Tuy nhiên, thay vì chạy theo quy mô vốn, Thành phố đang đặt mục tiêu thu hút các dự án có khả năng lan tỏa công nghệ, đồng thời nuôi dưỡng những doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đủ sức tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
FDI tạo nền cho hệ sinh thái công nghệ cao
Đến nay, Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh (SHTP) có 166 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đạt 13,728 tỷ USD. Trong đó, khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm hơn 11 tỷ USD, tương đương trên 80% tổng vốn đăng ký dù chỉ gồm 57 dự án.
Những con số này cho thấy FDI vẫn là động lực chủ lực thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Điểm đáng chú ý là dòng vốn ngoại tại SHTP đang dịch chuyển mạnh từ mô hình gia công truyền thống sang các lĩnh vực công nghệ lõi. Trong đó, điện tử - vi mạch bán dẫn nổi lên với sự hiện diện của nhiều dự án nghiên cứu, kiểm thử và đóng gói. Song song đó là làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu với các dự án quy mô hàng trăm triệu USD.
 |
| Điện tử - vi mạch bán dẫn nổi lên với sự hiện diện của nhiều dự án nghiên cứu, kiểm thử và đóng gói (Ảnh minh họa) |
Không chỉ tạo ra nguồn lực tài chính, khu vực FDI còn đang thúc đẩy quá trình lan tỏa công nghệ đến doanh nghiệp trong nước.
Tỷ trọng vốn của nhà đầu tư Việt Nam tại SHTP đã tăng từ mức 10-12% lên khoảng 17-18% trong những năm gần đây. Nhiều doanh nghiệp nội địa từng bước làm chủ công nghệ và tham gia vào chuỗi ứng dụng toàn cầu.
Gremsy với các dòng camera công nghiệp phục vụ drone, Humasis trong lĩnh vực thiết bị chẩn đoán y tế, Mismart sản xuất robot hay Orioled phát triển thiết bị y tế thông minh là những ví dụ tiêu biểu.
Đánh giá về xu hướng này, ông Lê Thành Nhân, Trưởng phòng Xúc tiến đầu tư, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh cho rằng, đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược thu hút FDI gắn với phát triển năng lực nội sinh.
"Mục tiêu không chỉ dừng ở việc thu hút các tập đoàn lớn mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu", ông nói.
 |
| Ông Lê Thành Nhân, Trưởng phòng Xúc tiến đầu tư, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh (Ảnh: Uyển Nhi) |
Chuẩn bị quỹ đất chiến lược để đón dòng vốn FDI thế hệ mới
Để hiện thực hóa định hướng của Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao, TP. Hồ Chí Minh đang chủ động chuẩn bị cả về quỹ đất, hạ tầng và cơ chế lựa chọn nhà đầu tư.
Một trong những dự án trọng điểm là khu mở rộng Khu Công nghệ cao rộng gần 195ha tại Long Phước vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Khu vực này được quy hoạch theo mô hình "Xanh - Sạch - Số", tích hợp hạ tầng số hiện đại, hạ tầng xanh và các không gian nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, hướng tới mục tiêu trung hòa carbon trước năm 2050.
Theo định hướng, đây sẽ là quỹ đất chiến lược để thu hút các dự án công nghệ nguồn, công nghệ lõi và các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, đặc biệt từ Hoa Kỳ và châu Âu.
Song song đó, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao đang phối hợp với Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh xây dựng đề án quy hoạch lại khu đất 52,92 ha tại lô 16-17 để hình thành Trung tâm Công nghệ Chiến lược TP. Hồ Chí Minh.
Dự án được thiết kế với ba phân khu lớn gồm khu sản xuất và thử nghiệm công nghệ cao; khu dịch vụ AI và trung tâm dữ liệu; cùng khu đào tạo, nghiên cứu và ươm tạo doanh nghiệp công nghệ.
Đây được xác định là dự án hạt nhân trong chiến lược phát triển công nghệ cao của Thành phố trong giai đoạn tới.
Không thu hút đầu tư bằng mọi giá
Theo ông Lê Thành Nhân, một trong những thay đổi lớn nhất hiện nay là tư duy thu hút đầu tư đã chuyển từ số lượng sang chất lượng.
Ban Quản lý Khu Công nghệ cao đang xây dựng bộ tiêu chí đánh giá nhà đầu tư theo hướng định lượng, minh bạch và gắn với hiệu quả sử dụng đất. Các dự án trung tâm dữ liệu được định hướng có suất đầu tư tối thiểu trên 100 triệu USD/ha; dự án nghiên cứu phát triển trên 11,5 triệu USD/ha và dự án sản xuất công nghệ cao trên 20,4 triệu USD/ha.
Đặc biệt, các dự án quy mô lớn sẽ phải cam kết bằng văn bản về hoạt động nghiên cứu phát triển, đào tạo nhân lực, tỷ lệ nội địa hóa và lộ trình chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam.
"Quan điểm của SHTP là không thu hút đầu tư bằng mọi giá. Chúng tôi ưu tiên những dự án có hàm lượng công nghệ cao, có năng lực nghiên cứu phát triển và tạo hiệu ứng lan tỏa thực chất đối với nền kinh tế", ông Nhân cho biết.
 |
| Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh. |
Những thách thức phía trước
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, TP. Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với không ít thách thức trong thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.
Theo đánh giá của Ban Quản lý Khu Công nghệ cao, sự chồng chéo giữa các quy định về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng và thuế vẫn là một trong những rào cản lớn làm kéo dài thời gian triển khai dự án.
Bên cạnh đó, việc áp dụng Thuế tối thiểu toàn cầu khiến nhiều ưu đãi thuế truyền thống không còn là lợi thế cạnh tranh như trước.
Trong khi đó, các dự án AI, bán dẫn và trung tâm dữ liệu đòi hỏi hệ thống hạ tầng kỹ thuật vượt xa yêu cầu của các khu công nghiệp thông thường, từ nguồn điện ổn định, hạ tầng viễn thông tốc độ cao cho đến năng lực lưu trữ và xử lý dữ liệu quy mô lớn.
Một thách thức khác là tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ kỹ sư nghiên cứu phát triển và chuyên gia công nghệ có khả năng vận hành các dây chuyền sản xuất thông minh.
Xây dựng lợi thế cạnh tranh bằng hệ sinh thái công nghệ
Trước sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các địa phương trong thu hút đầu tư, Thành phố xác định không cạnh tranh bằng giá đất hay ưu đãi thuế đơn thuần mà bằng chất lượng thể chế, hạ tầng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Theo ông Lê Thành Nhân, lợi thế lớn nhất của Thành phố là mạng lưới logistics đang được hoàn thiện mạnh mẽ với hàng loạt công trình chiến lược như Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, cảng biển Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ và sân bay quốc tế Long Thành.
Cùng với đó, SHTP đang phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM thành lập Quỹ đào tạo vi mạch, nâng cấp Trung tâm Đào tạo SHTP theo chuẩn quốc tế nhằm cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghệ chiến lược.
Thành phố cũng đang thúc đẩy phát triển các tiện ích xã hội như nhà ở, y tế, giáo dục quốc tế để thu hút và giữ chân chuyên gia, kỹ sư công nghệ cao.
Đồng thời, công tác cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng số hóa toàn diện, khôi phục cơ chế "một cửa tại chỗ liên thông" nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp.
Song song với thu hút đầu tư mới, TP. Hồ Chí Minh cũng kiên quyết rà soát, thu hồi các dự án chậm triển khai hoặc sử dụng đất kém hiệu quả để tạo quỹ đất sạch phục vụ các dự án công nghệ cao có giá trị gia tăng lớn.
"Đích đến cuối cùng của Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh không chỉ là những dự án tỷ USD, mà là hình thành một thế hệ doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đủ năng lực làm chủ công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu", ông Lê Thành Nhân khẳng định.
