Ngành dệt may Việt Nam trước sức ép cạnh tranh: Tìm lối đi mới để bứt phá

Thách thức bủa vây ngành dệt may

Sau khi đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 22 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2025, ngành dệt may đang đối diện nhiều rào cản. Thuế quan từ Mỹ, giá nguyên liệu leo thang, cùng áp lực cạnh tranh từ Bangladesh, Campuchia, Myanmar khiến doanh nghiệp trong nước ngày càng khó giữ đơn hàng.

Ngành dệt may Việt Nam trước sức ép cạnh tranh. Ảnh minh họa

Từ thực tế doanh nghiệp, ông Phí Ngọc Trình - Tổng Giám đốc Tập đoàn Hồ Gươm – cho biết: "Trong khi cơ hội xuất khẩu của ngành may mặc tại Việt Nam những tháng đầu năm 2025 rất tiềm năng, dự kiến tăng 10% so với năm 2024, ướt đạt 47- 48 tỷ USD, thì sau chương trình nghị sự về thuế quan của chính phủ Mỹ và các thách thức như áp lực cạnh tranh, yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, tình hình chiến sự trên thế giới và biến động kinh tế toàn cầu, ngành dệt may đối diện với không ít khó khăn trong xuất khẩu".

Ông Trình phân tích cụ thể một số khó khăn đặc thù mà ngành dệt may đối mặt, thứ nhất cạnh tranh giá: Ngành may mặc là ngành sản xuất sử dụng lao động cường độ cao, giá nhân công chiếm tỷ trọng trong giá thành sản phẩm, nên chi phí lao động và vật tư nguyên liệu rất quan trọng. Trong khi nhu cầu về thu nhập của người lao động ngày càng tăng còn khách hàng muốn giữ nguyên giá, thậm chí đòi hỏi phải giảm giá mới chấp nhận chốt đơn hàng.

“Điều này thực sự rất khó khăn cho doanh nghiệp, trong khi đó chúng ta phải cạnh tranh với những nước có chi phí lao động và nguyên liệu thấp hơn Việt Nam như Bangladesh, Campuchia, Myanmar…”, ông Trình nhấn mạnh.

Thứ hai, việc tăng giá nguyên liệu đầu vào như vải, sợi, phụ liệu làm cho giá thành sản phẩm tăng lên, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của ngành.

Thứ ba, chính sách thương mại của các nước nhập khẩu. Việc thay đổi chính sách thương mại, tăng thuế nhập khẩu như chính phủ Mỹ đang áp lên các đối tác trong đó có Việt Nam đang gây tác động lớn và tiêu cực với các nhà nhập khẩu Mỹ lâu năm đang nhập hàng của Việt Nam. Ngoài ra một số quốc gia lại sử dụng việc áp đặt các rào cản thương mại để hạn chế nhập khẩu cũng ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu của ngành may mặc như đưa vào các tiêu chuẩn xanh….

Thứ tư, hạn chế về công nghệ và sản phẩm: Ngành may mặc Việt Nam vẫn đang phải dựa vào các sản phẩm có giá trị thấp và công nghệ thấp, chủ yếu làm gia công cho đối tác trung gian...

Ngoài ra còn một số khó khăn, thách thức khác như: Thay đổi nhu cầu thị trường; nhu cầu nguồn nhân lực…

Giải pháp nâng sức cạnh tranh

Để vượt qua khó khăn, giới chuyên gia khuyến nghị ngành dệt may cần chuyển hướng sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao; đẩy mạnh đổi mới công nghệ và nắm bắt xu hướng thời trang quốc tế.

Một trong những giải pháp then chốt là đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ và EU, mở rộng sang Nga, Brazil, Hàn Quốc, Trung Quốc hay Thổ Nhĩ Kỳ.

Bên cạnh đó, để cạnh tranh với các nước khác trên thị trường may mặc, Việt Nam cần tập trung vào phát triển sản phẩm mới và cải tiến sản phẩm hiện có. Điều này có thể đạt được thông qua nghiên cứu và phát triển, đầu tư vào công nghệ và hợp tác chiều sâu để bắt kịp và dự đoán được xu hướng của ngành thời trang quốc tế.

Hơn thế, cần cải thiện năng lực cạnh tranh của ngành bằng cách tăng năng suất, giảm chi phí sản xuất và cải thiện chất lượng. Điều này có thể đạt được thông qua đầu tư vào công nghệ, cải thiện kỹ năng lao động và triển khai các hệ thống quản lý hiện đại sử dụng các phần mềm quản lý điều hành sản xuất, sử dụng các robot thay cho con người ở các công đoạn đơn giản lặp đi lặp lại.

Đồng thời tinh giản thủ tục hành chính để giảm bớt sự phức tạp và tạo điều kiện cho sự phát triển của ngành. Điều này bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục cấp phép, giảm giấy tờ và tăng tính hiệu quả của hải quan.

Tăng cường hỗ trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Những doanh nghiệp này là một phần quan trọng của ngành may mặc Việt Nam nhưng thường gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng và công nghệ. “Chính phủ nên cung cấp hỗ trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua các chính sách khuyến khích như miễn thuế, cho vay với lãi suất thấp, giãn đóng bảo hiểm xã hội”, ông Trình nêu ý kiến.