Theo thống kê của Tổng Công ty Điện lực TP HCM (EVNHCMC), thành phố hiện đã có tổng cộng 14.152 hệ thống điện mặt trời áp mái, với tổng công suất 355,198 MWp đang hoạt động (chiếm khoảng 7% công suất trung bình của toàn bộ hệ thống điện). Tuy nhiên, việc phát triển điện mặt trời áp mái đã tạm ngừng từ đầu năm 2021 để chờ đợi chính sách mới từ Chính phủ.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc EVNHCMC, cho biết việc tạm dừng kết nối lưới điện đã gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp và hộ gia đình đã đầu tư vào hệ thống điện mặt trời áp mái. Các khách hàng trước đây đã lên kế hoạch đầu tư vào nguồn điện sạch này để sử dụng và bán lại phần công suất dư thừa cho ngành điện, nhưng không thể thực hiện được do tạm ngừng kết nối lưới điện.
Theo những phản ánh từ các công ty cung cấp giải pháp, lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái, thị trường này đã bất ngờ "đứng im" sau một thời gian phát triển sôi nổi. Thông tin từ Công ty CP Giải pháp năng lượng TP HCM cho biết trong năm 2018, họ chỉ nhận được khoảng 30 dự án lắp đặt điện mặt trời áp mái. Nhưng vào năm 2019, con số này đã tăng lên 500 dự án và tiếp tục tăng lên 2.000 dự án vào năm 2020. Nhu cầu lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái đã tăng mạnh trong năm 2020 nhờ được hỗ trợ một phần kinh phí từ nhà nước và kết nối lưới điện để bán phần công suất dư thừa cho ngành điện.
Tuy nhiên, từ sau ngày 31/12/2020, khi Quyết định 13 năm 2020 của Thủ tướng về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời hết hiệu lực, ngành điện đã ngừng kết nối và ký hợp đồng mua bán điện từ các hệ thống điện mặt trời áp mái. Kết quả là, nhu cầu lắp đặt giảm mạnh đến 95%. Ví dụ, trước đây có 100 hộ gia đình lắp đặt, nhưng hiện chỉ còn khoảng 5 hộ gia đình sẵn lòng thực hiện.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp và hộ gia đình tại TP HCM đã gặp khó khăn khi kết nối và phát điện từ hệ thống điện mặt trời áp mái, do không đáp ứng đầy đủ các quy định về hồ sơ, thủ tục, đặc biệt là thủ tục phòng cháy chữa cháy (PCCC).
Đại diện Sở Công Thương TP HCM cho biết, trong thời gian qua, một số doanh nghiệp muốn đầu tư vào dự án điện mặt trời áp mái trên địa bàn đã liên hệ để hỏi về cơ chế và thủ tục. Sở Công Thương TP HCM đã gửi văn bản hỏi Bộ Công Thương, nhưng vẫn chưa nhận được phản hồi.
Theo các công ty cung cấp giải pháp năng lượng mặt trời, do không có nguồn cung cầu, cả thiết bị và tấm pin mặt trời đã thừa dư. Họ đã phải giảm giá tối đa để thu hồi vốn sớm. Cụ thể, trước đây, giá trọn gói để lắp đặt 1 kilowatt peak (KWP) điện mặt trời áp mái dao động từ 16-18 triệu đồng, nhưng giờ đây đã giảm còn 13 triệu đồng, thậm chí tại một số nơi, giá chỉ khoảng 10 triệu đồng. Một số đơn vị còn chào giá chỉ vài triệu đồng và thực hiện lắp đặt tận nơi, nhưng gây khó khăn trong việc xác định nguồn gốc của sản phẩm.
Để giải quyết những rắc rối về điện mặt trời áp mái và phát triển bền vững nguồn năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương đã đề xuất một loạt biện pháp. Thay vì áp dụng quy trình giấy phép phức tạp, các nhà đầu tư và hộ gia đình sẽ được tự động xem như đã có giấy phép nếu đáp ứng các tiêu chuẩn quy định, đồng thời thực hiện báo cáo công trình và hợp đồng mua bán điện. Bộ cũng đề xuất việc đặt mục tiêu cụ thể và tăng cường quản lý, giám sát hệ thống điện mặt trời áp mái để đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng.
Đối với doanh nghiệp và hộ gia đình đã đầu tư vào hệ thống điện mặt trời áp mái, Bộ Công Thương đề nghị tăng cường hỗ trợ thông qua các chương trình tài chính, nhằm giảm áp lực tài chính và khuyến khích tiếp tục phát triển hệ thống điện mặt trời áp mái.
Với những biện pháp đề xuất này, hy vọng rằng việc phát triển điện mặt trời áp mái tại các nhà ở và trụ sở công ty sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ, góp phần tạo ra một tương lai sạch hơn và bền vững cho chúng ta.
PV (t/h)
