Phân tích góc độ chính sách, TS. Vũ Đình Ánh cho rằng vấn đề cốt lõi không ở việc huy động vàng trong dân, mà là làm sao để dòng tiền không tiếp tục tập trung vào vàng như một kênh tích trữ. Nếu tiếp tục trao cho vàng vai trò như một công cụ tài chính hay phương tiện thanh toán, nền kinh tế có nguy cơ quay trở lại trạng thái “vàng hóa”. Theo ông, giải pháp căn cơ là phát triển môi trường đầu tư minh bạch, đa dạng kênh sinh lời để người dân chuyển hướng sang các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh thay vì nắm giữ vàng.
Cùng quan điểm thận trọng, TS. Cao Sỹ Kiêm cảnh báo việc huy động vàng nếu không được kiểm soát chặt có thể kích hoạt đầu cơ, gây xáo trộn thị trường và làm suy yếu vai trò điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong kiểm soát lạm phát và ổn định tiền tệ. Ông nhấn mạnh Việt Nam đã mất nhiều năm để giảm tình trạng vàng hóa, do đó việc quay lại các cơ chế liên quan đến vàng cần được cân nhắc hết sức thận trọng.
 |
Ở góc độ vi mô, TS. Đinh Thế Hiển - Viện trưởng Viện Nghiên cứu tin học và kinh tế ứng dụng chỉ ra rủi ro lớn từ biến động giá vàng. Theo ông, nếu doanh nghiệp vay vàng để sản xuất, sau đó bán sản phẩm lấy tiền và mua lại vàng để trả nợ, thì trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh 30–40% như giai đoạn gần đây, khả năng thua lỗ là rất lớn. Khi đó, nguy cơ mất khả năng thanh toán không chỉ xảy ra ở một doanh nghiệp mà có thể lan rộng, tạo hiệu ứng dây chuyền trên thị trường.
Tương tự, PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh cho rằng đề xuất này là không phù hợp trong bối cảnh hệ thống ngân hàng đã bị siết chặt hoạt động huy động và cho vay bằng vàng. Nếu mở cơ chế cho doanh nghiệp vay vàng từ người dân, trong khi thiếu các công cụ giám sát tương đương, rủi ro lừa đảo, đầu cơ và đổ vỡ thị trường là hoàn toàn có thể xảy ra. Ông nhấn mạnh, bài toán quan trọng là làm sao dẫn dòng vốn trong dân vào các kênh đầu tư hiệu quả hơn thay vì quay lại tích trữ vàng.
Từ góc nhìn chính sách tổng thể, TS. Cấn Văn Lực khẳng định việc quay lại cơ chế vay mượn bằng vàng là bước lùi. Đây là mặt hàng đặc biệt, liên quan trực tiếp đến ngoại hối và dự trữ quốc gia, cần được quản lý chặt chẽ. Thực tế trước đây cho thấy việc cho vay vàng đã từng gây ra nhiều hệ lụy, buộc Chính phủ phải chấm dứt thông qua các quy định như Nghị định 24, qua đó góp phần ổn định thị trường tiền tệ.
Các chuyên gia đồng thuận rằng, thay vì tìm cách huy động vàng vật chất, cần tập trung vào việc nâng cao niềm tin thị trường, ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển các kênh đầu tư hấp dẫn. Khi môi trường đầu tư đủ minh bạch và hiệu quả, dòng vốn trong dân sẽ tự dịch chuyển vào sản xuất – kinh doanh, qua đó vừa giảm áp lực tích trữ vàng, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế một cách bền vững.
