PGS. TS Trần Đình Thiên: Cần giải phóng hàng triệu tỷ đồng đang bị “đóng băng” trong các dự án

Thoát khỏi tư duy “bơm tiền”, hướng tới ổn định và minh bạch thị trường

PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam phân tích, con đường đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, theo ông, điều cốt lõi không nằm ở việc mở rộng tín dụng hay “bơm tiền” vào nền kinh tế, mà là ở việc khơi thông các nguồn lực đang bị tắc nghẽn và đổi mới tư duy tiếp cận thị trường.

Nhìn lại thời gian qua, nền kinh tế Việt Nam đã chịu tác động mạnh từ những biến số bên ngoài như biến động tỷ giá, giá vàng và dòng vốn toàn cầu. Những yếu tố này không chỉ gây áp lực lên ổn định vĩ mô mà còn làm lộ rõ những hạn chế nội tại, đặc biệt trong cách vận hành các thị trường quan trọng như vàng và bất động sản.

Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, một trong những vấn đề lớn của nền kinh tế hiện nay là cách tiếp cận mang nặng tính hành chính đối với các thị trường đặc thù. Việc kiểm soát quá chặt thị trường vàng và bất động sản trong thời gian dài đã khiến các thị trường này mất đi tính linh hoạt và khả năng tự điều tiết.

Hệ quả là thị trường bị méo mó, dễ bị thao túng bởi các nhóm đầu cơ, gây ra những cơn sốt giá ảo và tạo tâm lý bất ổn cho nhà đầu tư. Điều này không chỉ làm suy giảm niềm tin mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế.

PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam .

Ông cho rằng, thay vì áp dụng các biện pháp cứng nhắc, cần xây dựng cơ chế thị trường minh bạch hơn, như thiết lập các sàn giao dịch công khai và chuyên nghiệp. Khi đó, Nhà nước vẫn có thể quản lý hiệu quả nhưng theo hướng giám sát và điều tiết, thay vì can thiệp trực tiếp.

Đối với mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số vào năm 2026, PGS. TS Trần Đình Thiên cảnh báo về rủi ro nếu tiếp tục duy trì tư duy mở rộng tín dụng một cách đơn giản. Việc tăng trưởng tín dụng mạnh mà không kiểm soát chất lượng dòng tiền có thể dẫn đến lạm phát và bất ổn vĩ mô.

Theo ông, tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với chất lượng và hiệu quả. Nếu chỉ dựa vào việc bơm tiền để kích thích tăng trưởng, nền kinh tế sẽ trở nên mong manh và dễ tổn thương trước các cú sốc bên ngoài. Do đó, ổn định vĩ mô cần được đặt lên hàng đầu, làm nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Tháo gỡ điểm nghẽn dự án, phát huy vai trò khu vực tư nhân

Một trong những giải pháp quan trọng được PGS. TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh là tháo gỡ các vướng mắc pháp lý cho các dự án đang bị đình trệ. Hiện nay, một lượng vốn rất lớn – ước tính lên tới hàng triệu tỷ đồng – đang bị “đóng băng” trong các dự án chưa thể triển khai.

Nếu có thể giải phóng chỉ một phần nguồn lực này, nền kinh tế sẽ có thêm động lực tăng trưởng mạnh mẽ mà không cần phải huy động thêm vốn mới. Đây được xem là “cú hích” quan trọng, vừa giúp tiết kiệm nguồn lực, vừa tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong toàn bộ hệ thống kinh tế.

Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh vai trò của năng suất lao động và đổi mới sáng tạo. Thay vì phụ thuộc quá nhiều vào vốn, nền kinh tế cần chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên hiệu quả, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực. Đất đai, theo ông, cần được coi là một loại vốn đặc biệt và phải được vận hành theo cơ chế thị trường để phát huy tối đa giá trị.

Đặc biệt, khu vực kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng cho tăng trưởng trong giai đoạn tới. Trong các dự án hợp tác công tư (PPP), khu vực tư nhân không chỉ đóng vai trò cung cấp vốn mà còn mang lại sự năng động, sáng tạo và hiệu quả trong quản lý.

Tuy nhiên, để phát huy tối đa vai trò của khu vực này, Nhà nước cần thay đổi cách tiếp cận. Thay vì áp đặt, cần tạo môi trường thuận lợi, tôn trọng sáng kiến và bảo đảm cạnh tranh công bằng. Nếu khu vực tư nhân bị hạn chế hoặc không được đối xử bình đẳng, hiệu quả đầu tư sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

PGS. TS Trần Đình Thiên cũng nhấn mạnh rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số không phải là câu chuyện của một năm, mà là cả một lộ trình dài hạn. Trong đó, giai đoạn 2025 – 2026 đóng vai trò bản lề, cần tập trung vào việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản và chuẩn bị các điều kiện cần thiết.

Việt Nam cần xây dựng một tầm nhìn dài hạn, trong đó các thị trường quan trọng như bất động sản, tài chính và đất đai phải được vận hành theo nguyên tắc minh bạch, hiện đại và hiệu quả. Chỉ khi các nguồn lực được phân bổ hợp lý và thông suốt, nền kinh tế mới có thể đạt được sự bứt phá thực chất.

Tổng thể, những đề xuất của PGS. TS Trần Đình Thiên cho thấy một hướng đi rõ ràng: thay vì tìm kiếm tăng trưởng bằng các biện pháp ngắn hạn, cần tập trung vào cải cách cấu trúc, nâng cao chất lượng thể chế và khơi thông nguồn lực. Đây chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng hai con số trong những năm tới.