Điện về Hạnh Phúc, Sơn Lương: Khoản đầu tư mở đường cho kinh tế vùng cao Lào Cai

Ngày 28/9, Sở Công Thương phối hợp với Công ty Điện lực Lào Cai đóng điện, đưa vào vận hành các công trình thuộc Dự án Cấp điện nông thôn từ lưới điện quốc gia giai đoạn 2014–2025 tại hai xã Hạnh Phúc và Sơn Lương.

Tại xã Hạnh Phúc, công trình được đầu tư hơn 6,5 tỷ đồng, gồm hơn 3,6 km đường dây trung áp; hai trạm biến áp Sán Trá 1 và Sán Trá 2 có tổng công suất 175 kVA; hơn 3 km đường dây hạ áp và 99 công tơ.

Tại xã Sơn Lương, gần 4,5 tỷ đồng được đầu tư xây dựng hơn 1,8 km đường dây trung áp, trạm biến áp Ngã Hai 1 công suất 75 kVA, hơn 3,5 km đường dây hạ áp và 107 công tơ.

Như vậy, toàn bộ công trình có ba trạm biến áp với tổng công suất 250 kVA, hơn 5,4 km đường dây trung áp, hơn 6,5 km đường dây hạ áp và 206 công tơ.

Nếu chỉ chia tổng vốn đầu tư cho số công tơ, chi phí bình quân cho mỗi điểm cấp điện có thể được nhìn nhận là khá cao. Tuy nhiên, cách tính này chưa phản ánh đầy đủ giá trị kinh tế – xã hội của dự án. Phần lớn nguồn vốn được dành cho hệ thống đường dây và trạm biến áp có thời gian khai thác lâu dài, phục vụ cộng đồng và có khả năng đáp ứng thêm nhu cầu sử dụng điện trong tương lai.

Ở những địa bàn dân cư phân tán, địa hình phức tạp và nhu cầu tiêu thụ ban đầu còn thấp, đầu tư điện lưới khó hấp dẫn nếu chỉ xét hiệu quả thương mại. Đây chính là khu vực mà đầu tư công phát huy vai trò bù đắp khoảng trống của thị trường, bảo đảm người dân vùng khó khăn được tiếp cận một dịch vụ thiết yếu.

Công ty Điện lực tỉnh Lào Cai thực hiện đóng điện đưa vào vận hành TBA Sán Trá 2 phục vụ đời sống sinh hoạt và sản xuất của người dân xã Hạnh Phúc. (Ảnh: Trần Thị Loan)

Tác động đầu tiên của điện lưới là cải thiện đời sống sinh hoạt. Nhưng dưới góc nhìn kinh tế, giá trị lớn hơn nằm ở khả năng đưa máy móc, thiết bị và công nghệ vào sản xuất.

Khi nguồn điện ổn định, người dân có thêm điều kiện sử dụng máy xay xát, máy chế biến nông sản, thiết bị bơm nước, bảo quản thực phẩm hoặc các dụng cụ phục vụ nghề thủ công. Những công việc trước đây phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công có thể được rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nâng cao năng suất.

Điện cũng mở thêm không gian cho các hoạt động dịch vụ nhỏ tại chỗ như sửa chữa máy móc, bán lẻ, chế biến thực phẩm và cung ứng vật tư sản xuất. Đây là những mắt xích quan trọng giúp dòng tiền được lưu chuyển trong cộng đồng, thay vì người dân phải di chuyển xa để tiếp cận các dịch vụ cơ bản.

Tất nhiên, có điện chưa đồng nghĩa kinh tế hộ gia đình sẽ lập tức tăng trưởng. Hiệu quả đầu tư còn phụ thuộc vào khả năng mua sắm thiết bị, lựa chọn mô hình sản xuất phù hợp, kết nối thị trường và sức mua của người dân. Tuy vậy, điện lưới đã tháo gỡ một trong những rào cản hạ tầng căn bản nhất.

Ở góc độ dài hạn, điện lưới còn là điều kiện để vùng cao tiếp cận kinh tế số. Điện thoại thông minh, thiết bị kết nối mạng, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay quảng bá nông sản trên các nền tảng số đều cần nguồn điện ổn định.

Với trẻ em, điện tạo điều kiện học tập vào buổi tối và tiếp cận các nguồn học liệu số. Với người lớn, đây là cánh cửa để cập nhật thông tin thị trường, thời tiết, kỹ thuật canh tác và tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm. Những thay đổi này không tạo doanh thu tức thời, nhưng góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực – yếu tố quyết định khả năng thoát nghèo bền vững.

Nguồn điện ổn định cũng hỗ trợ hoạt động của trường học, cơ sở y tế và bộ phận hành chính tại địa phương. Khi người dân giảm thời gian, chi phí đi lại để tiếp cận dịch vụ công, hiệu quả kinh tế của công trình không chỉ nằm trong ngành điện mà còn lan sang nhiều lĩnh vực khác.

Đóng điện đưa vào vận hành TBA Ngã Hai 1, trên địa bàn xã Sơn Lương. (Ảnh: Trần Thị Loan)

Việc đóng điện tại Hạnh Phúc và Sơn Lương mới là bước khởi đầu. Giá trị của khoản đầu tư xấp xỉ 11 tỷ đồng sẽ rõ hơn khi nguồn điện được chuyển hóa thành năng lực sản xuất và thu nhập của người dân.

Dư địa tiếp theo nằm ở sự kết nối giữa hạ tầng điện với các chương trình phát triển nông nghiệp, đào tạo nghề, chuyển đổi số và xây dựng sản phẩm địa phương. Đồng thời, độ ổn định của nguồn điện, khả năng duy tu hệ thống, mức tiêu thụ điện phục vụ sản xuất và số mô hình sinh kế mới hình thành sẽ là những chỉ dấu đáng theo dõi.

Ba trạm biến áp và 206 công tơ chưa thể ngay lập tức làm thay đổi diện mạo kinh tế vùng cao. Nhưng điện lưới đã tạo ra điều kiện đầu tiên để sự thay đổi có thể bắt đầu. Ánh điện thắp sáng từng ngôi nhà; còn giá trị lâu dài của công trình sẽ được đo bằng những việc làm mới, sản phẩm mới và cơ hội phát triển được mở ra cho người dân Hạnh Phúc, Sơn Lương.