Doanh nghiệp xây dựng “tái cấu trúc cuộc chơi”: Đấu thầu không còn là may rủi

Ngày 21/03/2026, tại Khu đô thị Bcons City, Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TP.HCM đã tổ chức thành công chương trình “Gặp mặt mừng Xuân Bính Ngọ 2026”, kết hợp tọa đàm chuyên đề: “Các phương thức đấu thầu xây dựng – Kinh nghiệm thực chiến cơ hội trúng thầu”. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đây không đơn thuần là một sự kiện đầu xuân. Đây là nơi ngành xây dựng – bất động sản phía Nam bắt đầu nhìn thẳng vào những “điểm nghẽn cốt lõi” để tái cấu trúc lại toàn bộ cuộc chơi.

Thành phần tham gia sự kiện gồm: Ông Huỳnh Phạm Tuấn Anh – Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM. Ông Dương Chí Bình – Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ban Chấp hành Tổng hội Xây dựng Việt Nam; Ông Đặng Việt Dũng – Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam; Ông Đinh Viết Duy – Phó Chủ tịch Hội Kỹ sư Xây dựng Việt Nam; Ông Lê Như Thạch – Chủ tịch Hiệp Hội Khoa Học Kỹ Thuật Xây Dựng TP HCM; Ông Đặng Lê Dũng – Phó Chủ tịch Thường trực Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TP.HCM; Ông Hà Huy Tuấn – Phó Chủ tịch Hội Xây dựng tỉnh Đồng Nai; Ông Lê Thành Phiêu – Chủ tịch Hội Xây dựng TP. Cần Thơ.

Khi ngành xây dựng bước vào “giai đoạn lọc lõi”

​Thị trường xây dựng và bất động sản Việt Nam đang bước vào một chu kỳ chuyển dịch mang tính cấu trúc. Áp lực đến từ biến động chi phí đầu vào, thanh khoản thắt chặt và một hệ thống pháp lý ngày càng hoàn thiện, minh bạch hơn.

​Điều đó buộc doanh nghiệp phải thay đổi. Không còn lựa chọn nào khác. Từ cách làm hồ sơ đấu thầu, đến quản trị rủi ro và cả mô hình hợp tác trong chuỗi giá trị – tất cả đều phải được “viết lại”.

Tọa đàm "Các phương thức đấu thầu xây dựng - Kinh nghiệm thực chiến cơ hội trúng thầu"" gồm các lãnh đạo cấp cao từ những doanh nghiệp đầu ngành: Ông Lê Như Thạch – Chủ tịch Hội Khoa Học Kỹ Thuật Xây Dựng TP Hồ Chí Minh, ông Dương Hồng Cẩm – Tổng Giám đốc Phát Đạt Holdings, ông Bùi Ngọc Nam – đại diện Phú Đông, ông Dương Kim Quân – Tổng giám đốc Tập đoàn Bcons, và ông Đoàn Hữu Hải – đại diện Hodeco.

Ông Lê Như Thạch – Chủ tịch Hội Khoa Học Kỹ Thuật Xây Dựng TPHCM.

Đấu thầu không còn là “trò may rủi”

​Một trong những điểm nhấn quan trọng tại tọa đàm là sự thống nhất về một nhận định mang tính bước ngoặt: Đấu thầu ngày nay không còn là “nộp hồ sơ – chờ may mắn”, mà là cuộc chơi của năng lực thực chất và chiến lược bài bản.

Phát biểu tại chương trình, ông Lê Như Thạch - Chủ tịch Hội Khoa Học Kỹ Thuật Xây Dựng TP HCM nhấn mạnh, trong bối cảnh Luật Đấu thầu 2023 và các quy định liên quan ngày càng hoàn thiện, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng, nắm vững quy định, đồng thời nâng cao năng lực thực chất và kỹ năng tham gia thị trường.

Luật Đấu thầu 2023 và các quy định liên quan ngày càng hoàn thiện, doanh nghiệp buộc phải nắm vững khung pháp lý, chuẩn hóa hồ sơ đến từng chi tiết, đồng thời nâng cao cả năng lực tài chính lẫn bề dày kinh nghiệm thực tế. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chỉ một sai sót nhỏ trong hồ sơ pháp lý cũng có thể khiến doanh nghiệp bị loại ngay từ vòng đầu, trước khi ban tổ chức kịp xét đến yếu tố kỹ thuật hay giá cả.

Quản trị rủi ro – “Tử huyệt” của doanh nghiệp Việt

​Ông Dương Hồng Cẩm – Tổng Giám đốc Phát Đạt Holdings chỉ ra một vấn đề cốt lõi: Phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn đang chạy theo kết quả ngắn hạn mà thiếu đi một hệ thống quản trị rủi ro bài bản. Trong khi đó, các tập đoàn quốc tế luôn có bộ phận quản trị rủi ro riêng biệt với các kịch bản ứng phó khủng hoảng sẵn có.

Khoảng cách không nằm ở quy mô, mà nằm ở tư duy vận hành. Một thực tế quan trọng khác được nêu ra: Chủ đầu tư không phải là “nguồn lực vô hạn”. Mọi hoạt động đều phụ thuộc vào vốn chủ, vốn vay và dòng tiền thị trường. Điều này dẫn đến một nguyên tắc mới: Rủi ro phải được chia sẻ trong toàn chuỗi, không thể đẩy gánh nặng về một phía.

Tái cấu trúc hợp tác: Từ mua – bán sang "cùng sở hữu giá trị"

Ông Bùi Ngọc Nam – đại diện Phú Đông.

Nếu quản trị rủi ro là tư duy phòng thủ, thì mô hình hợp tác mới chính là chiến lược tấn công mà các doanh nghiệp tiên phong đang hướng tới. Ông Bùi Ngọc Nam – đại diện Phú Đông – đề xuất một cách tiếp cận khác biệt và đáng chú ý: cho phép đối tác cung cấp vật tư chuyển đổi một phần giá trị hàng hóa sang sản phẩm bất động sản của dự án.

Mô hình này mang lại hai lợi ích chiến lược rõ ràng. Một mặt, nó giúp giải quyết bài toán hàng tồn kho vật tư – từ thép, cát đến thiết bị xây dựng – vốn đang là gánh nặng của nhiều nhà cung ứng trong giai đoạn thị trường trầm lắng.

Mặt khác, nó chuyển hóa những tài sản kém thanh khoản thành sản phẩm bất động sản có giá trị lưu thông cao hơn. Quan trọng hơn cả, khi đối tác cung ứng trực tiếp sở hữu sản phẩm của chính dự án mà họ tham gia, họ sẽ có trách nhiệm cao hơn với chất lượng đầu vào và gắn lợi ích của mình trực tiếp với thành công của dự án. Đây là bước chuyển thực chất từ "quan hệ cung ứng" sang "quan hệ đồng hành" – một sự thay đổi về bản chất, không chỉ về hình thức.

Doanh nghiệp tiên phong đang làm gì?

Ở góc độ vận hành cụ thể, ông Dương Kim Quân – Tổng Giám đốc Bcons – cho biết doanh nghiệp đang áp dụng chiến lược đồng hành cùng nhà thầu trong bối cảnh chi phí biến động mạnh. Cụ thể, Bcons sẵn sàng rà soát và chia sẻ chi phí phát sinh khi quyết toán, hỗ trợ nhà thầu duy trì dòng tiền hoạt động, từ đó tránh tình trạng "đứt gãy" chuỗi thi công – một rủi ro có thể gây thiệt hại nặng nề cho toàn bộ tiến độ dự án.

Song song với đó, Bcons đang thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong thi công để giảm phụ thuộc vào nhân công, đồng thời ưu tiên sử dụng vật tư nội địa từ các nguồn cung gần nhằm rút ngắn chuỗi logistics và kiểm soát chi phí. Mục tiêu mà doanh nghiệp này đặt ra là kiểm soát chi phí ngay từ công trường, thay vì chờ đến giai đoạn quyết toán mới xử lý hậu quả – một triết lý quản trị chủ động hơn so với cách làm truyền thống.

Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TP.HCM cũng kết nạp thêm 35 hội viên mới trong dịp này, bao gồm 13 cá nhân và 22 tổ chức, mở rộng hệ sinh thái doanh nghiệp xây dựng theo hướng đa ngành và đa thành phần – tín hiệu cho thấy sức hút của cộng đồng ngành đang ngày càng được củng cố.

Nhìn lại toàn bộ những gì được chia sẻ tại tọa đàm, có thể nhận ra một xu hướng rõ nét đang định hình trong ngành xây dựng Việt Nam: sự chuyển dịch từ cạnh tranh đơn lẻ sang hợp tác chuỗi, từ tư duy tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn sang chia sẻ rủi ro và đồng hành dài hạn. Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động và khó đoán định, đây không chỉ là giải pháp tình thế mà đang dần trở thành một mô hình phát triển mới – bền vững hơn, thực chất hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước những cú sốc từ bên ngoài.

Ông Huỳnh Phạm Tuấn Anh – Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM (Thứ 2, từ trái sang).

Lễ kết nạp hội viên mới.

Lễ trao giải.

Ban tổ chức tri ân nhà tài trợ.

Sự kiện của Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TP.HCM năm nay, vì thế, mang một tín hiệu rõ ràng: doanh nghiệp xây dựng Việt Nam đang bắt đầu bước vào giai đoạn tái cấu trúc thực sự – không chỉ ở cấp độ vận hành, mà ở cả tầng tư duy chiến lược. Đấu thầu không còn là cuộc chơi của giá thấp. Hợp tác không còn là quan hệ mua bán thuần túy. Và tăng trưởng không còn dựa vào may mắn thị trường. Thay vào đó là một hệ sinh thái mới, nơi năng lực thực chất, quản trị rủi ro bài bản và tinh thần đồng hành trở thành nền tảng không thể thiếu cho sự phát triển bền vững.

Trong ngành xây dựng hôm nay, thắng thua không còn nằm ở giá thấp. Nó nằm ở Năng lực thật, Hệ sinh thái thật và những cái bắt tay đúng thời điểm.