Nâng hạng chứng khoán: Dấu ấn mở cửa vốn ngoại cho doanh nghiệp Việt

Nâng hạng chứng khoán không chỉ là câu chuyện của thị trường. Với doanh nghiệp Việt, đây là lúc một kênh huy động vốn mới mở rộng, đồng thời những tiêu chuẩn mà nhà đầu tư quốc tế đặt ra cũng trở nên rõ nét hơn.

Ngày 21/9/2026 đánh dấu việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức mang trạng thái thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell. Quá trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số toàn cầu được triển khai theo lộ trình từ tháng 9/2026 và dự kiến hoàn tất vào tháng 9/2027.

Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp bà Fiona Bassett - Tổng Giám đốc điều hành Tổ chức FTSE Russell, ngày 17/9. (Ảnh: https://baochinhphu.vn).

Đằng sau cột mốc này là nhiều năm cải cách về pháp lý, công nghệ, thanh toán, lưu ký, công bố thông tin và khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài.

Nhưng với doanh nghiệp, câu hỏi đáng quan tâm hơn là: nguồn vốn quốc tế sẽ đến với doanh nghiệp Việt bằng cách nào và doanh nghiệp phải thay đổi ra sao để hấp thụ được nguồn vốn đó?

Cửa vốn rộng hơn, nhưng không tự động chảy vào doanh nghiệp

Việc được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu giúp thị trường Việt Nam tăng khả năng xuất hiện trong danh mục theo dõi và phân bổ vốn của các định chế đầu tư quốc tế. Tại cuộc làm việc ngày 17/9, Tổng Giám đốc điều hành FTSE Russell Fiona Bassett cho biết tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được nâng từ 0,329% lên 0,49%, qua đó có thể đem đến luồng vốn hàng tỷ USD vào thị trường Việt Nam.

Cơ hội này không chỉ nằm ở giao dịch cổ phiếu trên sàn. Khi thị trường vốn có thêm nhà đầu tư, thanh khoản và khả năng huy động vốn của doanh nghiệp có thể được cải thiện. Về dài hạn, một thị trường vốn sâu hơn cũng giúp giảm sự phụ thuộc quá lớn của doanh nghiệp vào tín dụng ngân hàng, nhất là với nhu cầu vốn trung và dài hạn.

Đây là điểm đáng chú ý trong bối cảnh nhu cầu vốn cho mở rộng sản xuất, hạ tầng, công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ngày càng lớn.

Nhà đầu tư quốc tế sẽ nhìn gì ở doanh nghiệp Việt?

Nâng hạng có thể mở thêm cánh cửa vốn, tuy nhiên doanh nghiệp nào bước qua được cánh cửa đó sẽ phụ thuộc vào chất lượng thực của chính doanh nghiệp.

Nâng hạng thị trường không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp niêm yết đều lập tức tiếp cận được vốn ngoại.

Dòng tiền quốc tế có xu hướng tìm kiếm những doanh nghiệp đáp ứng được yêu cầu về thông tin, quản trị và khả năng tăng trưởng. Vì vậy, cuộc cạnh tranh mới không chỉ diễn ra giữa các thị trường mà còn diễn ra giữa chính các doanh nghiệp Việt để giành sự chú ý của dòng vốn.

Một doanh nghiệp muốn tiếp cận tốt hơn với nhà đầu tư quốc tế phải chứng minh được chất lượng bằng những thứ rất cụ thể: báo cáo tài chính đáng tin cậy, công bố thông tin kịp thời, quản trị doanh nghiệp minh bạch, chiến lược phát triển rõ ràng và cơ chế bảo vệ quyền lợi cổ đông.

Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam 2026 được công bố hồi tháng 2 cũng hướng tới việc đưa quản trị doanh nghiệp Việt Nam tiệm cận thông lệ G20/OECD, coi chất lượng quản trị, minh bạch và phát triển bền vững là những trụ cột quan trọng của thị trường.

ESG cũng ngày càng trở thành một phần trong câu chuyện gọi vốn. Với các nhà đầu tư dài hạn, hiệu quả tài chính không còn là tiêu chí duy nhất; cách doanh nghiệp quản trị rủi ro, sử dụng tài nguyên, đối xử với người lao động và kiểm soát hoạt động quản trị cũng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

Từ “đón vốn” sang “đủ sức hấp thụ vốn”

Cột mốc 21/9 vì thế mới chỉ là điểm bắt đầu.

Cũng tại cuộc tiếp bà Fiona Bassett, Tổng Giám đốc điều hành Tổ chức FTSE Russell, Thủ tướng Lê Minh Hưng xác định việc được nâng hạng là “bước khởi điểm cho một chu kỳ phát triển mới chất lượng hơn, quy mô và chuyên nghiệp hơn” của thị trường chứng khoán Việt Nam. Chính phủ cũng đặt yêu cầu tiếp tục cải thiện minh bạch, quản trị, bảo vệ nhà đầu tư và phát triển các định chế tài chính theo chuẩn mực quốc tế.

Ở phía doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa với một thay đổi quan trọng trong cách nhìn về thị trường vốn. Không thể chỉ chờ dòng tiền ngoại tìm đến. Doanh nghiệp phải chủ động chuẩn hóa quản trị, nâng chất lượng công bố thông tin, xây dựng chiến lược phát triển có khả năng thuyết phục nhà đầu tư và chuẩn bị cho những tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Nâng hạng có thể mở thêm cánh cửa vốn. Nhưng doanh nghiệp nào bước qua được cánh cửa đó sẽ phụ thuộc vào chất lượng thực của chính doanh nghiệp.

Việt Nam đang có thêm cơ hội kết nối với các định chế tài chính quốc tế. Các hoạt động kết nối doanh nghiệp Việt với Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) và các tổ chức tài chính toàn cầu cũng đang được thúc đẩy sau cột mốc nâng hạng.

Với doanh nghiệp, đây là lúc biến sự thay đổi về “hạng thị trường” thành thay đổi về “hạng doanh nghiệp” nếu muốn biến dòng vốn quốc tế thành nguồn lực cho tăng trưởng dài hạn.