Cuộc "đại phẫu" chưa từng có: Bộ Nông nghiệp & Môi trường đề xuất xóa hơn 100 văn bản

Một cuộc rà soát và tinh gọn thể chế có quy mô lớn nhất từ trước đến nay vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) chính thức kích hoạt. Bộ này đang đề xuất bãi bỏ hơn 100 văn bản quy phạm pháp luật không còn phù hợp, chiếm khoảng 15% tổng số thông tư hiện hành của Bộ. Đây là động thái quyết liệt nhằm tháo gỡ các "điểm nghẽn" thể chế vốn đang bó buộc hoạt động sản xuất, kinh doanh của hàng vạn doanh nghiệp và người dân.

Kỷ lục chưa từng có trong rà soát pháp lý

Theo ông Phan Tuấn Hùng - Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ NN&MT), dự thảo Thông tư bãi bỏ này là nội dung trọng tâm thuộc Đề án tinh gọn hệ thống văn bản của Bộ. Đến thời điểm hiện tại, chưa có bất kỳ Bộ, ngành nào thực hiện một đợt "quét" và xóa bỏ văn bản cũ với tỷ lệ lớn như vậy.

Trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, số 10, Tôn Thất Thuyết TP. Hà Nội.

Thực tế, hệ thống pháp luật ngành nông nghiệp và môi trường đang gánh chịu hệ lụy từ nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau. Nhiều văn bản dù đã hết hiệu lực thực tiễn hoặc bị chồng chéo bởi các luật mới nhưng vẫn tồn tại trên giấy, gây lúng túng cho cả cơ quan quản lý lẫn đối tượng chịu tác động.

Danh mục đề xuất loại bỏ đợt này bao gồm hàng loạt quyết định, thông tư liên quan đến phân bón, chăn nuôi, khuyến nông, thủy sản, lâm nghiệp và quản lý vật tư nông nghiệp. Trong đó, có những quy định đã "bám rễ" từ 15 đến 20 năm trước, điển hình như Quyết định 100/2003/QĐ-BNN và Quyết định 100/2008/QĐ-BNN về quản lý, kinh doanh phân bón, hay Nghị định 02/2010/NĐ-CP về công tác khuyến nông.

Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Tiến Hòa (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định: "Việc duy trì các văn bản lỗi thời giống như những rào cản vô hình. Doanh nghiệp thường xuyên rơi vào bẫy 'chồng chéo' khi một hoạt động sản xuất chịu sự điều chỉnh của cả quy định cũ lẫn luật mới. Bước đi này của Bộ NN&MT không chỉ làm sạch hệ thống mà còn cụ thể hóa tư duy đổi mới: Một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì, giảm tối đa chi phí tuân thủ hành chính".

Cởi trói để đón làn sóng kinh tế xanh

Hiện tại, phần lớn các nội dung quản lý cũ đã được thay thế bằng những hành lang pháp lý hiện đại hơn. Ví dụ, mảng phân bón đã được đồng bộ theo Luật Trồng trọt, còn công tác khuyến nông cũ đã được chuyển giao cho Nghị định 83/2018/NĐ-CP để phục vụ mục tiêu số hóa và tái cơ cấu ngành.

Tuy nhiên, yêu cầu thực tiễn không dừng lại ở đó. Ngành nông nghiệp Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình phát triển xanh, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao.

Theo đó, những khái niệm mới như nông nghiệp số, tín chỉ carbon hay sản xuất phát thải thấp đang xuất hiện ngày càng dày đặc. Nếu không mạnh dạn "khai tử" các quy định lạc hậu, dòng vốn đầu tư vào các lĩnh vực này sẽ rất dễ bị nghẽn lại.

Chuyên gia kinh tế nông nghiệp, TS. Trần Minh Hải phân tích thêm: "Muốn bán được tín chỉ carbon hay thu hút dòng vốn FDI vào nông nghiệp tuần hoàn, chúng ta cần một hệ thống luật cực kỳ linh hoạt, minh bạch và đồng bộ với quốc tế. Việc bãi bỏ hơn 100 văn bản cũ chính là hành động 'dọn tổ đón đại bàng', tạo ra dư địa pháp lý an toàn để các doanh nghiệp tự tin đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh trên sân chơi toàn cầu."

Cuộc "đại phẫu" thể chế lần này của Bộ NN&MT được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng domino, thúc đẩy các Bộ, ngành khác khẩn trương rà soát, trả lại môi trường kinh doanh thông thoáng cho nền kinh tế.