Chiến lược AI phù hợp cho doanh nghiệp: Ứng dụng hơn là mô hình

Chuyên gia AI Nguyễn Quang Tuấn

Nhiều doanh nghiệp Việt đang có tham vọng tự xây Foundation Model. Theo ông điều này có khả thi?

Ông Nguyễn Quang Tuấn: Rất khó khả thi. Việc xây dựng Foundation Model đòi hỏi đầu tư cực lớn. Chỉ riêng Microsoft đã chi 40 tỷ USD trong hai năm 2022–2023 – con số gần gấp bốn lần giá trị thương hiệu Viettel. Với quy mô thị trường Việt Nam, đầu tư toàn trình từ hạ tầng GPU, Cloud AI đến mô hình nền tảng là quá tốn kém. Cách làm phù hợp hơn là dùng mô hình thương mại, API hoặc mã nguồn mở, sau đó tùy biến cho bài toán của doanh nghiệp.

Theo báo cáo BCG và Gartner, theo ông đâu là những tín hiệu đáng chú ý của thị trường AI giai đoạn 2023–2027?

Ông Nguyễn Quang Tuấn: Tốc độ tăng trưởng hằng năm đạt 25–35%, và có thể lên tới 40% tại thị trường mới nổi. Đặc biệt, 70–80% giá trị thị trường nằm ở lớp Ứng dụng và Dịch vụ, chứ không phải ở phần cứng hay Cloud. Nghĩa là giá trị thật của AI nằm ở nơi gần người dùng nhất: các sản phẩm, dịch vụ và giải pháp thực tế.

Ông nhiều lần nhắc đến chiến lược “đứng trên vai người khổng lồ”. Điều này nghĩa là gì?

Ông Nguyễn Quang Tuấn: Nó có nghĩa là không cần tự xây mọi thứ từ đầu. Các hãng lớn như Shopify, JetBrains, Canva, Salesforce hay thậm chí cả Perplexity – đối thủ của OpenAI – đều dùng GPT hoặc các mô hình thương mại để phát triển tính năng cho riêng họ. Giá trị không nằm ở mô hình, mà nằm ở ứng dụng gắn với nghiệp vụ.

Có thông tin cho rằng nhân lực AI cấp chuyên gia trên thế giới cực kỳ hiếm. Có đúng không?

Ông Nguyễn Quang Tuấn: Đúng. Ngay cả Mỹ – nước dẫn đầu AI – cũng chỉ có khoảng 0,2% lực lượng lao động là chuyên gia AI cấp Senior trở lên. Ấn Độ còn thấp hơn 10 lần. Việt Nam không được thống kê nhưng chắc chắn thấp hơn nhiều. Đây là lý do phần lớn mô hình nền tảng đều ra đời ở Mỹ: họ sở hữu nhân lực tinh hoa cao hơn cả Anh, Đức, Ấn Độ, Canada cộng lại.

Thị trường tuyển dụng AI hiện nay đang nghiêng về kỹ sư hay nhân sự kinh doanh?

Ông Nguyễn Quang Tuấn: Kỹ sư AI đang cực kỳ thiếu. Thống kê cho thấy cứ 7 tin tuyển dụng kỹ sư AI mới có 1 tin tuyển nhân sự kinh doanh AI. Điều này phản ánh thị trường đang ở giai đoạn khởi tạo sản phẩm, chưa phải giai đoạn thương mại hóa rộng. Trong vài năm nữa, khi sản phẩm đã nhiều, nhu cầu nhân sự kinh doanh sẽ tăng.

Điều đáng chú ý là các công ty tư vấn như McKinsey, BCG, Deloitte tăng mạnh tuyển dụng nhân sự AI. Điều này cho thấy doanh nghiệp truyền thống – sản xuất, bán lẻ, logistics… – bắt đầu yêu cầu tư vấn chiến lược AI. Tư vấn tăng nhu cầu, nhu cầu lan sang toàn thị trường.

Theo ông yếu tố nào quyết định sự thành công của sản phẩm AI?

Ông Nguyễn Quang Tuấn: Không phải mô hình lớn, không phải thuật toán, mà là tính ứng dụng. Sản phẩm AI phải giải đúng nỗi đau, đúng quy trình nghiệp vụ của khách hàng. Trong AI, bài toán quan trọng hơn mô hình. Một ứng dụng AI tốt phải “cắm” vào quy trình thực, hỗ trợ người dùng cuối và tạo giá trị đo lường được. Trong giai đoạn thị trường AI còn nhiều cơ hội mở, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể bứt phá nếu đi đúng hướng.