc và phát huy” được xem là yêu cầu quan trọng để thích ứng với già hóa dân số, mở rộng thị trường dịch vụ và tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng.