Ông Đặng Huy Đông: Chuyển đổi kép mở dư địa tăng trưởng GDP bền vững Việt Nam

Tại lễ phát động Giải thưởng ESG Việt Nam 2026, ông Đặng Huy Đông – Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư – đã đưa ra một góc nhìn mang tính chiến lược về con đường tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam. Theo ông, trong bối cảnh toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ chuỗi giá trị, Việt Nam chỉ có thể bứt phá nếu biết tận dụng sức mạnh cộng hưởng của chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, hình thành một mô hình phát triển “chuyển đổi kép” mang giá trị dài hạn.

Từ góc độ vĩ mô, ông Đặng Huy Đông cho rằng chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện môi trường đơn thuần, mà đã trở thành trụ cột của năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi các thị trường lớn ngày càng siết chặt tiêu chuẩn phát thải, minh bạch chuỗi cung ứng và trách nhiệm xã hội, những nền kinh tế chậm thích ứng sẽ đối mặt nguy cơ bị loại khỏi dòng chảy thương mại toàn cầu. Ngược lại, quốc gia đi trước trong xanh hóa và số hóa sẽ nắm lợi thế về thị trường, vốn đầu tư và công nghệ.

Ông Đặng Huy Đông – Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Ảnh: Phan Chính).

Theo phân tích của ông, nếu triển khai đúng hướng, chuyển đổi xanh có thể đóng góp trên 1% tăng trưởng GDP mỗi năm, trong khi chuyển đổi số cũng tạo thêm mức đóng góp tương đương. Khi hai quá trình này được tích hợp đồng bộ, hiệu ứng cộng hưởng có thể nâng mức tăng trưởng bổ sung lên khoảng 2,5–3% GDP, đủ để tạo bệ phóng cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong trung hạn. Đây chính là dư địa mới giúp Việt Nam thoát khỏi giới hạn tăng trưởng truyền thống dựa vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không nằm ở tầm nhìn, mà ở cách triển khai. Ông Đặng Huy Đông cảnh báo tình trạng “chuyển đổi hình thức”, khi nhiều chương trình chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, mô hình trình diễn hoặc đầu tư công nghệ rời rạc, thiếu liên kết chiến lược. Chuyển đổi thực chất đòi hỏi sự đồng bộ từ khung pháp lý, chính sách tài chính, tiêu chuẩn kỹ thuật đến năng lực thực thi của doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Nếu thiếu sự phối hợp, các nỗ lực chuyển đổi sẽ phân mảnh, khó tạo ra tác động lan tỏa ở cấp nền kinh tế.

Một điểm nhấn quan trọng trong bài phát biểu là yêu cầu chuyển từ tư duy định tính sang tư duy định lượng. Theo ông, các mục tiêu xanh, ESG hay phát thải ròng bằng “0” cần được cụ thể hóa bằng các chỉ số đo lường rõ ràng, có khả năng kiểm chứng và gắn với hiệu quả kinh tế. Chỉ khi doanh nghiệp nhìn thấy được lợi ích tài chính cụ thể từ việc tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải hay tối ưu vận hành bằng công nghệ số, chuyển đổi mới trở thành động lực nội sinh, thay vì nghĩa vụ tuân thủ.

Liên quan đến thị trường carbon, ông Đặng Huy Đông đưa ra những phân tích đáng chú ý về giá trị thực chất của tín chỉ carbon. Hiện nay, tín chỉ từ rừng tự nhiên có giá khá thấp, trong khi tín chỉ tạo ra từ các giải pháp công nghệ cao như thu giữ, loại bỏ hoặc cô lập carbon lại có giá trị gấp nhiều lần. Điều này cho thấy dư địa hình thành một ngành kinh tế mới dựa trên công nghệ xanh, không chỉ phục vụ mục tiêu môi trường mà còn tạo giá trị gia tăng cao, thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn.

Theo ông, nếu Việt Nam tập trung phát triển hệ sinh thái công nghệ carbon, kết hợp với năng lực sản xuất và nền tảng số, quốc gia có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của kinh tế xanh. Đây không chỉ là cơ hội cho các tập đoàn lớn mà còn mở ra không gian thị trường mới cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, miễn là có cơ chế hỗ trợ phù hợp về vốn, công nghệ và tiêu chuẩn.

Trong bối cảnh đó, Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam được kỳ vọng đóng vai trò cầu nối giữa chính sách, doanh nghiệp và thị trường. Với cấu trúc chuyên ngành bao phủ nhiều lĩnh vực từ nông nghiệp, công nghiệp, đô thị đến kinh tế biển, Hiệp hội hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi theo lộ trình thực chất, tránh tình trạng chạy theo phong trào. Mục tiêu không chỉ là giảm phát thải, mà là tái cấu trúc mô hình kinh doanh, nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh dài hạn.

Kết lại, ông Đặng Huy Đông cho rằng “chuyển đổi kép” không phải lựa chọn mang tính thời điểm, mà là chiến lược phát triển dài hạn của Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế xanh và số. Khi được triển khai đồng bộ, minh bạch và định lượng hóa hiệu quả, mô hình này sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới, nâng tầm vị thế quốc gia, đồng thời giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu với năng lực cạnh tranh bền vững.