Cơn khát năng lượng của toàn hệ sinh thái kinh tế đang hiện rõ qua những số liệu thống kê khô khốc nhưng đầy áp lực. Báo cáo từ Cục Điện lực chỉ ra, tính đến ngày 22/5/2026, tổng sản lượng điện toàn hệ thống đã chạm mốc 18,97 tỷ kWh, đạt mức tăng trưởng 8% so với cùng kỳ và hoàn thành hơn 36,8% chỉ tiêu năm.
 |
| Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam cùng các đơn vị liên quan rà soát, cập nhật toàn bộ kịch bản cung ứng điện năm 2026, bảo đảm không để xảy ra thiếu điện trong bất kỳ tình huống nào (Ảnh TTXVN). |
Đỉnh điểm của sự quá tải được ghi nhận vào ngày 15/5/2026, khi sức tiêu thụ điện toàn quốc vọt lên ngưỡng cao nhất trong lịch sử: 1,152 tỷ kWh, vượt xa kỷ lục cũ của năm ngoái gần 37,9 triệu kWh. Vào lúc 14h15 cùng ngày, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia cũng chính thức thiết lập đỉnh mới ở mức 54.654 MW.
Đáng lo ngại hơn, áp lực này chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo dự báo từ Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), tổng nhu cầu điện trong cả năm 2026 có thể leo thang từ 8,9% đến 9,2%. Trong đó, miền Bắc chính là "tâm bão" chịu thử thách lớn nhất khi dự báo từ ngày 23 đến 28/5, một đợt nắng nóng kinh hoàng sẽ quét qua khu vực với nhiệt độ tại Hà Nội chạm ngưỡng 40 độ C. Sức nóng này có khả năng đẩy phụ tải miền Bắc chạm mốc 28.200 - 28.500 MW, tức là tăng thêm từ 1.800 đến 2.100 MW so với đỉnh đỉnh điểm giữa tháng 5.
Trảm tư duy đùn đẩy, khơi thông điểm nghẽn thể chế
Tại cuộc họp khẩn với các đơn vị, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng thẳng thắn yêu cầu EVN, NSMO và các cục, vụ chức năng phải đánh giá toàn diện, thực chất cả hai đầu cung và cầu. Người đứng đầu ngành Công Thương nhấn mạnh đến việc tính toán giải pháp dịch chuyển phụ tải, tái cấu trúc giờ cao điểm và huy động tổng lực mọi nguồn nguồn điện hiện có.
“Những vấn đề thuộc thẩm quyền phải xử lý ngay, không để tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các đơn vị”, Bộ trưởng nghiêm khắc ra lệnh. Mệnh lệnh này đòi hỏi các đơn vị phải hành động quyết liệt, loại bỏ rào cản thủ tục hành chính để kích hoạt nhanh các nguồn điện mới, đẩy mạnh cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và các dự án lưu trữ năng lượng (BESS).
Chia sẻ góc nhìn về giải pháp căn cơ, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài đề xuất cần sớm thể chế hóa các chính sách khuyến khích thành quy định bắt buộc, đặc biệt là việc kiểm soát các thiết bị ngốn điện lớn như điều hòa nhiệt độ, đồng thời dọn đường pháp lý để phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản tự tiêu. Việc vận hành các nhà máy điện nền, bảo dưỡng thiết bị và giám sát nguồn nhiên liệu than, khí, LNG dự phòng cũng được lãnh đạo Bộ yêu cầu siết chặt ở mức báo động cao nhất để bổ sung công suất cho lưới điện miền Bắc.
Kịch bản trực chiến của ngành điện và làn sóng tiết kiệm
Để ứng phó với rủi ro thiếu điện cục bộ, các tổng công ty điện lực đã chủ động kích hoạt các phương án tác chiến. Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) cho biết đã hoàn thiện các kịch bản cắt giảm và điều chỉnh phụ tải từ 5% đến 30% khi xảy ra tình huống khẩn cấp.
Trong khi đó, tại thủ đô, EVNHANOI đã mở rộng chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR) đến những khách hàng tiêu thụ từ 500.000 kWh/năm. Đến nay, đã có hơn 1.000 doanh nghiệp lớn ký kết tham gia, tạo ra khả năng dịch chuyển khoảng 100 MW công suất vào các giờ cao điểm điểm.
Song song với các giải pháp kỹ thuật, một chiến dịch truyền thông diện rộng nhằm thay đổi thói quen của người dân cũng đang được đẩy mạnh trên các nền tảng số.
Những thông điệp thực tế như “Hà Nội 26+”, “2 bật, 3 tắt”, hay “tích tiểu thành đại” đang được lan tỏa mạnh mẽ, kêu gọi cộng đồng cùng chia sẻ áp lực với ngành điện. Sự chung tay của mỗi hộ gia đình trong việc điều chỉnh nhiệt độ điều hòa chính là những giọt nước mát quý giá giúp hạ nhiệt cho hệ thống nguồn điện quốc gia đang thời kỳ căng thẳng nhất.
