Hà Nội dành một phần ba diện tích dịch vụ nhà tái định cư cho thuê

Hà Nội vừa ban hành quy định mới liên quan đến việc quản lý và khai thác diện tích kinh doanh dịch vụ tại các nhà chung cư tái định cư, với điểm nhấn đáng chú ý là yêu cầu dành tối thiểu một phần ba diện tích để cho các hộ dân tái định cư thuê thông qua hình thức đấu giá. Đây được xem là bước đi nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công.

Theo Quyết định số 58/2026/QĐ-UBND do Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn ký ban hành, việc đấu giá cho thuê các diện tích kinh doanh dịch vụ thuộc sở hữu Nhà nước phải tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc công khai, minh bạch, khách quan và đúng quy định pháp luật. Quy định này áp dụng đối với nhiều loại hình tài sản, bao gồm diện tích dịch vụ tại nhà tái định cư, nhà ở xã hội và phần diện tích do các chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại bàn giao lại cho Thành phố.

Hà Nội dành một phần ba diện tích dịch vụ nhà tái định cư cho thuê (Ảnh: Minh hoạ)

Trong đó, điểm mới đáng chú ý nằm ở nhóm nhà chung cư tái định cư do UBND Thành phố là đại diện chủ sở hữu. Các đơn vị được giao quản lý vận hành có trách nhiệm bố trí tối thiểu một phần ba diện tích kinh doanh dịch vụ của tòa nhà để tổ chức đấu giá cho thuê, với đối tượng ưu tiên là các hộ gia đình, cá nhân thuộc diện tái định cư nếu có nhu cầu.

Cơ chế này không chỉ tạo điều kiện cho người dân có thêm cơ hội tiếp cận mặt bằng kinh doanh, cải thiện sinh kế sau khi di dời mà còn góp phần hình thành cộng đồng dân cư ổn định, có tính gắn kết hơn tại các khu tái định cư. Thực tế cho thấy, một trong những hạn chế của nhiều khu tái định cư trước đây là thiếu không gian dịch vụ phù hợp với nhu cầu của cư dân, dẫn đến tình trạng vắng vẻ hoặc khai thác không hiệu quả.

Quy định cũng nêu rõ, trong trường hợp sau hai lần tổ chức đấu giá mà không có đối tượng thuộc diện tái định cư tham gia, phần diện tích này sẽ được đưa vào đấu giá mở rộng cùng với hai phần ba diện tích còn lại. Điều này nhằm tránh tình trạng mặt bằng bị bỏ trống kéo dài, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến hoạt động chung của tòa nhà.

Nếu việc đấu giá mở rộng vẫn không thành công sau hai lần tổ chức, đơn vị quản lý có trách nhiệm rà soát nguyên nhân và đề xuất phương án xử lý, báo cáo cơ quan cấp trên để xem xét. Một trong những nguyên nhân phổ biến được dự liệu là mức giá khởi điểm cho thuê chưa phù hợp với mặt bằng thị trường.

Trong trường hợp đó, đơn vị quản lý sẽ phải thuê doanh nghiệp thẩm định giá độc lập để xác định lại mức giá cho thuê. Kết quả thẩm định sẽ được lấy ý kiến các sở, ngành liên quan trước khi trình Sở Xây dựng tổng hợp, báo cáo UBND Thành phố xem xét quyết định. Quy trình này nhằm bảo đảm giá thuê phản ánh đúng giá trị thị trường, đồng thời vẫn bảo vệ lợi ích của Nhà nước.

Việc siết chặt quy trình đấu giá và điều chỉnh giá thuê theo cơ chế thị trường được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả khai thác tài sản công, tránh thất thoát và tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách. Đồng thời, cách tiếp cận linh hoạt trong điều chỉnh giá cũng giúp tăng khả năng tiếp cận của các đối tượng có nhu cầu thực.

Ở góc độ thị trường, chính sách mới được đánh giá có thể tạo ra những tác động tích cực đối với phân khúc bất động sản dịch vụ quy mô nhỏ tại các khu dân cư. Khi cư dân tái định cư có cơ hội trực tiếp tham gia kinh doanh, các hoạt động thương mại, dịch vụ thiết yếu sẽ được hình thành ngay trong khu nhà, góp phần nâng cao chất lượng sống.

Bên cạnh đó, việc đấu giá công khai cũng giúp hạn chế tình trạng phân bổ mặt bằng thiếu minh bạch hoặc sử dụng sai mục đích. Đây là vấn đề từng được đặt ra tại một số dự án trước đây khi việc quản lý chưa chặt chẽ, dẫn đến hiệu quả khai thác thấp.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, yếu tố quan trọng vẫn nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Việc xác định giá khởi điểm hợp lý, công bố thông tin đầy đủ và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận quy trình đấu giá sẽ đóng vai trò quyết định.

Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều dự án tái định cư phục vụ các công trình hạ tầng lớn, việc hoàn thiện cơ chế quản lý và khai thác quỹ nhà sau đầu tư là yêu cầu cấp thiết. Quy định mới không chỉ giải quyết bài toán sử dụng hiệu quả diện tích dịch vụ mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân sau tái định cư.

Có thể thấy, với cách tiếp cận đặt người dân vào trung tâm, chính sách lần này của Hà Nội đã mở ra một hướng đi mới trong quản lý nhà tái định cư. Khi quyền lợi của cư dân được bảo đảm song hành với hiệu quả khai thác tài sản công, đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng các khu đô thị tái định cư phát triển ổn định và lâu dài.