Lao động xuất khẩu giảm mạnh hơn 11%: Vì sao thị trường ngoài nước bớt sức hút?

Sáu tháng đầu năm nay, số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng ghi nhận mức giảm hơn 11% so với cùng kỳ năm trước. Lý do là vì tình hình thế giới biến động, các cuộc chiến và xung đột leo thang; đồng thời, mức lương trong nước được cải thiện khiến lao động quan tâm ít hơn tới đi làm việc ngoài nước.

Về cơ cấu thị trường tiếp nhận, Nhật Bản dẫn đầu với 28.488 người, tiếp theo là Đài Loan (Trung Quốc) với 28.205 người và Hàn Quốc đứng thứ ba với 3.373 lao động. Ông Bùi Sỹ Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước thuộc Bộ Nội vụ, đã xác nhận các dữ liệu hành chính này.

Lý giải về sự sụt giảm trên, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Vũ Trường Giang chỉ ra các nguyên nhân chính từ cả góc độ khách quan lẫn chủ quan.

Về mặt khách quan, bối cảnh thế giới phức tạp với các cuộc xung đột leo thang tại các khu vực trọng điểm đã ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế của những quốc gia phát triển vốn đang tiếp nhận nhiều lao động Việt Nam. Áp lực này kéo theo làn sóng di cư từ các vùng khủng hoảng đổ về các thị trường mục tiêu của nước ta, làm gia tăng áp lực cạnh tranh vị trí việc làm.

Bên cạnh đó, tình trạng suy thoái kinh tế tại một số nước tiếp nhận khiến giá trị nội tệ sụt giảm mạnh, điển hình như đồng Yên Nhật xuống mức thấp, làm giảm giá trị thực tế của mức lương và hạ thấp sức hấp dẫn của thị trường đối với người lao động. Dù vậy, ông Vũ Trường Giang đánh giá thời gian tới phân khúc này sẽ đón nhận nhiều tín hiệu khả quan hơn nhờ các giải pháp thúc đẩy đồng bộ.

Về phía chủ quan, nội địa đang chứng kiến sự cạnh tranh mạnh mẽ về nguồn nhân lực. Nhiều doanh nghiệp trong nước liên tục tăng lương, nâng cao thu nhập và cải thiện chế độ phúc lợi, khiến người lao động không còn mặn mà với phương án ra nước ngoài làm việc như giai đoạn trước.

Để thích ứng với bối cảnh mới, công tác hoàn thiện thể chế đang được cơ quan quản lý tăng tốc thực hiện. Trong nửa đầu năm, đơn vị đã tham mưu ban hành Thông tư số 04/2026/TT-BNV quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật dịch vụ đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, Thông tư số 09/2026/TT-BNV sửa đổi quy định chi tiết một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, và Nghị định số 372/2025/NĐ-CP sửa đổi bổ sung Nghị định số 112/2021/NĐ-CP. Đồng thời, dự thảo Báo cáo tình hình thực hiện Chỉ thị số 20-CT/TW của Ban Bí thư cũng đang được hoàn thiện.

Đáng chú ý, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng dự kiến sẽ trình Quốc hội khóa XVI thông qua vào cuối năm 2026 theo quy trình rút gọn. Ông Vũ Trường Giang cho biết cơ quan chức năng đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng trong vòng 2 tháng (đến tháng 8/2026) dựa trên các định hướng trọng tâm như sắp xếp lại bộ máy tổ chức phù hợp sau khi lĩnh vực này được sáp nhập từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Nội vụ nhằm hướng tới mô hình tinh gọn, hiệu quả.

Đồng thời, cơ quan soạn thảo sẽ đẩy mạnh phân cấp, phân quyền về cho các địa phương thực hiện các thủ tục hành chính theo tinh thần của Nghị định số 128/2025/NĐ-CP, cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính rườm rà nhằm tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp phát triển, và tập trung giải quyết những vấn đề thực sự cấp bách phát sinh sau gần 5 năm triển khai luật trong thực tiễn.

Dựa trên 4 nội dung cốt lõi này, ban soạn thảo dự kiến sẽ điều chỉnh khoảng 25 điều trong luật hiện hành. Lãnh đạo Cục Quản lý lao động ngoài nước kỳ vọng các sửa đổi mang tính đồng bộ về bộ máy, thủ tục và phân cấp quản lý sẽ tạo nền tảng pháp lý thông thoáng, gỡ khó toàn diện cho các doanh nghiệp trong ngành thời gian tới.