Cần hình thành doanh nghiệp “xương sống” để tạo trụ đỡ tăng trưởng bền vững

Đại biểu quốc hội Đỗ Chí Nghĩa cho rằng, tăng trưởng hai con số trong nhiều năm tới không chỉ là mục tiêu phát triển mà còn là yêu cầu mang tính sống còn để Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình, tiến tới trở thành quốc gia phát triển. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy nền kinh tế vẫn thiếu những doanh nghiệp đủ mạnh để đóng vai trò trụ cột. Dù kim ngạch xuất khẩu đạt quy mô lớn, phần giá trị gia tăng chủ yếu vẫn nằm ở khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu nhưng chủ yếu ở các khâu gia công, lắp ráp. Trong khi đó, nông nghiệp dù có lợi thế vẫn thường xuyên đối mặt với tình trạng “được mùa mất giá”, còn công nghiệp phát triển nhanh nhưng công nghiệp hỗ trợ vẫn yếu.

ĐBQH Đỗ Chí Nghĩa: Cần hình thành doanh nghiệp “xương sống” để tạo trụ đỡ tăng trưởng bền vững

Từ kinh nghiệm quốc tế, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa nhấn mạnh, không có quốc gia công nghiệp hóa thành công nào thiếu vắng các doanh nghiệp đầu tàu. Những nền kinh tế như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung Quốc đều xây dựng được các tập đoàn lớn đóng vai trò dẫn dắt, với sự hỗ trợ và kiến tạo từ Nhà nước.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề xuất ba định hướng trọng tâm để hình thành lực lượng doanh nghiệp “xương sống” trong giai đoạn 10–20 năm tới. Thứ nhất, Nhà nước cần chủ động “đặt hàng chiến lược” thông qua các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, năng lượng, chuyển đổi số, qua đó tạo thị trường đủ lớn để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi giá trị và từng bước làm chủ công nghệ. Thứ hai, cần xây dựng môi trường thể chế ổn định, minh bạch, thực sự nuôi dưỡng doanh nghiệp lớn, với trọng tâm là cải cách thủ tục hành chính, bảo vệ quyền tài sản và tạo điều kiện tiếp cận công bằng đối với các nguồn lực như vốn, đất đai, công nghệ. Thứ ba, phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp đồng bộ, trong đó doanh nghiệp lớn đóng vai trò trung tâm, liên kết với mạng lưới doanh nghiệp vừa và nhỏ, công nghiệp hỗ trợ, logistics, tài chính và khoa học – công nghệ.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng lưu ý, việc hỗ trợ doanh nghiệp cần dựa trên nguyên tắc cạnh tranh công bằng, minh bạch, tránh tạo ra méo mó thị trường hoặc làm suy giảm động lực phát triển. Vai trò của Nhà nước là kiến tạo cơ hội và môi trường thuận lợi, trong khi thị trường sẽ quyết định doanh nghiệp nào đủ năng lực để trở thành lực lượng nòng cốt.

“Một nền kinh tế mạnh không chỉ dựa vào số lượng doanh nghiệp, mà quan trọng hơn là chất lượng và tầm vóc của những doanh nghiệp xương sống”, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa nhấn mạnh, đồng thời cho rằng cần có chiến lược dài hạn và cơ chế phù hợp để thúc đẩy phát triển lực lượng doanh nghiệp này, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.