Đề xuất xóa độc quyền, cho doanh nghiệp lớn được sản xuất vàng miếng

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến về Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP liên quan đến quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Điểm đáng chú ý là đề xuất cho phép doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên được tham gia sản xuất vàng miếng. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm xóa bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng, minh bạch hóa và tăng nguồn cung cho thị trường.

Điểm đáng chú ý là đề xuất cho phép doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên được tham gia sản xuất vàng miếng.

Điều kiện cấp phép sản xuất vàng miếng

Theo dự thảo, NHNN đề xuất bổ sung Điều 11a, quy định rõ điều kiện cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng,

Đối với doanh nghiệp: Có giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng; có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng; không bị xử phạt hành chính trong lĩnh vực kinh doanh vàng hoặc đã khắc phục xong hậu quả nếu có vi phạm; có quy trình nội bộ quy định rõ về hoạt động sản xuất vàng miếng.

Đối với tổ chức tín dụng: Có giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng; có vốn điều lệ tối thiểu 50.000 tỷ đồng; không bị xử phạt hành chính hoặc đã hoàn thành các biện pháp khắc phục; có quy trình nội bộ về sản xuất vàng miếng.

NHNN sẽ quy định cụ thể về thủ tục, hồ sơ cấp phép sản xuất vàng miếng.

Quy định mới về xuất nhập khẩu vàng

Dự thảo cũng bổ sung quy định liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu vàng. Theo đó, NHNN sẽ căn cứ cung cầu và mục tiêu chính sách tiền tệ để cấp phép xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng, đồng thời xác định hạn mức hằng năm cho từng tổ chức được cấp phép.

Doanh nghiệp và tổ chức tín dụng chỉ được nhập khẩu vàng từ các nhà sản xuất được chứng nhận bởi Hiệp hội Thị trường vàng London (LBMA). Các đơn vị nhập khẩu phải công bố tiêu chuẩn, khối lượng, hàm lượng vàng; xây dựng quy trình an toàn và công bố minh bạch thông tin liên quan.

Vàng nhập khẩu chỉ được sử dụng cho các mục đích hợp pháp như sản xuất vàng miếng, vàng trang sức mỹ nghệ hoặc bán lại cho đơn vị được phép sản xuất vàng.

Ngoài ra, các tổ chức có nghĩa vụ lưu trữ và kết nối dữ liệu giao dịch xuất nhập khẩu vàng với cơ quan quản lý nhà nước.

Ngoài ra, dự thảo quy định, giao dịch mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên phải thực hiện thông qua tài khoản ngân hàng. Khi bán vàng nguyên liệu, tổ chức phải xuất hóa đơn điện tử, lưu trữ dữ liệu và cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng theo quy định.

Mục tiêu minh bạch hóa, kiểm soát thị trường vàng

Sau hơn một thập kỷ áp dụng Nghị định 24, thị trường vàng trong nước tương đối ổn định. Tuy nhiên, từ năm 2022, các vấn đề như chênh lệch giá vàng trong nước - quốc tế, buôn lậu vàng qua biên giới và tác động đến tỷ giá, lạm phát, điều hành chính sách tiền tệ ngày càng rõ rệt. Việc độc quyền sản xuất, nhập khẩu vàng cũng bộc lộ nhiều hạn chế.

Trước tình hình đó, dự thảo Nghị định sửa đổi nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và Tổng Bí thư Tô Lâm (tại Thông báo số 211-TB/VPTW ngày 30/5/2025) về quản lý thị trường vàng, hướng đến: Thị trường vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Xóa bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng nhưng vẫn có kiểm soát. Mở rộng quyền nhập khẩu vàng nguyên liệu. Tôn trọng quyền sở hữu, quyền kinh doanh của cá nhân, tổ chức. Nâng cao minh bạch, chống lạm dụng và đầu cơ. Tiếp tục nghiêm cấm sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán.

NHNN nhấn mạnh, việc sửa đổi Nghị định 24 nhằm giải quyết bất cập thực tế, đảm bảo phù hợp với pháp luật hiện hành và có tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Dự thảo lần này bổ sung nội dung mới về sản xuất vàng miếng như một phần trong định hướng từng bước xóa bỏ độc quyền nhà nước trong lĩnh vực này.