Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, tổng sản lượng thủy sản cả nước đạt xấp xỉ 10 triệu tấn, trong đó nuôi trồng chiếm hơn 6,1 triệu tấn. Kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 11,3 tỷ USD, tăng trên 10% so với năm trước.
Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì khi xuất khẩu thủy sản trong 2 tháng đầu năm đạt khoảng 1,76 tỷ USD, tăng hơn 23% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy nuôi trồng thủy sản đang giữ vai trò là động lực tăng trưởng chính, với các sản phẩm chủ lực như tôm nước lợ và cá tra tiếp tục dẫn dắt xuất khẩu.
Tuy nhiên, ngành cũng đang đối diện nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, chi phí đầu vào gia tăng và đặc biệt là yêu cầu khắt khe hơn từ các thị trường nhập khẩu về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
 |
| Nuôi trồng thủy sản tăng tốc chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo mở đường cho tăng trưởng bền vững |
Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) đang mở ra hướng đi mới cho ngành.
Các hệ thống giám sát tự động cho phép theo dõi môi trường nước theo thời gian thực, từ độ pH, oxy hòa tan đến nhiệt độ, giúp người nuôi kịp thời điều chỉnh và giảm thiểu rủi ro dịch bệnh. Đồng thời, các nền tảng quản lý trại nuôi thông minh giúp tối ưu quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.
Theo ông Lê Viết Bình, Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, AI và các giải pháp quản lý thông minh sẽ là định hướng then chốt nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và tính bền vững của ngành trong thời gian tới.
 |
Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay không chỉ nằm ở yếu tố sản xuất, mà còn đến từ yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc của thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, cảnh báo “thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu (EC) vẫn là thách thức lớn đối với ngành thủy sản Việt Nam. Đây là cảnh báo áp dụng từ năm 2017 liên quan đến hoạt động khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.
Việc sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” không chỉ giúp tránh nguy cơ bị nâng lên “thẻ đỏ” – đồng nghĩa với cấm xuất khẩu – mà còn góp phần củng cố uy tín và vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương đang tích cực làm việc với đoàn thanh tra trong tháng 3/2026.
Xu hướng chuyển đổi của ngành cũng được thể hiện rõ tại các sự kiện quốc tế như Aquaculture Vietnam 2026 và VietShrimp Asia 2026, thu hút hơn 150 thương hiệu đến từ trên 20 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Các hội nghị, hội thảo chuyên sâu xoay quanh những chủ đề then chốt như cách mạng AI trong nuôi trồng thủy sản, nâng cao năng suất, phát triển bền vững và hoàn thiện chuỗi giá trị. Qua đó, hình thành hệ sinh thái kết nối toàn diện từ con giống, thức ăn, công nghệ nuôi trồng đến chế biến và xuất khẩu.
Với lợi thế tự nhiên vượt trội – đường bờ biển dài hơn 3.200 km, hệ thống sông ngòi dày đặc – cùng nền tảng sản xuất đã được khẳng định, ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số và ứng dụng AI không chỉ là xu hướng, mà đang trở thành yêu cầu tất yếu để ngành thủy sản nâng tầm giá trị, phát triển bền vững và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
