Thứ ba 17/11/2026 09:55
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Pháp luật

Chống hàng giả trên sàn số: Dữ liệu phải đi trước vi phạm

Một tài khoản bán hàng, một quảng cáo hay một đơn hàng trên môi trường số đều để lại dấu vết. Nếu những dữ liệu này được kết nối và phân tích kịp thời, cơ quan quản lý và nền tảng có thể nhận diện rủi ro trước khi hàng giả tiếp tục lan rộng.
Thương mại điện tử càng phát triển, bài toán chống hàng giả càng khó nếu chỉ dựa vào cách làm truyền thống. Một người bán có thể ở địa phương khác, thậm chí ở nước ngoài; một giao dịch hoàn tất trong vài phút và khi phát hiện hàng có vấn đề, người mua có thể rất khó xác định đầy đủ nguồn hàng cũng như trách nhiệm của các bên.

Trong bối cảnh đó, dự thảo Thông tư do Bộ Công Thương đang lấy ý kiến về một số nội dung của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đặt trách nhiệm rõ hơn lên nền tảng số, người bán và doanh nghiệp trong kiểm soát giao dịch, tiếp nhận phản ánh và thu hồi hàng hóa có khuyết tật.

Theo ông Nguyễn Văn Thi - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, đây là hướng cần thiết bởi nếu chờ đến khi hàng giả được bán ra, người tiêu dùng bị thiệt hại rồi mới xử lý thì đã chậm.

Nền tảng số đang nắm “dấu vết” của hàng hóa

Điểm đặc biệt của thương mại điện tử là gần như toàn bộ quá trình giao dịch đều để lại dữ liệu. Từ thông tin người bán, sản phẩm đăng tải, nội dung quảng cáo đến lịch sử giao dịch, phản ánh của khách hàng và quá trình xử lý vi phạm đều có thể trở thành căn cứ để truy tìm nguồn hàng.

Trong thời đại thương mại điện tử (TMĐT) phát triển mạnh, hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn làm ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và thương hiệu của các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Điều này cho thấy, không chỉ cơ quan quản lý, mà cả người bán và người tiêu dùng đều cần hiểu đúng trách nhiệm và quyền lợi của mình thì thị trường TMĐT mới có thể phát triển lành mạnh, bền vững (Ảnh minh họa).
Trong thời đại thương mại điện tử (TMĐT) phát triển mạnh, hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn làm ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và thương hiệu của các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Điều này cho thấy, không chỉ cơ quan quản lý, mà cả người bán và người tiêu dùng đều cần hiểu đúng trách nhiệm và quyền lợi của mình thì thị trường TMĐT mới có thể phát triển lành mạnh, bền vững (Ảnh minh họa).

Vì vậy, yêu cầu nền tảng xác thực người bán, xử lý tài khoản chưa xác thực, tiếp nhận khiếu nại và cung cấp dữ liệu cho cơ quan quản lý không nên chỉ được nhìn như một thủ tục hành chính.

Đó chính là lớp kiểm soát đầu tiên đối với hàng hóa và người bán trên không gian số.

Dự thảo đặt yêu cầu nền tảng cung cấp dữ liệu liên quan đến người bán, quảng cáo, xác thực danh tính, kiểm duyệt nội dung, hoạt động của người bán nước ngoài và biện pháp xử lý vi phạm. Khi cơ quan quản lý yêu cầu, dữ liệu phải được cung cấp trực tuyến trong thời hạn 5 ngày làm việc, đồng thời nền tảng chịu trách nhiệm về tính chính xác và toàn vẹn của dữ liệu.

Nhưng đây mới là điều kiện cần.

Không thể để dữ liệu nằm riêng trên từng nền tảng

Một tài khoản vi phạm chỉ thực sự bị chặn hiệu quả khi thông tin về tài khoản đó không dừng lại ở một sàn hoặc một địa bàn.

Hiện dữ liệu liên quan đến bảo vệ người tiêu dùng, quản lý thị trường, chất lượng hàng hóa, y tế, nông nghiệp, hải quan, công an, thông tin và truyền thông cùng chính quyền địa phương có thể nằm tại nhiều hệ thống khác nhau. Nếu không kết nối, một người bán bị phát hiện ở nơi này vẫn có khả năng tiếp tục hoạt động trên nền tảng hoặc địa bàn khác.

Đây là khoảng trống cần được nhìn thẳng.

Hàng rào chống hàng giả không thể dựng riêng lẻ trên từng nền tảng. Dữ liệu phải được nối thành một hệ thống để khi một tài khoản, sản phẩm hoặc phương thức bán hàng xuất hiện dấu hiệu bất thường, cảnh báo có thể được chuyển đến những nơi liên quan.

Theo ông Nguyễn Văn Thi, cần chuyển từ tư duy “có vi phạm mới truy dữ liệu” sang dùng dữ liệu để nhận diện nguy cơ trước khi vi phạm lan rộng. Khi đó, nền tảng không chỉ cung cấp thông tin sau vụ việc mà trở thành một mắt xích chủ động trong phòng ngừa.

Thu hồi hàng lỗi cũng là cuộc đua với thời gian

Với hàng hóa có khuyết tật, tốc độ phản ứng quyết định quy mô thiệt hại.

Theo dự thảo, khi phát hiện sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật, tổ chức, cá nhân kinh doanh phải thực hiện ngay biện pháp cần thiết để ngừng cung cấp, về nguyên tắc trong vòng 24 giờ. Thời hạn công khai, thông báo thu hồi đối với hàng hóa nhóm A là 3 ngày làm việc, nhóm B là 5 ngày làm việc.

Các mốc thời gian này có ý nghĩa đặc biệt với thương mại điện tử. Một sản phẩm nguy hiểm càng tiếp tục được bán thì số người có khả năng bị ảnh hưởng càng lớn.

Tuy nhiên, thông báo rộng rãi chưa chắc đã đủ. Trong môi trường số, điều quan trọng hơn là tìm đúng người đã mua sản phẩm.

Một mặt hàng có thể xuất hiện trên nhiều sàn, tài khoản mạng xã hội hoặc kênh bán hàng. Nếu nền tảng có dữ liệu giao dịch, việc xác định nhóm khách hàng đã mua sản phẩm và gửi cảnh báo trực tiếp sẽ hiệu quả hơn nhiều so với một thông báo chung.

Doanh nghiệp phải coi dữ liệu là một phần của kiểm soát rủi ro

Cách tiếp cận mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp.

Trách nhiệm không dừng ở việc công bố thu hồi. Doanh nghiệp còn phải báo cáo nguyên nhân, nguy cơ gây thiệt hại, thời gian và phương thức thu hồi, biện pháp bảo vệ người tiêu dùng, chi phí, tổn thất dự kiến và cam kết bồi thường nếu có.

Điều này buộc doanh nghiệp phải xây dựng năng lực quản trị dữ liệu và quản trị rủi ro ngay trong quá trình kinh doanh, thay vì chỉ xử lý khi cơ quan quản lý phát hiện vi phạm.

Ông Nguyễn Văn Thi cho rằng chính sách thời gian tới cần tập trung vào ba hướng: làm rõ trách nhiệm của nền tảng số trong xác thực và xử lý người bán; xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan; đồng thời lấy người tiêu dùng làm trung tâm của hệ thống cảnh báo.

Bởi thị trường số đang thay đổi nhanh, trong khi giao dịch ngày càng vượt qua địa giới hành chính và hoạt động quảng cáo, phân phối sản phẩm ngày càng chịu tác động của thuật toán.

Chống hàng giả vì thế không còn chỉ là câu chuyện kiểm tra hàng hóa. Đó là bài toán kiểm soát đường đi của một giao dịch: người bán là ai, hàng từ đâu, được quảng cáo thế nào, dữ liệu nằm ở đâu và hệ thống phản ứng nhanh đến mức nào khi dấu hiệu bất thường xuất hiện.

Nếu làm được điều đó, nền tảng số sẽ không chỉ là nơi phát sinh giao dịch mà trở thành một lớp phòng vệ quan trọng cho thị trường và người tiêu dùng.

Tin bài khác
Kinh doanh casino trước đề xuất thay đổi cách kiểm soát người chơi

Kinh doanh casino trước đề xuất thay đổi cách kiểm soát người chơi

Bộ Tài chính đang đề xuất điều chỉnh khung hướng dẫn kinh doanh casino, trong đó bỏ quy định tại Thông tư hiện hành về hồ sơ chứng minh năng lực tài chính của người Việt Nam, đồng thời chuyển báo cáo hoạt động từ 6 tháng sang hàng quý.
Dịch vụ kế toán cần hậu kiểm minh bạch sau khi bỏ điều kiện kinh doanh

Dịch vụ kế toán cần hậu kiểm minh bạch sau khi bỏ điều kiện kinh doanh

Khi dịch vụ kế toán chuyển từ kiểm soát điều kiện gia nhập thị trường sang hậu kiểm chất lượng, bài toán không chỉ là mở rộng quyền kinh doanh. Các quy định mới phải đủ chặt để xử lý vi phạm, nhưng không tạo thêm một “cửa” hành chính hoặc làm gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp thuê dịch vụ.
Đề xuất dành 20% giá trị mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đề xuất dành 20% giá trị mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Ưu tiên trong mua sắm công đang được hoàn thiện tại dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Để chính sách mở thêm thị trường cho doanh nghiệp, vấn đề cần làm rõ là cách xác định tỷ lệ dành riêng, quy mô gói thầu và điều kiện thụ hưởng.
Sửa Luật Đấu thầu mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam

Sửa Luật Đấu thầu mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam

Quốc hội thảo luận dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) với nhiều đề xuất tác động trực tiếp đến thị trường mua sắm công. Việc ưu tiên đấu thầu trong nước, bổ sung cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, sản phẩm công nghệ cao cùng quy định về “nhà thầu quản lý” có thể mở rộng dư địa tham gia các gói thầu, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tổ chức và trách nhiệm thực hiện hợp đồng.
Sửa Luật Đo lường: Làm rõ chủ thể chịu trách nhiệm khi thiết bị đo sai

Sửa Luật Đo lường: Làm rõ chủ thể chịu trách nhiệm khi thiết bị đo sai

Tại phiên họp, đa số các ĐBQH cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường nhằm nâng cao độ tin cậy của kết quả đo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.
Giám định sở hữu trí tuệ dự kiến chuyển sang cơ chế thông báo

Giám định sở hữu trí tuệ dự kiến chuyển sang cơ chế thông báo

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ đề xuất chuyển từ cơ chế cấp phép theo điều kiện kinh doanh sang cơ chế thông báo đối với hoạt động giám định sở hữu trí tuệ. Cùng với việc đơn giản hóa thủ tục chuyển nhượng quyền và thống nhất đầu mối quản lý, dự thảo đặt ra yêu cầu kiểm soát chất lượng giám định nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và các chủ thể sở hữu trí tuệ.
Trưng mua, trưng dụng tài sản phải rõ căn cứ và trách nhiệm

Trưng mua, trưng dụng tài sản phải rõ căn cứ và trách nhiệm

Hoàn thiện quy định về trưng mua, trưng dụng tài sản cần bảo đảm khả năng ứng phó tình huống khẩn cấp, đồng thời kiểm soát quyền lực, xác định rõ trách nhiệm chi trả, bồi thường và cơ chế giám sát. Các đề xuất về kéo dài hiệu lực văn bản và cải cách thủ tục hành chính cũng được đặt ra theo hướng minh bạch, có lộ trình.
Sửa Luật Nhà ở, bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê

Sửa Luật Nhà ở, bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê

Việc bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê là một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Cùng với định hướng phân loại nhà ở thành 4 nhóm, dự thảo hướng tới đa dạng hóa nguồn cung, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu chỗ ở, song vẫn đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt đối tượng thụ hưởng chính sách.
Sửa Luật Đo lường để bảo vệ quyền lợi người dân và doanh nghiệp

Sửa Luật Đo lường để bảo vệ quyền lợi người dân và doanh nghiệp

Từ tiền điện, tiền nước đến chất lượng hàng hóa và kết quả đo trong y tế, độ chính xác của phép đo ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân, chi phí doanh nghiệp và độ tin cậy của hoạt động quản lý. Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, lãnh đạo Đảng, Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu hiện đại hóa hạ tầng đo lường, minh bạch dữ liệu và bảo vệ người sử dụng.
Doanh nghiệp có thể giảm thuế khi trả lương cho nhân tài

Doanh nghiệp có thể giảm thuế khi trả lương cho nhân tài

Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội đề xuất cho doanh nghiệp tính thêm 50% chi phí tiền lương, tiền thưởng trả cho nhân tài và đội ngũ cộng sự khi thực hiện nhiệm vụ chiến lược. Nếu áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 20%, khoản chi bổ sung 5 tỷ đồng có thể giúp giảm tối đa 1 tỷ đồng tiền thuế, với điều kiện đáp ứng quy định.
Nhập khẩu hàng tân trang: Đề xuất phân cấp cấp phép, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Nhập khẩu hàng tân trang: Đề xuất phân cấp cấp phép, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi quy định quản lý nhập khẩu hàng hóa tân trang theo các hiệp định thương mại tự do, hướng đến phân cấp thẩm quyền, cắt giảm thủ tục hành chính. Doanh nghiệp cần chú ý việc xác định mã hàng, chuẩn hóa hồ sơ và đáp ứng điều kiện cấp phép.
Vi phạm trong kinh doanh xổ số có thể đối mặt mức phạt 200 triệu đồng

Vi phạm trong kinh doanh xổ số có thể đối mặt mức phạt 200 triệu đồng

Bộ Tài chính đang xây dựng quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số, thay thế khuôn khổ được áp dụng từ năm 2013. Điểm đáng chú ý là mức phạt tối đa được đề xuất lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức, cùng các quy định bổ sung về phòng, chống rửa tiền và trách nhiệm xử lý vi phạm.
Bồi thường oan sai: Đề xuất tính đủ thiệt hại, giảm thủ tục cho người dân

Bồi thường oan sai: Đề xuất tính đủ thiệt hại, giảm thủ tục cho người dân

Một quyết định bồi thường không chỉ cần đúng quy định mà còn phải phản ánh sát những tổn thất người dân thực tế phải gánh chịu. Tại hội thảo do Bộ Tư pháp tổ chức sáng 9/10 tại Hà Nội, nhiều ý kiến của các đại tập trung vào việc tính đủ thiệt hại, bổ sung thu nhập bị mất trong thời gian chờ giải quyết và tháo gỡ khó khăn về chứng minh thu nhập đối với lao động tự do.
Tây Ninh yêu cầu chuẩn hóa giấy giới thiệu, hồ sơ phóng viên thường trú

Tây Ninh yêu cầu chuẩn hóa giấy giới thiệu, hồ sơ phóng viên thường trú

Tây Ninh yêu cầu các cơ quan báo chí, phóng viên, nhà báo hoạt động trên địa bàn tỉnh thực hiện nghiêm Luật Báo chí năm 2025 và những văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động báo chí.
Mở thêm dư địa ưu đãi cho các mỏ dầu khí khó khai thác

Mở thêm dư địa ưu đãi cho các mỏ dầu khí khó khai thác

Một loạt cơ chế mới đang được Bộ Công Thương đề xuất nhằm tăng khả năng khai thác những mỏ, lô dầu khí có điều kiện khó khăn hoặc hiệu quả kinh tế chưa đạt yêu cầu. Đáng chú ý, chính sách ưu đãi được gắn với thẩm định hiệu quả, hạch toán riêng chi phí và cơ chế bảo đảm lợi ích của Nhà nước.