Chủ động kịch bản điều hành giá, kiểm soát lạm phát trước áp lực gia tăng cuối năm

Những yếu tố giúp áp lực lạm phát được giảm bớt

Trình bày tóm tắt kết quả quản lý, điều hành giá thời gian qua, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát nhưng áp lực đối với mục tiêu cả năm còn lớn. Cụ thể, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng trong khoảng 0,84% đến 1,23% trong các tháng 2, tháng 3, tháng 4 so với tháng trước do tác động của yếu tố mùa vụ và giá xăng dầu, gas, vật liệu xây dựng tăng theo giá thế giới, nhưng đã hạ nhiệt vào cuối quý II/2026 nhờ nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, trong 6 tháng cuối năm 2026, mặt bằng giá trong nước dự báo tiếp tục chịu áp lực từ cả yếu tố bên ngoài và trong nước. Trên thế giới, xung đột địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông nếu tiếp tục diễn biến phức tạp có thể làm gia tăng giá năng lượng, chi phí vận tải và nguyên vật liệu nhập khẩu, qua đó tạo áp lực lạm phát nhập khẩu.

Trong nước, việc đẩy mạnh đầu tư công, nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao cùng với mở rộng tín dụng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế có thể làm gia tăng tổng cầu và chi phí sản xuất. Bên cạnh đó, việc tiếp tục thực hiện lộ trình tính đúng, tính đủ đối với một số dịch vụ do Nhà nước quản lý như y tế, giáo dục; tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và điều chỉnh tiền lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 cũng là những yếu tố gây sức ép lên mặt bằng giá nửa cuối năm 2026.

Tuy nhiên, áp lực lạm phát được hỗ trợ giảm bớt nhờ việc tiếp tục thực hiện các chính sách giảm thuế, phí, lệ phí; chính sách tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt; nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước cơ bản ổn định và đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng. Cùng với đó, việc Chính phủ kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế sẽ góp phần ổn định kỳ vọng thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều hành giá và kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm 2026.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, Bộ Tài chính cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm 2026 tăng trong khoảng 4,5%; 5% và 5,5%. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 4,8%-5,5% (nằm trong miền 5% ± 0,5). Các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 3,8-5,2%.

Đánh giá kỹ tác động CPI trước mọi phương án điều chỉnh giá

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá, 6 tháng đầu năm, thị trường hàng hóa và dịch vụ trong nước cơ bản duy trì cân bằng cung-cầu, nguồn cung các mặt hàng thiết yếu được bảo đảm. Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông đã đẩy giá năng lượng, chi phí vận tải và nguyên vật liệu đầu vào tăng, cùng với áp lực tỉ giá và sự phục hồi của tiêu dùng, đầu tư đã tạo sức ép đáng kể lên lạm phát.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp của Ban chỉ đạo điều hành giá (Ảnh: VGP)

Theo Phó Thủ tướng, kết quả kiểm soát lạm phát thời gian qua có được nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, cùng các giải pháp bảo đảm nguồn cung, bình ổn thị trường, miễn giảm thuế, phí đối với xăng dầu và tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi đầu cơ, thao túng giá. Nhờ đó, thị trường không xảy ra tình trạng khan hiếm hàng hóa hay sốt giá trên diện rộng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.

Phó Thủ tướng cũng cho rằng vẫn có những yếu tố thuận lợi trong thời gian tới như căng thẳng tại Trung Đông bước đầu hạ nhiệt, giá xăng dầu thế giới giảm, nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước dồi dào và giá cả được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro; nhu cầu điện, vật liệu xây dựng, nhiên liệu và nguyên liệu đầu vào sẽ tiếp tục tăng khi đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và thúc đẩy tăng trưởng, do đó công tác điều hành giá cần được thực hiện chủ động, thận trọng và linh hoạt.

Nhìn chung, trong 6 tháng vừa qua, lạm phát đang kiểm soát được theo mục tiêu của cả năm. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khách quan, dư địa điều hành lạm phát còn rất nhỏ cho nên chúng ta phải rất nỗ lực, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Để hoàn thành đồng thời mục tiêu tăng trưởng và kiểm soát lạm phát, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm các yếu tố gây áp lực lạm phát, chủ động theo dõi sát diễn biến kinh tế thế giới, chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn, giá năng lượng, giá lương thực, tỉ giá quốc tế, chính sách thương mại và thuế quan của các đối tác lớn, các diễn biến địa chính trị và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu để chúng ta kịp thời đánh giá tác động và xây dựng các kịch bản điều hành giá cho phù hợp.

Thứ hai, tiếp tục điều hành chính sách tài khóa theo hướng chặt chẽ, hiệu quả, thực hiện tiết kiệm triệt để chi thường xuyên ngân sách nhà nước, ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển và các nhiệm vụ an sinh xã hội. Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu kỳ, đồng thời điều tiết nhịp độ giải ngân hợp lý giữa các tháng, các quý, tránh tình trạng dồn khối lượng giải ngân vào cuối năm gây áp lực lên thị trường vật liệu xây dựng, lao động và mặt bằng giá cả.

(Ảnh minh họa)

Thứ ba, điều hành chính sách tiền tệ chủ động linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa, theo dõi sát diễn biến lạm phát cơ bản, cung tiền, tín dụng, tỉ giá và lãi suất. Kiểm soát hợp lý tăng trưởng tín dụng, điều hành tỉ giá linh hoạt nhằm hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu, góp phần ổn định thị trường tài chính tiền tệ và kiểm soát kỳ vọng lạm phát.

Thứ tư, điều hành giá các hàng hóa dịch vụ do Nhà nước quản lý theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu thị trường hóa giá cả với việc kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh.

Đối với lĩnh vực y tế và giáo dục, cần rà soát lại lộ trình và cơ cấu giá. Những dịch vụ thuộc y tế, giáo dục đã dự kiến tăng giá cần được đánh giá kỹ để xác định nội dung nào bắt buộc phải thực hiện, nội dung nào có thể lùi thời điểm điều chỉnh. Đồng thời, cần rà soát lại phạm vi và mức độ điều chỉnh giá. Từ nay đến cuối năm, phải thường xuyên theo dõi dư địa kiểm soát lạm phát. Nếu đến hết quý III vẫn còn dư địa thì có thể triển khai theo kế hoạch; ngược lại, nếu dư địa không còn nhiều thì phải đánh giá lại cả phạm vi và mức tăng cho phù hợp.

Cùng với đó, các bộ, ngành phải đánh giá đầy đủ tác động của từng phương án điều chỉnh đối với CPI, báo cáo cấp có thẩm quyền để xem xét, quyết định.

Thứ năm, tăng cường công tác thông tin truyền thông về điều hành giá, công khai minh bạch các yếu tố hình thành giá và các chủ trương điều hành của Chính phủ nhằm ổn định tâm lý thị trường, kiểm soát kỳ vọng lạm phát và hạn chế các hành vi đầu cơ tích trữ gây bất ổn thị trường.

Thứ sáu, khẩn trương nghiên cứu quán triệt và tổ chức thực hiện đầy đủ các quy định của Luật Giá năm 2023, Luật Giá sửa đổi năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đồng thời rà soát, xử lý các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản quy định về giá thuộc phạm vi quản lý không còn phù hợp, chủ động sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới theo thẩm quyền hoặc là đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét ban hành nhằm đảm bảo tính đồng bộ thống nhất của hệ thống pháp luật về giá và phù hợp với chức năng nhiệm vụ quản lý nhà nước được giao.

Thứ bảy, khẩn trương tổ chức xây dựng tính năng tiếp nhận thông tin kê khai giá trên môi trường mạng theo quy định tại Nghị định 85, hoàn thành chậm nhất là đến ngày 1/7/2027. Dữ liệu về kê khai giá tại bộ, cơ quan ngang bộ phải được kết nối cập nhật lên cơ sở dữ liệu quốc gia về giá để phục vụ kịp thời cho công tác tổng hợp, phân tích, dự báo giá cả thị trường và công tác điều hành giá của các cơ quan nhà nước. Khẩn trương ban hành danh sách tổ chức kinh doanh thực hiện kê khai giá thuộc thẩm quyền tiếp nhận và triển khai công tác tiếp nhận kê khai giá theo quy định tại Nghị định 85 và các văn bản có liên quan.

Doanh nghiệp vận tải phải giảm giá cước tương ứng khi chi phí nhiên liệu giảm

Về nhiệm vụ cụ thể, Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì theo dõi sát diễn biến CPI và tổng hợp số liệu của các bộ, ngành về diễn biến giá các mặt hàng thiết yếu, thường xuyên cập nhật các kịch bản lạm phát theo từng quý và cả năm, chủ động tham mưu cho Ban Chỉ đạo điều hành giá và Chính phủ các giải pháp điều hành phù hợp với diễn biến kinh tế trong nước và quốc tế. Tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí còn phù hợp nhằm giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ đời sống người dân.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại cuộc họp (Ảnh: VGP).

Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ chủ động linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, theo dõi sát diễn biến tỉ giá, lãi suất, tín dụng, cung tiền và dòng vốn quốc tế, chủ động các giải pháp hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu, điều tiết tăng trưởng tín dụng phù hợp với khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, tập trung vốn tín dụng cho sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, chế tạo và các động lực tăng trưởng mới, tăng cường kiểm tra giám sát hoạt động thị trường ngoại hối, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm giữ ngoại tệ gây bất ổn thị trường.

Bộ Công Thương chủ trì theo dõi sát diễn biến giá dầu thô, xăng dầu thành phẩm, khí hóa lỏng, than và các loại năng lượng trên thị trường thế giới, điều hành giá xăng dầu trong nước theo quy định, bám sát diễn biến giá thế giới và bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì nguồn cung. Chỉ đạo các doanh nghiệp đầu mối bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng, không để xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn cung hoặc găm hàng chờ tăng giá. Chủ trì điều hòa cung cầu hàng hóa thiết yếu trên phạm vi cả nước, bảo đảm cân đối cung cầu các mặt hàng chiến lược trong mọi tình huống.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sát diễn biến sản xuất, cung cầu và giá cả các mặt hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu như là lúa gạo, thịt lợn, gia cầm, thủy sản, rau quả. Chủ động các phương án bảo đảm nguồn cung thực phẩm trong mọi tình huống và không để xảy ra thiếu hụt nguồn cung cục bộ gây biến động giá bất thường. Đẩy mạnh công tác phòng, chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi, thúc đẩy mở rộng sản xuất đối với các mặt hàng có nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Theo dõi quản lý giá thức ăn chăn nuôi, phân bón, vật tư nông nghiệp.

Bộ Xây dựng chủ trì theo dõi đánh giá diễn biến giá vật liệu xây dựng, giá nhà ở, bất động sản và chi phí xây dựng, chủ động đề xuất các giải pháp bình ổn thị trường vật liệu xây dựng, chỉ đạo các địa phương nâng cao chất lượng công bố giá vật liệu xây dựng, xử lý kịp thời tình trạng đầu cơ găm hàng hoặc thao túng giá vật liệu xây dựng bao gồm tất cả các hình thức kiểm tra xử lý và thu hồi giấy phép.

Bộ Xây dựng tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá đối với các doanh nghiệp kinh doanh vận tải và dịch vụ logistics, kiểm tra việc kê khai giá, niêm yết giá và thực hiện giá cước theo quy định. Yêu cầu các doanh nghiệp vận tải thực hiện điều chỉnh giảm giá cước tương ứng khi chi phí nhiên liệu giảm, bảo đảm phản ánh đúng biến động chi phí đầu vào, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng biến động giá xăng dầu để tăng giá cước bất hợp lý hoặc là chậm điều chỉnh giảm giá cước khi giá nhiên liệu giảm.

Bộ Y tế theo dõi chặt chẽ diễn biến giá thuốc, vật tư y tế, hóa chất xét nghiệm, thiết bị y tế và dịch vụ khám chữa bệnh, bảo đảm đầy đủ nguồn cung của thuốc, vật tư y tế phục vụ cho nhu cầu khám chữa bệnh của người dân với giá cả hợp lý. Xây dựng lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ y tế phù hợp với mục tiêu kiểm soát lạm phát và khả năng chi trả của người dân, tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động kê khai giá, kê khai niêm yết giá thuốc, vật tư y tế, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giá.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch theo dõi diễn biến giá các dịch vụ lưu trú, du lịch, lữ hành tại các địa bàn trọng điểm du lịch, phối hợp với các địa phương kiểm soát tình trạng tăng giá bất hợp lý trong mùa du lịch cao điểm. Tăng cường công tác truyền thông, cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch nhằm ổn định tâm lý thị trường và kiểm soát kỳ vọng lạm phát.

Các tỉnh, thành phố chủ động triển khai các chương trình bình ổn thị trường phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương, theo dõi sát diễn biến cung cầu và giá cả các mặt hàng thiết yếu trên địa bàn, kịp thời có biện pháp xử lý các hiện tượng tăng giá bất thường. Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá, lợi dụng thiên tai, dịch bệnh hoặc biến động thị trường để trục lợi. Chủ động xây dựng phương án bảo đảm cung ứng hàng hóa thiết yếu trong mùa mưa bão, thiên tai và các tình huống khẩn cấp.