Doanh nghiệp cần làm gì để giữ chân nhân tài trong thời đại AI và cạnh tranh nhân lực

Trong bối cảnh Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ như hiện nay, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp không còn chỉ xoay quanh thị phần, công nghệ hay nguồn vốn. Thay vào đó, khả năng thu hút, phát triển và giữ chân nhân tài đang trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Đây cũng là chủ đề được thảo luận tại GBA Monthly Business Meeting do Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA) tổ chức mới đây với chủ đề “Xây dựng nguồn nhân lực cho tương lai”, quy tụ hơn 50 lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia nhân sự và đại diện các cơ sở giáo dục. Sự kiện được chủ trì bởi ông Daniel Henn, Thành viên Ban Điều hành GBA, Regional Manager Vietnam, Indonesia & Philippines và Tổng Giám đốc Fuchs Lubricants Vietnam.

Việt Nam không thiếu việc làm, mà đang thiếu người có kỹ năng phù hợp

Nhiều doanh nghiệp hiện nay không gặp khó khăn vì thiếu khách hàng mà vì thiếu nhân sự có kỹ năng phù hợp. Thách thức không chỉ nằm ở tuyển dụng mà còn ở việc giữ chân và phát triển lực lượng lao động đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế. Tiến sĩ Thomas Aulig, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức (VGU) nhấn mạnh doanh nghiệp không nên chỉ tham gia vào giai đoạn tuyển dụng mà cần đồng hành từ sớm trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực.

Tại Đức, doanh nghiệp trực tiếp tham gia xây dựng chương trình đào tạo, hướng dẫn thực tập, đánh giá kỹ năng và định hình các tiêu chuẩn nghề nghiệp. Theo ông, đây chính là cách để doanh nghiệp chủ động xây dựng nguồn nhân lực tương lai cho chính mình. Điều này không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức và thực tiễn mà còn tạo ra nguồn nhân lực có khả năng đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp ngay khi gia nhập thị trường lao động.

Người lao động không rời bỏ công ty, họ rời bỏ người quản lý

Thực tế cho thấy nhiều nhân sự sẵn sàng rời bỏ một công việc có thu nhập tốt nếu họ không nhìn thấy cơ hội phát triển hoặc không cảm thấy được ghi nhận trong tổ chức.

Theo chia sẻ từ Bà Quỳnh Anh - Trưởng phòng nhân sự tại Bosch Vietnam, việc giữ chân nhân tài bắt đầu từ rất lâu trước khi nhân viên chính thức gia nhập doanh nghiệp. Thông qua chương trình đào tạo nghề chuẩn Đức (TGA), Bosch đã đầu tư hơn 3,5 năm để đồng hành cùng sinh viên ngay từ khi còn trên ghế nhà trường, kết hợp giữa đào tạo học thuật và trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp.

Thay vì chỉ tập trung vào nhóm nhân sự cấp cao, doanh nghiệp này mở rộng cơ hội phát triển cho nhiều nhóm nhân viên khác nhau thông qua các chương trình huấn luyện và cố vấn, luân chuyển công việc và đào tạo kỹ năng lãnh đạo. Mục tiêu không chỉ là nâng cao năng lực làm việc mà còn giúp nhân viên nhìn thấy lộ trình phát triển của mình trong tổ chức.

Một thông điệp nhận được nhiều sự đồng thuận trong phần thảo luận là: "Người lao động không rời bỏ công ty, họ rời bỏ người quản lý”. Bosch cho rằng văn hóa doanh nghiệp được xây dựng từ chính đội ngũ lãnh đạo. Các nhà quản lý được kỳ vọng tạo dựng niềm tin, trao quyền và hỗ trợ phát triển nhân viên. Doanh nghiệp cũng triển khai chương trình đào tạo quản lý về sức khỏe tinh thần nhằm giúp nhận diện sớm các dấu hiệu căng thẳng và hỗ trợ nhân viên hiệu quả hơn, góp phần nâng cao sự gắn kết và giữ chân nhân tài lâu dài.

Văn hóa doanh nghiệp đang trở thành lợi thế cạnh tranh mới

Nếu Bosch tập trung vào xây dựng nguồn nhân lực dài hạn, CICOR Việt Nam lại mang đến một góc nhìn khác với mô hình "People Management 4.0", kết hợp giữa văn hóa doanh nghiệp, công nghệ và phát triển bền vững.

Theo ông Nguyễn Trọng Luật, nhiều giải pháp giữ chân nhân tài không đòi hỏi ngân sách lớn. Những hoạt động đơn giản như trao đổi định kỳ giữa quản lý và nhân viên, xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng, sự ghi nhận hay tạo cơ hội học hỏi từ các chuyên gia bên ngoài có thể mang lại tác động đáng kể tới mức độ gắn kết của người lao động.

Doanh nghiệp cũng đẩy mạnh ứng dụng AI trong tuyển dụng, đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân viên. Song song đó, các sáng kiến phát triển bền vững như giảm phát thải CO₂ hay các hoạt động gắn kết cộng đồng được xem là một phần trong chiến lược thu hút và giữ chân thế hệ lao động mới.

Tuy nhiên, các diễn giả cũng thống nhất rằng AI không phải là sự thay thế cho con người, mà là công cụ giúp nâng cao năng suất và hiệu quả làm việc. Trong tương lai, lợi thế sẽ thuộc về những người biết khai thác AI để nâng cao năng lực của bản thân thay vì cạnh tranh với công nghệ.

Đầu tư vào con người là đầu tư cho tăng trưởng bền vững

Ông Daniel Henn, Thành viên Ban Điều hành GBA, cho rằng cuộc cạnh tranh nhân tài trong tương lai sẽ không được quyết định bởi doanh nghiệp trả mức lương cao nhất, mà bởi doanh nghiệp có khả năng tạo ra môi trường để nhân viên học hỏi, phát triển và gắn bó lâu dài.

Những chia sẻ tại sự kiện cho thấy nguồn nhân lực chất lượng cao không được hình thành từ một chính sách đơn lẻ, mà là kết quả của sự kết nối giữa giáo dục, phát triển lãnh đạo và xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thu hút đầu tư và chuyển dịch sang các ngành có giá trị gia tăng cao hơn, nguồn nhân lực chất lượng cùng một nền văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ sẽ ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh quyết định sự thành công của doanh nghiệp trong dài hạn.