Trạm thu phát sóng BTS có thực sự nguy hiểm? Khoa học nói gì và cơ quan chức năng kiểm soát ra sao?

Trạm thu phát sóng BTS đang xuất hiện ngày càng nhiều trong khu dân cư - và không ít người bắt đầu lo lắng, bàn tán. Nhưng lo ngại đó có cơ sở khoa học không - hay chúng ta đang sợ một thứ mình chưa thực sự hiểu?

Tại sao trạm thu phát sóng BTS ngày càng "mọc" nhiều hơn ở khu dân cư?

Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi số toàn diện. Học trực tuyến, khám bệnh từ xa, thanh toán điện tử, dịch vụ công trực tuyến - tất cả đều cần một nền tảng viễn thông ổn định và liên tục. Trạm thu phát sóng BTS (Base Transceiver Station) chính là "xương sống" của nền tảng đó.

Không có trạm thu phát sóng BTS, sóng di động không thể phủ đến từng con hẻm, từng tòa nhà, từng khu dân cư đông đúc. Đây không phải quyết định của riêng doanh nghiệp viễn thông - đây là yêu cầu tất yếu của phát triển xã hội, được định hướng bởi chiến lược chuyển đổi số quốc gia.

Tuy nhiên, khi những cột ăng-ten này xuất hiện gần nhà, câu hỏi tự nhiên nảy sinh trong lòng người dân: Sóng điện từ đó có an toàn không?

Sóng từ trạm thu phát sóng BTS là gì? Khoa học thực sự nói gì về tác động sức khỏe?

Sóng phát ra từ trạm thu phát sóng BTS là sóng vô tuyến - thuộc nhóm bức xạ điện từ không ion hóa. Đây là loại bức xạ có mức năng lượng thấp, không đủ khả năng phá vỡ liên kết hóa học hay tổn thương cấu trúc tế bào - hoàn toàn khác với bức xạ ion hóa nguy hiểm như tia X hay tia gamma.

Thực tế, mỗi ngày chúng ta tiếp xúc với sóng điện từ từ rất nhiều nguồn quen thuộc: đài FM, tivi, Wi-Fi, lò vi sóng, điện thoại di động. Vấn đề không phải là có hay không có sóng điện từ trong môi trường sống - mà là mức độ phơi nhiễm có nằm trong giới hạn an toàn hay không.

Trạm thu phát sóng BTS tại khu dân cư khánh Hòa

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Ủy ban Quốc tế về Bảo vệ Bức xạ Không ion hóa (ICNIRP) và Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) đều thống nhất: mức sóng từ trạm thu phát sóng BTS dân dụng thấp hơn rất nhiều lần so với ngưỡng có thể gây hại. Đáng chú ý, WHO còn chỉ ra rằng mức phơi nhiễm từ đài phát thanh và truyền hình còn cao hơn mức từ trạm BTS - trong khi các hệ thống này đã hoạt động hàng chục năm mà không ghi nhận tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng.

Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học xác thực nào chứng minh trạm thu phát sóng BTS gây ung thư hoặc bệnh nguy hiểm khi tuân thủ đúng giới hạn an toàn.

Ai đang giám sát trạm thu phát sóng BTS? Cơ chế kiểm soát tại Khánh Hòa hoạt động như thế nào?

Cán bộ kiểm tra thiết bị trạm thu phát sóng BTS của doanh nghiệp

Người dân lo ngại là điều dễ hiểu - nhưng điều quan trọng là đằng sau mỗi trạm thu phát sóng BTS có cả một hệ thống quản lý nhiều tầng đang vận hành.

Ở cấp trung ương, Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật, tổ chức thanh tra và giám sát các doanh nghiệp viễn thông trên toàn quốc. Trước khi một trạm thu phát sóng BTS đưa vào hoạt động, doanh nghiệp phải hoàn tất đầy đủ thủ tục pháp lý và chứng minh đạt chuẩn an toàn.

Tại Khánh Hòa, Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì kiểm tra, đo kiểm mức bức xạ điện từ thực tế tại khu dân cư xung quanh các trạm thu phát sóng BTS Khánh Hòa. Quy trình gồm: kiểm tra hồ sơ pháp lý - đo kiểm thực địa phối hợp với Trung tâm Đo lường chất lượng dịch vụ viễn thông - đối chiếu kết quả với quy chuẩn an toàn hiện hành. Kết quả cho thấy đại đa số trạm có mức bức xạ thấp hơn nhiều so với giới hạn cho phép theo QCVN 08:2022/BTTTT.

Ngoài kiểm tra nhà nước, các trạm BTS còn được đo kiểm định kỳ bởi các đơn vị kiểm định độc lập được chỉ định. Khi có phản ánh hoặc kiến nghị từ người dân, việc đo kiểm sẽ được thực hiện ngay.

Nhà nước cũng khuyến khích các doanh nghiệp viễn thông công khai vị trí lắp đặt và niêm yết Giấy chứng nhận đo kiểm tại trạm - để người dân tự kiểm tra và cùng tham gia giám sát.

Trạm thu phát sóng BTS không phải mối nguy - mà là hạ tầng thiết yếu đang âm thầm kết nối cuộc sống số của hàng triệu người. Sóng điện từ từ các trạm BTS được kiểm soát chặt chẽ bằng tiêu chuẩn khoa học quốc tế và hệ thống giám sát đa tầng của cơ quan nhà nước, trong đó có Sở Khoa học và Công nghệ Khánh Hòa.

Hiểu đúng không có nghĩa là mù quáng tin tưởng - mà là có cơ sở để yên tâm, đồng thuận, và cùng chung tay xây dựng hạ tầng viễn thông hiện đại phục vụ đời sống cộng đồng.