 |
| Hơn 130 tỷ USD đổ vào hydrogen sạch, cuộc đua toàn cầu tăng tốc. |
Theo báo cáo Global Hydrogen Compass 2026 do Hội đồng Hydrogen công bố, an ninh năng lượng đang nổi lên như một động lực quan trọng thúc đẩy đầu tư vào hydrogen, bên cạnh nhu cầu phát triển công nghiệp và mục tiêu giảm phát thải.
Trong bối cảnh nguồn cung dầu khí chịu tác động từ những bất ổn địa chính trị, tổng vốn đầu tư toàn cầu đã cam kết cho hydrogen sạch vượt 130 tỷ USD, dành cho hơn 570 dự án. Các dự án này có tổng công suất sản xuất khoảng 6,9 triệu tấn hydrogen sạch mỗi năm. Đáng chú ý, khoảng 90% số dự án đã đi vào vận hành hoặc đang trong quá trình xây dựng.
Công suất hydrogen sạch đang vận hành cũng tăng mạnh, đạt khoảng 1,7 triệu tấn/năm, tăng 70% trong năm nay. Theo Hội đồng Hydrogen, con số này có thể tăng gấp đôi vào năm tới khi các dự án đang xây dựng lần lượt hoàn thành và đi vào hoạt động.
Xét theo quy mô đầu tư, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu trong phát triển hydrogen sạch, với khoảng 44,5 tỷ USD vốn đã cam kết. Trong số này, khoảng 12 tỷ USD đã đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID) trong năm qua.
Châu Âu đứng thứ hai về tổng vốn đầu tư cho công suất hydrogen tái tạo, với khoảng 30 tỷ USD, trong đó hơn một nửa được dành cho các ứng dụng hydrogen.
Sự khác biệt về quy mô và hướng đầu tư cho thấy các nền kinh tế lớn đang lựa chọn những cách tiếp cận khác nhau đối với hydrogen sạch. Trung Quốc dựa trên lợi thế về quy mô sản xuất công nghiệp và tốc độ phát triển năng lượng tái tạo để mở rộng công suất. Châu Âu đặt hydrogen trong chiến lược phát triển công nghiệp và chuyển dịch năng lượng rộng hơn, trong khi Mỹ thúc đẩy lĩnh vực này thông qua các chính sách khuyến khích nhằm giảm chi phí sản xuất.
Theo Hội đồng Hydrogen, dù mục tiêu giảm phát thải vẫn là động lực quan trọng đối với đầu tư hydrogen sạch, an ninh năng lượng đang ngày càng trở thành yếu tố thúc đẩy mới. Hydrogen được nhìn nhận như một công cụ chiến lược giúp các nền kinh tế tăng khả năng chống chịu trước những biến động về nguồn cung năng lượng và địa chính trị.
Tuy nhiên, dòng vốn lớn chưa đồng nghĩa với thị trường hydrogen sạch đã hình thành vững chắc. Nhu cầu tiêu thụ vẫn là một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành.
Các chính sách hiện hành được đánh giá có thể hỗ trợ khoảng 6 triệu tấn nhu cầu hydrogen sạch mỗi năm vào năm 2030. Nếu các chính phủ triển khai đầy đủ những biện pháp đã công bố hoặc được thông qua, nhu cầu có thể tăng thêm khoảng 5 triệu tấn.
Hydrogen xanh được sản xuất thông qua quá trình điện phân sử dụng năng lượng tái tạo hiện vẫn có chi phí cao. Khoảng cách giữa số lượng dự án được công bố và số dự án thực tế đi vào vận hành cho thấy thị trường vẫn đang đối mặt với nhiều trở ngại, đặc biệt là chi phí đầu tư, chi phí sản xuất và khả năng ký kết các thỏa thuận tiêu thụ sản phẩm dài hạn.
Những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đang tiếp tục làm gia tăng sự quan tâm đối với hydrogen và các loại nhiên liệu dựa trên hydrogen như những lựa chọn nhằm củng cố an ninh năng lượng trong dài hạn.
Tuy nhiên, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trong báo cáo Global Hydrogen Review công bố tháng 6, hydrogen phát thải thấp vẫn chưa đạt quy mô đủ lớn để có thể trở thành giải pháp ứng phó ngay lập tức với những biến động của thị trường năng lượng.
IEA chỉ ra hàng loạt rào cản dai dẳng như chi phí cao, nhu cầu chưa chắc chắn, quy định phức tạp và thiếu cơ sở hạ tầng. Những yếu tố này đang làm chậm tiến độ phát triển hydrogen phát thải thấp, đồng thời khiến việc hoàn thành các mục tiêu đến năm 2030 mà nhiều chính phủ đã công bố trở nên khó khăn hơn.
Vì vậy, giai đoạn tiếp theo của cuộc đua hydrogen sạch được dự báo không chỉ là cuộc cạnh tranh về công suất hay nguồn vốn. Khả năng tạo dựng thị trường đầu ra, giảm chi phí sản xuất, hoàn thiện hạ tầng và xây dựng chuỗi cung ứng đủ sức cạnh tranh sẽ quyết định liệu hàng trăm dự án đang được cam kết có thể chuyển thành năng lực sản xuất thực tế hay không.
