Chính phủ đang xem xét các biện pháp quan trọng để ủng hộ các doanh nghiệp tận dụng mọi cơ hội từ các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) như Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA). Mặc dù EVFTA đã đem lại những kết quả tích cực, tuy nhiên, việc thực thi vẫn gặp một số khó khăn và hạn chế.
Trước hết, tỷ trọng xuất khẩu sang các thị trường lớn như EU vẫn còn tương đối thấp, và tỷ lệ tận dụng ưu đãi chưa đạt mức kỳ vọng.
Mặt khác, doanh nghiệp nước ngoài đầu tư trực tiếp (FDI) vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu các sản phẩm chủ lực của Việt Nam, trong khi doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu thực hiện gia công hoặc xuất khẩu nguyên liệu. Số lượng các doanh nghiệp tham gia xuất khẩu sang thị trường EU còn hạn chế, và nhiều doanh nghiệp chỉ tham gia một phần của chuỗi cung ứng. Sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu là sản phẩm thô hoặc theo đơn đặt hàng gia công của các nhà nhập khẩu nước ngoài, và thiếu giá trị gia tăng và thương hiệu.
Để giải quyết các nguyên nhân nêu trên, tăng cường hiệu quả tận dụng các FTA thế hệ mới, trong đó có Hiệp định EVFTA, Chính phủ kiến nghị giải quyết các khó khăn đang tồn tại.
Đồng thời, trong thời gian tới, Chính phủ sẽ đẩy nhanh tiến độ xây dựng và ban hành các văn bản thực thi các cam kết trong EVFTA. Ngoài ra, định kỳ rà soát việc thực thi, nhanh chóng xử lý vướng mắc, bất cập trong việc thực thi các văn bản này.
Chính phủ sẽ tiếp tục triển khai rà soát các văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm phù hợp với các cam kết trong EVFTA; Tiếp tục nghiên cứu, đề xuất phê chuẩn các Công ước quốc tế và thực thi các tiêu chuẩn lao động quốc tế có liên quan đảm bảo thực thi cam kết trong Hiệp định EVFTA.
Chính phủ cũng sẽ xây dựng hệ sinh thái tận dụng cơ hội từ các FTA, trong đó có EVFTA. Do nguồn lực có hạn nên trước mắt mỗi tỉnh, thành tập trung xác định 1-2 lĩnh vực hoặc ngành hàng chủ lực để xây dựng hệ sinh thái, nếu thành công sẽ lan tỏa sang các lĩnh vực khác.
Để hỗ trợ cho hệ sinh thái này, các cơ quan quản lý trung ương và địa phương cần kết nối chặt chẽ với nhau để xây dựng chính sách, các biện pháp hỗ trợ cụ thể, phù hợp cho lĩnh vực hoặc ngành hàng chủ lực được lựa chọn.
Chính phủ xem xét dành nguồn vốn riêng để hỗ trợ các doanh nghiệp tận dụng các FTA, trong đó có EVFTA. Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan làm việc cụ thể hơn với các ngân hàng thương mại để xây dựng nguồn tín dụng phù hợp hỗ trợ cho các doanh nghiệp muốn nâng cao năng lực sản xuất để tận dụng cơ hội từ các FTA (có thể là các lãi suất ưu đãi phù hợp với cam kết quốc tế, điều kiện tiếp cận tín dụng thuận lợi hơn…).
Ngoài ra, cần chủ động tìm kiếm, kết nối và hợp tác với các tổ chức tín dụng quốc tế như IFC, WB, ADB hay các nguồn tài chính hợp pháp khác để tạo nguồn vốn giúp các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh nhằm kịp thời đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao từ các thị trường xuất khẩu cũng như thị hiếu của người tiêu dùng trên thế giới.
P.V (t/h)
