Làm chủ đồng tiền: Chìa khóa tài chính giúp sinh viên và lao động trẻ vững bước tương lai

Hành trang thiết yếu cho sinh viên và lao động trẻ

Thông tin tại tọa đàm “Bảo vệ tài chính cá nhân - Làm chủ đồng tiền” diễn ra sáng 2/10, nhà báo Phùng Công Sưởng – Ủy viên Ban Thư ký Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam, Tổng biên tập báo Tiền Phong – nhấn mạnh: “Bảo vệ tài chính cá nhân và làm chủ đồng tiền không chỉ dừng lại ở lý thuyết, mà là kỹ năng thiết yếu, gắn liền với đời sống thường nhật của các bạn. Khi biết chi tiêu hợp lý, ứng dụng các phương thức thanh toán thông minh và bảo đảm an toàn trong từng giao dịch, các bạn không chỉ tự bảo vệ mình trước những rủi ro tiềm ẩn mà còn tạo lập nền móng vững chắc cho hiện tại và tương lai”.

Theo ông Phùng Công Sưởng, sinh viên hiện nay chính là thế hệ “công dân số”, vừa có lợi thế tiếp cận công nghệ, vừa đối diện với nhiều cạm bẫy từ không gian mạng. “Việc rèn luyện thói quen tài chính từ khi còn trên ghế nhà trường chính là hành trang quan trọng trước khi bước ra xã hội”, ông Phùng Công Sưởng nhấn mạnh.

Toàn cảnh tọa đàm "Bảo vệ tài chính cá nhân - Làm chủ đồng tiền"

Ở góc độ đại diện tổ chức sinh viên, anh Lê Tuấn Anh – Ủy viên Ban Thư ký, Chánh Văn phòng T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam cho rằng, trang bị kỹ năng quản lý và bảo vệ tài chính cá nhân chính là cách để sinh viên tự tin lập thân, lập nghiệp. “Một sinh viên biết chi tiêu hợp lý, biết tiết kiệm và đầu tư cho học tập, trải nghiệm xã hội, chính là người đang đặt những viên gạch đầu tiên cho sự nghiệp bền vững sau này”, anh Lê Tuấn Anh nói.

Từ góc nhìn chuyên môn, PGS.TS Phạm Tiến Mạnh – Phó Trưởng khoa Tài chính, Học viện Ngân hàng – phân tích: “Con người thường rơi vào hai tình huống: thiếu tiền và thừa tiền. Khi thiếu tiền, cơ hội đầu tư bị bỏ lỡ; khi thừa tiền mà thiếu kỹ năng, nhiều người lại sa vào tiêu xài hoang phí. Với sinh viên, bài học đầu tiên để làm chủ đồng tiền là gia tăng nguồn thu nhập bằng việc làm thêm đúng chuyên môn, vừa có tiền, vừa tích lũy kinh nghiệm”.

Theo ông Phạm Tiến Mạnh, điều cốt lõi vẫn là tiêu dùng hợp lý: Hiểu rõ hoàn cảnh, tránh chạy theo bạn bè hay cảm tính. Việc ghi chép, theo dõi chi tiêu giúp sinh viên tránh lặp lại sai lầm, đồng thời hình thành thói quen tiết kiệm – nền tảng để có quỹ dự phòng cho những biến cố bất ngờ.

Tiết kiệm, kỷ luật và cảnh giác trong kỷ nguyên số

Thực tế, nhiều sinh viên đã tìm được “chìa khóa” cho riêng mình. Bạn Lê Gia Bảo (Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: “Ngoài nguồn hỗ trợ từ gia đình, em có thêm thu nhập làm thêm. Khi nhận tiền, em luôn phân bổ trước cho nhu cầu thiết yếu, phần còn lại ưu tiên tiết kiệm. Quan trọng nhất là phải biết ‘dừng lại’ trước các ham muốn mua sắm không cần thiết”.

Đồng quan điểm, Phạm Thị Thùy Dương – Top 5 Hoa hậu Việt Nam 2024 – cho rằng tiết kiệm là biện pháp tối ưu để phòng ngừa rủi ro. “Em áp dụng công thức 50-30-20: 50% thu nhập cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho sở thích cá nhân và 20% cho tiết kiệm hoặc đầu tư nhỏ. Nhờ vậy em không rơi vào cảnh ‘cháy túi’ cuối tháng, đồng thời tạo được thói quen tiêu dùng có kế hoạch”.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Hương Giang – Phó phòng Chính sách Khách hàng bán lẻ, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam nhấn mạnh vai trò của công nghệ: “Hiện nay, các ứng dụng ngân hàng số tích hợp nhiều tính năng giúp người dùng quản lý ngân sách, cảnh báo chi tiêu, ghi lại thu – chi hằng ngày. Đây là công cụ hiệu quả để người trẻ rèn kỷ luật tài chính”.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Hương Giang cũng cảnh báo: “Sinh viên và lao động trẻ không nên lao vào các kênh đầu tư rủi ro như tiền ảo hay chứng khoán phái sinh khi chưa có đủ kiến thức. Hãy bắt đầu từ những khoản nhỏ, an toàn, có chuyên gia tư vấn, để vừa tích lũy, vừa học hỏi”.

Song song với tiện ích công nghệ, rủi ro tài chính trên không gian mạng cũng ngày càng gia tăng. Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân – Giám đốc Trung tâm huấn luyện, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao (A05), Bộ Công an – cảnh báo: “Thủ đoạn lừa đảo hiện nay vô cùng đa dạng, từ giả mạo cơ quan chức năng đến dụ dỗ đầu tư tài chính. Chúng thường đánh vào bản năng sợ hãi và lòng tham. Để phòng ngừa, mỗi người phải tự ‘tiêm vắc xin’ cho mình bằng kiến thức và sự tỉnh táo”.

Ông Nguyễn Hồng Quân lấy ví dụ: Nhiều sinh viên bị dụ tham gia khảo sát online, sau đó nhận cuộc gọi giả danh công an dọa dẫm. Vì hoảng sợ, có trường hợp đã mất hàng chục triệu đồng. “Nếu không làm gì sai thì không có gì phải sợ. Khi bị dọa dẫm, hãy giữ bình tĩnh và liên hệ ngay với nhà trường hoặc công an”, ông Nguyễn Hồng Quân khuyến nghị.

Sinh viên Lê Tuấn Kiệt (Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng chia sẻ: “AI ngày nay có thể giả giọng nói, giả khuôn mặt để phục vụ mục đích xấu. Nếu người trẻ thiếu hiểu biết, rất dễ trở thành nạn nhân. Bởi vậy, cần chủ động trang bị kiến thức công nghệ, nâng cao cảnh giác trong từng giao dịch trực tuyến”.

Từ các góc nhìn khác nhau, điểm chung mà chuyên gia và sinh viên cùng thống nhất là: Quản lý tài chính cá nhân chính là năng lực nền tảng của thế hệ trẻ. Đó không chỉ là chuyện chi tiêu hằng ngày, mà còn là khả năng tự bảo vệ trước rủi ro, tạo dựng nền móng cho sự nghiệp lâu dài.

Quản lý tiền lương và kỹ năng tài chính cá nhân vì thế không chỉ là thói quen, mà là “chiếc chìa khóa sinh tồn” giúp sinh viên và người lao động trẻ làm chủ cuộc sống, tự tin hội nhập trong thời đại kinh tế số.