Bộ trưởng Năng lượng, Công nghiệp và Thương mại Cộng hòa Síp Michael Damianos cho biết, người tiêu dùng châu Âu có thể tiếp cận nguồn khí đốt tự nhiên từ một mỏ ngoài khơi Síp sớm nhất vào tháng 3/2028, qua đó góp phần bổ sung nguồn cung cho khu vực trong bối cảnh an ninh năng lượng vẫn chịu nhiều sức ép.
Theo ông Damianos, khu vực Đông Địa Trung Hải đang nhanh chóng nổi lên như một nguồn cung năng lượng thay thế cho châu Âu, trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine và những bất ổn tại Trung Đông khiến lục địa này phải đa dạng hóa các nguồn năng lượng.
 |
| Lược đồ các mỏ khí đốt trên khu vực biển bao quanh đảo Síp, tính đến năm 2026, cùng các doanh nghiệp đứng sau |
Ông Damianos cho hay, TotalEnergies của Pháp và Eni của Italy đã đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng vào tháng trước để phát triển mỏ khí đốt tự nhiên Cronos ngoài khơi bờ biển phía Nam Síp. Đây được xem là dự án mở đường cho việc đưa khí đốt từ các mỏ ở Đông Địa Trung Hải vào thị trường châu Âu.
Trong cuộc trao đổi với hãng tin Associated Press hôm thứ Sáu (7/8), ông Damianos nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh chiến sự tại Ukraine và tình hình căng thẳng ở Trung Đông, Síp có vai trò ngày càng quan trọng khi trở thành một nguồn cung khí đốt thay thế cho châu Âu.
Theo kế hoạch của liên doanh Eni - TotalEnergies, việc xây dựng tuyến đường ống dẫn khí từ Cronos tới hạ tầng hiện có tại mỏ khí tự nhiên Zohr khổng lồ của Ai Cập, cách khoảng 105 km, sẽ bắt đầu vào cuối năm nay và dự kiến hoàn thành trong vòng 18 tháng. Sau khi tuyến ống hoàn tất, khí đốt sẽ được vận chuyển tới nhà máy Damietta trên bờ biển phía Bắc Ai Cập để xử lý và hóa lỏng, trước khi được đưa bằng tàu tới châu Âu.
Phương án đưa khí từ Cronos sang Ai Cập để xử lý được đánh giá là lựa chọn có hiệu quả kinh tế cao nhất, với chi phí ước khoảng 2 tỷ USD (1,73 tỷ euro), tương đương một nửa mức đầu tư ước tính để phát triển các mỏ khí khác trong vùng biển Síp, nhờ lợi thế nằm gần hạ tầng sẵn có.
Mặc dù thỏa thuận quy định toàn bộ hơn 3 nghìn tỷ feet khối (tcf) khí đốt từ Cronos sẽ được chuyển tới châu Âu, văn kiện này vẫn có điều khoản cho phép sử dụng khoảng 1/5 sản lượng để đáp ứng một phần nhu cầu năng lượng trong nước của Ai Cập.
Ông Damianos cho rằng Cronos là một trữ lượng không lớn, do đó nguồn thu của Síp sẽ không quá đáng kể. Tuy nhiên, ý nghĩa quan trọng hơn của dự án nằm ở việc đánh dấu bước khởi đầu để nước này trở thành quốc gia sản xuất và sở hữu nguồn khí đốt đầu tiên.
Cronos là một trong sáu mỏ khí đốt tự nhiên đã được phát hiện trong Vùng đặc quyền kinh tế của Síp ngoài khơi bờ biển phía Nam. Hai mỏ trong số này, gồm Glaucus và Pegasus, có tổng trữ lượng ước tính 6,9 tcf. ExxonMobil và đối tác QatarEnergy, các doanh nghiệp được cấp phép phát triển những mỏ này, dự kiến khí đốt từ Glaucus và Pegasus có thể bắt đầu được khai thác vào năm 2033.
Đánh giá về tiến độ của ExxonMobil, ông Damianos cho biết đây là doanh nghiệp thường bảo đảm đúng tiến độ và trong một số trường hợp còn hoàn thành sớm hơn dự kiến. Theo ông, ExxonMobil đang có kế hoạch mở rộng hoạt động thăm dò ngoài khơi Síp và dự kiến sẽ được cấp thêm giấy phép tìm kiếm hydrocarbon.
Một mỏ khí khác là Aphrodite, phát hiện đầu tiên ngoài khơi Síp khoảng 15 năm trước, có trữ lượng ước tính 5,6 tcf. Theo ông Damianos, quyết định đầu tư cuối cùng của liên doanh do Chevron dẫn đầu đối với việc phát triển mỏ này dự kiến được đưa ra vào mùa hè năm 2027. Theo thỏa thuận với Chevron, một đường ống sẽ kết nối trực tiếp Aphrodite với các cơ sở của Ai Cập nhằm phục vụ nhu cầu năng lượng trong nước. Một phần mỏ Aphrodite nằm trong vùng biển Israel và các bên kỳ vọng trọng tài sẽ xác định tỷ lệ lợi ích mà Israel được hưởng trong tháng tới.
Bên cạnh các dự án khí đốt, Síp cũng đang thúc đẩy một dự án điện riêng nhằm tăng cường kết nối với Israel.
Ông Damianos hoan nghênh sự tham gia của công ty đầu tư Pháp Meridiam với vai trò nhà đầu tư trong dự án Great Seas Interconnector, tuyến cáp điện dự kiến kết nối lưới điện châu Âu với lưới điện của Síp và sau đó là Israel. Dự án này được kỳ vọng không chỉ chấm dứt tình trạng cô lập năng lượng của Síp và Israel, mà còn đóng vai trò nền tảng quan trọng cho sáng kiến IMEC - tuyến hành lang năng lượng và thương mại mới kết nối tới vùng Vịnh và Ấn Độ mà Liên minh châu Âu đang theo đuổi.
Tuy nhiên, dự án hiện vẫn vướng các thủ tục hành chính phức tạp liên quan đến chi phí thực tế, vốn được cho là cao hơn mức ước tính ban đầu 2,2 tỷ USD. Một báo cáo của Ngân hàng Đầu tư châu Âu dự kiến công bố trong vài tháng tới sẽ cung cấp thêm cơ sở đánh giá về tổng chi phí dự án.
Vấn đề chi phí có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Síp, bởi theo thỏa thuận hiện hành, người tiêu dùng điện tại nước này có thể phải gánh tới 63% chi phí xây dựng tuyến cáp, qua đó làm gia tăng đáng kể áp lực lên giá điện.
Từ vấn đề trên, theo ông Damianos, Síp đang nỗ lực thu hút thêm nguồn vốn tư nhân nhằm giảm bớt gánh nặng cho người tiêu dùng, đồng thời xem xét khả năng huy động thêm nguồn tài trợ từ EU. Đến nay, EU đã cam kết hỗ trợ 760 triệu USD, tức 658 triệu euro cho dự án này.
Ông Damianos đánh giá Great Seas Interconnector là dự án có ý nghĩa quan trọng đối với châu Âu, bởi tuyến cáp này sẽ đưa Síp, quốc gia hiện còn tách biệt khỏi lưới điện châu Âu, vào hệ thống kết nối khu vực, đồng thời tạo tiền đề mở rộng kết nối tới Israel.
