Tại một nhà máy điện gió ven biển khu vực miền Tây, những kỹ sư và công nhân trẻ đang làm việc giữa các tua-bin cao hàng trăm mét – biểu tượng của một ngành năng lượng mới đang hình thành. Với lực lượng lao động này, vận hành nhà máy điện gió không còn là khái niệm mang tính thử nghiệm, mà đã trở thành công việc thường nhật, gắn với quy trình kỹ thuật hiện đại và các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt.
Dự án điện gió Trà Vinh V1-1, đi vào vận hành từ năm 2021, mỗi năm cung cấp khoảng 181 triệu kWh điện sạch cho lưới điện quốc gia. Không chỉ đóng góp nguồn năng lượng tái tạo, dự án còn tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương, từng bước hình thành đội ngũ kỹ thuật viên năng lượng mới. Đây là một trong những dự án tiêu biểu được triển khai với sự hỗ trợ của Liên minh châu Âu (EU), trong nỗ lực thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và chuyển dịch năng lượng bền vững tại Việt Nam.
 |
| Dự án điện gió Trà Vinh V1-1 không chỉ cung cấp điện sạch mà còn tạo sinh kế dài hạn cho người dân địa phương. |
Phát triển kỹ năng và xây dựng năng lực nội sinh được xác định là trọng tâm xuyên suốt trong các chương trình hỗ trợ kỹ thuật mà EU dành cho Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng. Thông qua cách tiếp cận đa tầng, kết hợp giữa hỗ trợ chính sách, tăng cường năng lực thể chế và phát triển nguồn nhân lực, các chương trình do EU tài trợ đang giúp nhiều địa phương như Trà Vinh, Cần Thơ hay Ninh Thuận từng bước hình thành đội ngũ lao động có khả năng thích ứng và làm chủ quá trình chuyển đổi năng lượng. Đây được xem là yếu tố then chốt để các dự án năng lượng tái tạo không chỉ dừng ở khâu đầu tư, mà có thể vận hành hiệu quả và bền vững trong thực tiễn.
 |
| Các chương trình do EU tài trợ góp phần hình thành đội ngũ nhân lực địa phương có khả năng làm chủ quá trình chuyển đổi năng lượng xanh. |
Song song với các hỗ trợ kỹ thuật tại chỗ, EU còn triển khai nhiều chương trình hợp tác ở quy mô chiến lược, góp phần định hình nền tảng dài hạn cho quá trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam. Các hỗ trợ trải rộng từ hoàn thiện khung chính sách, nâng cao năng lực thể chế, phát triển hạ tầng kỹ thuật đến thúc đẩy thu hút đầu tư trong lĩnh vực năng lượng xanh.
Thông qua các chương trình như Chuyển dịch Năng lượng Bền vững Việt Nam – EU (SETP) và Quan hệ Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Công bằng (JETP), EU đang đồng hành cùng Việt Nam trên nhiều phương diện, bao gồm tài chính, kỹ thuật và tư vấn chính sách. Đáng chú ý, một phần quan trọng nguồn lực cho các chương trình này được huy động từ Chiến lược “Cửa ngõ Toàn cầu” (Global Gateway) – sáng kiến trọng điểm của EU nhằm hỗ trợ các quốc gia đối tác phát triển hạ tầng xanh và bền vững.
 |
| Chương trình Chuyển dịch Năng lượng Bền vững Việt Nam – EU (SETP) thể hiện cam kết lâu dài của EU trong hỗ trợ Việt Nam thực hiện chuyển đổi năng lượng sạch. |
Trong khuôn khổ hợp tác đó, nhiều dự án trọng điểm đang được triển khai với sự tham gia của EU và các định chế tài chính châu Âu, như nhà máy thủy điện tích năng Bác Ái (Ninh Thuận), hệ thống điện mặt trời mái nhà tại Cần Thơ, hay các dự án nâng cấp công suất thủy điện Trị An và Ialy. Đây là những hạng mục có vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng tích hợp năng lượng tái tạo, giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và từng bước xanh hóa hệ thống điện quốc gia.
Những chuyển dịch này cho thấy, chuyển đổi năng lượng không đơn thuần là sự thay đổi về công nghệ, mà là quá trình tái định hình toàn diện hệ thống năng lượng, với con người giữ vai trò trung tâm và sự đồng hành nhất quán của các đối tác quốc tế. Với tinh thần “Nhấn kết nối, Bật thay đổi”, sự hỗ trợ của EU tiếp tục mở rộng không gian hợp tác, đối thoại và sáng tạo, góp phần đặt nền móng cho một hệ sinh thái năng lượng bền vững, nơi con người, công nghệ và thiên nhiên cùng thích ứng và phát triển vì mục tiêu chung.
