Chủ nhật 22/11/2026 05:05
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc
Kỳ I: Gia tăng căng thẳng giữa Mỹ, Canada, Mexico và Trung Quốc

Dự báo cuộc chiến thương mại toàn cầu trong năm 2025: Bối cảnh, diễn biến và ảnh hưởng đến Việt Nam trong lĩnh vực phòng vệ thương mại

Từ khi nhậm chức ngày 20/01/25, Tổng thống Donald Trump liên tục có những động thái ảnh hưởng sâu rộng đến tình hình thương mại giữa Hoa Kỳ và các quốc gia khác.
Dự báo cuộc chiến thương mại toàn cầu trong năm 2025: Bối cảnh, diễn biến và ảnh hưởng đến Việt Nam trong lĩnh vực phòng vệ thương mại
Dự báo cuộc chiến thương mại toàn cầu trong năm 2025: Bối cảnh, diễn biến và ảnh hưởng đến Việt Nam trong lĩnh vực phòng vệ thương mại

Ngày 01/02/2025, Tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ, ông Donald Trump, đã ký sắc lệnh hành pháp áp đặt thuế quan với ba đối tác thương mại lớn của Mỹ là Canada, Mexico và Trung Quốc. Sắc lệnh này có hiệu lực từ ngày 04/02/2025, tuy nhiên cùng ngày, vị Tổng thống này đã tuyên bố tạm hoãn thực hiện Sắc lệnh nêu trên trong vòng 01 tháng đối với Canada và Mexico.

Động thái này của Tổng thống Donald Trump đã khiến cho không chỉ các quốc gia bị ảnh hưởng trực tiếp bởi Sắc lệnh trên mà còn cả những quốc gia khác cũng bày tỏ sự quan ngại, đặc biệt là các quốc gia có thâm hụt thương mại lớn với Hoa Kỳ.

Ảnh hưởng và sự đáp trả của Trung Quốc đối với Sắc lệnh

Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới của Mỹ (CBP) thông báo, từ 0h01 ngày 04/02/2025 theo giờ bờ Đông nước Mỹ, các gói hàng hóa và bưu kiện được gửi đến nước này bằng đường bưu điện từ Trung Quốc sẽ phải thực hiện thủ tục hải quan chính thức theo mức thuế mới đã được Tổng thống Donald Trump công bố là 10%. Theo thông báo đăng trên Công báo Liên bang, các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, bao gồm cả những mặt hàng trước đây đủ điều kiện được miễn thuế tạm thời, sẽ phải chịu mức thuế mới là 10%.

Đáp trả lại động thái của Tổng thống Trump, Ủy ban Thuế quan Quốc vụ viện Trung Quốc cho biết nước này sẽ áp đặt mức thuế bổ sung đối với một số hàng hóa nhất định của Mỹ từ ngày 10/02/2025. Cơ quan này cùng Bộ Tài chính Trung Quốc tuyên bố sẽ áp mức thuế 15% đối với than và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu từ Mỹ, đồng thời áp thuế 10% đối với dầu thô, thiết bị nông nghiệp và một số dòng xe ô tô. Những mức thuế này sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 10/02. Bộ Thương mại và Tổng cục Hải quan Trung Quốc cũng thông báo nước này sẽ áp dụng biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một số khoáng sản quan trọng như vonfram, tellurium, ruthenium, bismuth, molypden và các sản phẩm liên quan, viện dẫn lý do bảo vệ lợi ích quốc gia.

Việc áp đặt mức thuế mới của chính quyền ông Donald Trump được dự báo sẽ gây ảnh hưởng lớn đến một bộ phận không nhỏ người dân Mỹ, đặc biệt là những người có thu nhập thấp trong xã hội. David A. Gantz, một chuyên gia về thương mại của Hoa Kỳ bày tỏ “Nếu chúng ta áp mức thuế thấp lên hàng hóa của Trung Quốc, các gia đình có thể tiết kiệm được từ 2.000 đến 3.000 đô-la Mỹ mỗi năm từ những thứ như tivi cho đến búp bê Barbie”. Đồng thời, ông cũng nói rằng khoản tiết kiệm được đó “rất quan trọng đối với những người lao động thu nhập thấp, bởi họ không có nhiều tiền”.

Đây không phải lần đầu tiên căng thẳng thương mại Mỹ và Trung Quốc leo thang một cách nhanh chóng. Trong nhiệm kỳ trước đó của mình, sau khi thông báo sẽ đánh thuế tất cả các mặt hàng nhập khẩu từ thép và nhôm, bao gồm cả hàng hóa Trung Quốc (01/3/2018), ngày 22/03/2028 Tổng thống Donald Trump đã ký biên bản ghi nhớ theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, chỉ đạo Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) áp dụng đánh thuế đối với hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu vào Mỹ, viện dẫn lý do là để ngăn chặn hành vi thương mại không công bằng và xâm phạm tài sản trí tuệ. Sau đó, tình hình thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng trở nên căng thẳng khi hai quốc gia này liên tục đưa ra các biện pháp đáp trả, bao gồm nhưng không giới hạn ở áp đặt thuế quan, hủy đơn hàng, áp đặt các biện pháp hạn chế đầu tư, tăng cường kiểm soát xuất khẩu, vô hiệu các cuộc đàm phán thương mại giữa các bên…

Ảnh hưởng của Sắc lệnh và động thái từ Canada

Sau việc tạm hoãn thực thi Sắc lệnh trên đối với đồng minh này, ngày 10/02 vừa qua Tổng thống Donald Trump đã ký các văn bản hành pháp nhằm áp đặt mức thuế nhập khẩu 25% lên toàn bộ các mặt hàng nhôm và thép nhập khẩu, bao gồm cả các mặt hàng đến từ Canada. Ông tuyên bố việc áp dụng các mức thuế sẽ “không có ngoại lệ, cũng không có miễn trừ”. Đồng thời, ông cũng khẳng định rằng những mệnh lệnh này là “sự khởi đầu của việc giúp nước Mỹ thịnh vượng trở lại”.

Theo tờ Canada Press, các mức thuế trên sẽ có hiệu lực kể từ ngày 04/3/2025. Đây cũng là thời điểm mà tất cả hàng hóa của Canada sẽ bị áp thuế nhập khẩu mới nếu thỏa thuận tạm hoãn giữa hai nước không được gia hạn thêm. Ông Donald Trump cho biết thuế quan được áp dụng sẽ giúp khuyến khích sản xuất trong nước, đồng thời thực hiện một đòn đánh khác lên Canada bằng cách khuyến nghị quốc gia này trở thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ để tránh bị áp thuế.

“Tất cả những gì cần làm là sản xuất các sản phẩm này tại Mỹ. Chúng tôi không cần những hàng hóa này đến từ quốc gia khác”, ông Donald Trump cho biết, “Nếu chúng tôi sản xuất những mặt hàng này tại Hoa Kỳ thì chúng tôi sẽ không cần những mặt hàng tương tự đến từ Canada nữa. Chúng tôi sẽ có thêm công ăn việc làm, đó là lý do tại sao Canada nên là bang thứ 51 của chúng tôi.”

Ông Donald Trump đã ký phê duyệt việc áp đặt thuế quan trong khi Thủ tướng Canada Trudeau đang tham dự một hội nghị thượng đỉnh về trí tuệ nhân tạo tại Paris. Trước đó vào thứ Hai vừa qua, Trudeau đã không có phản hồi nào về lời đe dọa của ông Donald Trump khi được phỏng vấn tại khách sạn. Một quan chức cấp cao Canada đã trả lời rằng Ottawa đang chờ đợi việc áp đặt thuế quan được cụ thể hóa bằng văn bản trước khi đưa ra bất kỳ câu trả lời này. Ngay sau khi việc áp thuế được ban hành, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Canada, François-Philippe Champagne cho biết chính phủ của nước này sẽ rà soát và tham vấn với các đối tác quốc tế. Trong một tuyên bố gần đây, ông cho biết “Chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh cho Canada, hỗ trợ người lao động và bảo vệ ngành công nghiệp của mình”. Ông cũng khẳng định “Thép và nhôm Canada là những ngành công nghiệp phụ trợ cho Mỹ trong nhiều lĩnh vực gồm quốc phòng, đóng tàu, năng lượng và sản xuất ô tô”.

Cuộc chiến thương mại, Tổng thống Donald Trump, thuế, sắc lệnh 1

Thép và nhôm Canada là nguyên liệu chính cho nhiều ngành công nghiệp tại Hoa Kỳ (Ảnh minh họa)

Một số lãnh đạo địa phương tại Canada như Doug Ford, Thủ hiến bang Ontario và François Legault, Thủ hiến bang Quebec, chỉ trích việc áp đặt thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump vì đã khiến cho nền kinh tế của các quốc gia rơi vào tình trạng bất ổn. Trên các trang phương tiện thông tin đại chúng bằng tiếng Pháp, ông François Legault bày tỏ ý kiến rằng các tuyên bố của ông Donald Trump “cho thấy Canada cần bắt đầu xem xét lại việc tái đàm phán hiệp định thương mại tự do song phương giữa Canada và Hoa Kỳ sớm nhất có thể”, nhằm ngăn chặn sự bất ổn về kinh tế.

Trước đó, ngay sau khi Sắc lệnh áp đặt thuế quan được công bố, Canada đã đáp trả lại bằng việc áp thuế 25% đối với lượng hàng hóa trị giá lên đến 155 tỷ đô-la Canada (106,5 tỷ đô-la Mỹ) để đáp trả mức thuế quan mới của Hoa Kỳ. Thủ tướng Trudeau cũng cho biết chính phủ nước này đang cân nhắc các biện pháp đáp trả phi thuế quan khác, đồng thời kêu gọi người dân Canada trong thời gian tới tăng cường mua các sản phẩm nội địa và kích cầu tiêu dùng trong nước.

Ảnh hưởng và sự đáp trả Sắc lệnh từ Mexico

Ngay sau khi Tổng thống Trump tuyên bố áp mức thuế 25% vào hàng hóa tại Mexico, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đã ra lệnh thực hiện các biện pháp đáp trả. Cụ thể, bà đã yêu cầu Bộ trưởng Kinh tế nước này triển khai “Kế hoạch B” bao gồm các biện pháp cả thuế quan và phi thuế quan để bảo vệ lợi ích quốc gia. Bà cũng bác bỏ cáo buộc của Washington về việc Chính phủ Mexico có liên quan với các nhóm buôn bán ma túy khi nhấn mạnh rằng kể từ lúc bà nhậm chức vào tháng 10, chính phủ của bà đã đạt được nhiều thành công trong các nỗ lực chống ma túy, bao gồm thu giữ 20 triệu liều ma túy tổng hợp gây chết người fentanyl và bắt giữ hơn 10.000 cá nhân liên quan. Tuy nhiên, bà cũng khẳng định Mexico mong muốn hợp tác và đối thoại thay vì đối đầu với Hoa Kỳ.

Là đất nước có lượng hàng hóa xuất khẩu lớn nhất tới Hoa Kỳ, Mexico có khả năng bị tổn thương nặng nề trước chủ nghĩa bảo hộ thương mại của Hoa Kỳ hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Trong năm 2024, Mexico đã xuất khẩu trên 500 tỉ dô-la Mỹ hàng hóa sang Mỹ, tương đương 28% GDP của Mexico. Thông qua Hiệp định thương mại tự do đa phương Hoa Kỳ - Mexico - Canada (USMCA), nền công nghiệp của hai quốc gia này có sự ràng buộc chặt chẽ với chuỗi cung ứng được hưởng lợi từ việc miễn gần như hoàn toàn thuế quan cho phần lớn các mặt hàng. Mức thuế quan mà Mỹ áp lên hàng hóa của Mexico trước khi xảy ra sự kiện này chỉ có 0.3%.

Mức thuế quan 25% lên Mexico sẽ gây ảnh hưởng lớn đến các doanh nghiệp chế tạo ô tô trên toàn cầu đang có mặt tại quốc gia này, do Mexico là quốc gia xuất khẩu lớn về ô tô sang Hoa Kỳ. Các hãng lớn như Honda, General Motors, Nissan và Stellantis là những công ty được dự báo chịu ảnh hưởng lớn nhất từ việc đánh thuế - do các công ty này đều có một phần lớn doanh số bán ra toàn cầu đến từ việc xuất khẩu xe từ Mexico và Canada tới Mỹ.

Tin bài khác
SEC điều tra hoạt động kế toán của Nvidia, cổ phiếu mất thêm 13%

SEC điều tra hoạt động kế toán của Nvidia, cổ phiếu mất thêm 13%

Cuộc điều tra của SEC làm gia tăng áp lực lên Nvidia, vốn đang chịu sức ép từ bê bối liên quan đến bà Alice Huang, điều tra chống độc quyền và những lo ngại về các thỏa thuận tài chính xoay vòng trong lĩnh vực AI.
Tổng thống Donald Trump dọa đánh thuế nặng doanh nghiệp Mỹ xây trung tâm dữ liệu ở nước ngoài

Tổng thống Donald Trump dọa đánh thuế nặng doanh nghiệp Mỹ xây trung tâm dữ liệu ở nước ngoài

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ ngăn các công ty Mỹ xây dựng trung tâm dữ liệu ở nước ngoài hoặc áp “mức thuế khổng lồ” nếu họ vẫn thực hiện. Phát biểu được đưa ra trong cuộc họp báo ngày 20/11 (giờ miền Đông nước Mỹ), song nhà lãnh đạo Mỹ chưa nêu rõ cách thực thi chính sách này.
Hội nghị thượng đỉnh ba bên Trung Quốc – Mỹ – Nga tại Thâm Quyến ra tuyên bố chung

Hội nghị thượng đỉnh ba bên Trung Quốc – Mỹ – Nga tại Thâm Quyến ra tuyên bố chung

Hội nghị thượng đỉnh ba bên giữa Trung Quốc, Mỹ và Liên bang Nga diễn ra tại Thâm Quyến hôm thứ Năm (19/11) đã ra tuyên bố chung, tái khẳng định chiến tranh hạt nhân không thể giành thắng lợi và không bao giờ được phép xảy ra, đồng thời nhất trí đối thoại về giảm thiểu rủi ro hạt nhân và tăng cường bảo đảm nguồn cung nhiên liệu cho các quốc gia.
Cuộc gặp thượng đỉnh ba bên Mỹ - Trung - Nga đầu tiên trong lịch sử diễn ra tại Thâm Quyến (Trung Quốc)

Cuộc gặp thượng đỉnh ba bên Mỹ - Trung - Nga đầu tiên trong lịch sử diễn ra tại Thâm Quyến (Trung Quốc)

Chiều 19/11, bên lề Hội nghị cấp cao APEC lần thứ 33, lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga đã tham dự cuộc gặp ba bên đầu tiên. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng ba nước đang ở vị thế đặc biệt để thúc đẩy cắt giảm kho vũ khí hạt nhân toàn cầu.
APEC 2027: Việt Nam nhận kỳ vọng mới từ 21 nền kinh tế thành viên

APEC 2027: Việt Nam nhận kỳ vọng mới từ 21 nền kinh tế thành viên

Việc chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027 tại Thâm Quyến (Trung Quốc) mở ra chặng đường hợp tác mới của Việt Nam tại diễn đàn kinh tế hàng đầu khu vực. Các nền kinh tế thành viên bày tỏ sự ủng hộ, kỳ vọng Việt Nam đóng góp tích cực vào việc củng cố liên kết và thúc đẩy thịnh vượng chung.
Siêu du thuyền Star Seeker đến Nha Trang đem theo 205 du khách quốc tế

Siêu du thuyền Star Seeker đến Nha Trang đem theo 205 du khách quốc tế

Siêu du thuyền Star Seeker đưa 205 du khách quốc tế cao cấp (chủ yếu quốc tịch Mỹ) cùng 135 thành viên thủy thủ đoàn đến Khánh Hòa. Tàu neo tại khu vực phía bắc vịnh Nha Trang. Toàn bộ du khách và phần lớn thủy thủ đoàn được đưa vào Bến du thuyền Ana Marina để lên bờ tham quan.
Tổng thống Mỹ đánh giá biên bản ghi nhớ với Iran là “lãng phí thời gian”

Tổng thống Mỹ đánh giá biên bản ghi nhớ với Iran là “lãng phí thời gian”

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng biên bản ghi nhớ ký với Iran hồi tháng 6 là việc làm lãng phí thời gian, song khẳng định Mỹ vẫn sẽ tiến hành cuộc xung đột nếu phải lựa chọn lại. Phát biểu được đưa ra khi quan hệ Mỹ - Iran còn căng thẳng và nội bộ chính quyền Mỹ có những quan điểm khác nhau, đặc biệt sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại nước này.
Việt Nam và Mexico thúc đẩy hợp tác toàn diện, mở rộng kết nối với ASEAN

Việt Nam và Mexico thúc đẩy hợp tác toàn diện, mở rộng kết nối với ASEAN

Tại cuộc gặp bên lề Tuần lễ Cấp cao APEC 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum nhất trí tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực, tháo gỡ vướng mắc thương mại và đẩy mạnh phối hợp tại các diễn đàn đa phương.
Tổng thống Nga Putin kêu gọi xây dựng quan hệ đối tác kinh tế Á - Âu rộng lớn hơn tại diễn đàn doanh nghiệp APEC

Tổng thống Nga Putin kêu gọi xây dựng quan hệ đối tác kinh tế Á - Âu rộng lớn hơn tại diễn đàn doanh nghiệp APEC

Phát biểu tại Diễn đàn các nhà lãnh đạo doanh nghiệp bên lề Hội nghị Cấp cao APEC ở Thâm Quyến (Trung Quốc), Tổng thống Nga Vladimir Putin nhấn mạnh khả năng thích ứng của nền kinh tế Nga trước các biện pháp hạn chế và ủng hộ xây dựng quan hệ đối tác kinh tế Á - Âu rộng lớn hơn.
Nhật Bản đề xuất lập “IEA phiên bản châu Á” để bảo vệ an ninh dầu mỏ khu vực

Nhật Bản đề xuất lập “IEA phiên bản châu Á” để bảo vệ an ninh dầu mỏ khu vực

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đề xuất thành lập Lực lượng Đặc nhiệm An ninh Dầu mỏ châu Á nhằm quản lý dự trữ dầu chiến lược, đồng thời cho phép dùng bể chứa dự phòng của quốc đảo Đông Bắc Á để lưu trữ dầu thô cho các nước châu Á.
Thủ tướng Lê Minh Hưng kết thúc chuyến công tác tại Philippines, thúc đẩy nhiều sáng kiến hợp tác khu vực

Thủ tướng Lê Minh Hưng kết thúc chuyến công tác tại Philippines, thúc đẩy nhiều sáng kiến hợp tác khu vực

Sau ba ngày tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan tại Manila (Philippines), Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã kết thúc tốt đẹp chuyến công tác, với nhiều đề xuất nhằm củng cố an ninh, tăng cường liên kết kinh tế và mở rộng các động lực tăng trưởng mới cho khu vực.
Nvidia nâng dự báo tăng trưởng lên 75% bất chấp biến động lãnh đạo

Nvidia nâng dự báo tăng trưởng lên 75% bất chấp biến động lãnh đạo

Nvidia vừa công bố kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng và nâng dự báo doanh thu cho năm tài chính tới, qua đó trấn an giới đầu tư sau khi ông Jensen Huang rời ghế CEO.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam ủng hộ chủ đề AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam ủng hộ chủ đề AIPA-47

Dự Phiên họp Ban Chấp hành AIPA-47 tại Manila (Philippines), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam ủng hộ chủ đề Đại hội đồng, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hợp tác nghị viện trong thúc đẩy hòa bình, thịnh vượng và phát triển lấy người dân làm trung tâm.
Nhật Bản bắt tay ADB thúc đẩy phát triển điện hạt nhân tại châu Á

Nhật Bản bắt tay ADB thúc đẩy phát triển điện hạt nhân tại châu Á

Thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) mở ra hướng hỗ trợ các quốc gia trong khu vực chuẩn bị nguồn lực, hoàn thiện khung pháp lý và tiếp cận tài chính để phát triển điện hạt nhân.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất sáng kiến chuỗi cung ứng thông minh Mekong - Nhật Bản

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất sáng kiến chuỗi cung ứng thông minh Mekong - Nhật Bản

Đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mekong - Nhật Bản lần thứ 13 tại Manila, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ba định hướng hợp tác trọng tâm, trong đó nhấn mạnh kết nối kinh tế, ứng phó thách thức an ninh phi truyền thống và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.