 |
| Dòng vốn đầu tư vào AI tại Việt Nam tăng gấp 8 lần |
Cuối tháng 12/2025, Luật Trí tuệ nhân tạo được Quốc hội chính thức thông qua. Động thái này được đánh giá là bước ngoặt trong bối cảnh thị trường AI Việt Nam đã đạt quy mô 870 triệu USD và được dự báo sẽ cán mốc 2,81 tỷ USD vào năm 2033, theo báo cáo của B&Company.
Không còn là sân chơi của những ý tưởng thử nghiệm hay cuộc đua "đốt tiền" để giành thị phần, thị trường AI trong nước đang chứng kiến sự phân vai rõ nét giữa các tập đoàn lớn đầu tư hạ tầng và làn sóng khởi nghiệp giải quyết các bài toán cụ thể.
Doanh nghiệp lớn chạy đua hạ tầng
Khác với giai đoạn đầu phát triển, năm 2025 ghi nhận xu hướng các tập đoàn công nghệ lớn tại Việt Nam tập trung đầu tư vào nền tảng hạ tầng AI như siêu máy tính, dữ liệu lớn và M&A, thay vì dàn trải vào ứng dụng.
FPT với vốn hóa 7,7 tỷ USD đã chi 200 triệu USD để hiện thực hóa tham vọng "nhà máy AI", đầu tư vào các dòng chip NVIDIA H100/H200. Bên cạnh đó, doanh nghiệp này cam kết đào tạo 6.000 kỹ sư AI đến năm 2028 để giải bài toán nhân lực chuyên sâu.
Trong khi đó, Vingroup đi theo hướng phát triển hệ sinh thái đa ngành tích hợp AI. Thương vụ Nvidia mua lại VinBrain vào tháng 12/2024 được xem là cột mốc đáng chú ý, cho thấy năng lực công nghệ của Việt Nam trong lĩnh vực y tế. Giải pháp của VinBrain hiện đã được triển khai tại hơn 180 bệnh viện.
Ở mảng xe điện, VinAI nằm trong top 20 trung tâm R&D toàn cầu. Các công nghệ như DrunkSense hay MirrorSense đã được tích hợp trên hơn 80.000 xe. Ngoài ra, thông qua quỹ VinVentures trị giá 150 triệu USD, Vingroup cũng đóng vai trò "bệ phóng vốn" cho các startup AI và bán dẫn tiềm năng.
Ở khối doanh nghiệp nhà nước, Viettel AI hướng đến các công nghệ như bản sao số (Digital Twin) và trí tuệ nhân tạo an ninh (Cyberbot), đặt mục tiêu dẫn đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2030. VNPT AI lại tập trung phát triển công nghệ định danh sinh trắc học và phân tích video theo thời gian thực, phục vụ các lĩnh vực trọng yếu như ngân hàng và an ninh công cộng.
Hệ sinh thái hạ tầng còn có sự tham gia của VNG (Zalo AI) với thế mạnh về dữ liệu từ hơn 2 tỷ tin nhắn mỗi ngày, phục vụ cho mô hình ngôn ngữ Kiki và nền tảng GreenNode AI Cloud. Tập đoàn CMC cũng đẩy mạnh công nghệ xử lý ngôn ngữ và số hóa tài liệu cho khối Chính phủ, trong khi Tiki vận hành hệ thống robot tại 800 trung tâm phân phối, xử lý hơn 50.000 đơn hàng mỗi ngày nhờ công nghệ thị giác máy tính.
Startup AI tấn công thị trường ngách
Bên cạnh sự đầu tư từ các "ông lớn", hệ sinh thái khởi nghiệp AI cũng phát triển mạnh mẽ. Việt Nam hiện có gần 300 startup AI hoạt động, đứng thứ hai Đông Nam Á chỉ sau Singapore.
Năm 2025 ghi nhận sự thay đổi trong khẩu vị đầu tư. Giới đầu tư mạo hiểm không còn mặn mà với các ý tưởng chung chung, mà ưu tiên rót vốn vào các mô hình có khả năng giải quyết bài toán thực tế.
ELSA Speak, startup giáo dục sử dụng AI để luyện phát âm tiếng Anh, đã huy động tổng cộng 60 triệu USD và có hơn 50 triệu người dùng toàn cầu. Trong khi đó, Abivin – startup cung cấp giải pháp tối ưu lộ trình vận tải – từng vô địch Startup World Cup 2019 và đang mở rộng quy mô khu vực.
Thế hệ startup AI mới cũng ghi nhận các thương vụ gọi vốn đáng chú ý như Techcoop (4 triệu USD), AI Hay (10 triệu bảng Anh) hay Filum AI được hậu thuẫn bởi VinVentures và Nextrans.
Ở lĩnh vực tài chính, các nền tảng như MoMo và Trusting Social đang ứng dụng AI để chấm điểm tín dụng cho người dùng chưa có lịch sử tài chính, góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện.
Tăng trưởng thực chất hay bong bóng đầu tư?
Theo các chuyên gia tại B&Company, một điểm sáng của thị trường AI Việt Nam là tăng trưởng đang dựa trên nhu cầu thực, thay vì kỳ vọng đầu cơ. Tổng vốn đầu tư vào các công ty AI nội địa đã tăng từ 10 triệu USD năm 2023 lên 80 triệu USD năm 2024 – gấp 8 lần.
AI đã thâm nhập sâu vào các hoạt động kinh doanh cốt lõi. Be Group ứng dụng công nghệ để định giá và ghép đôi tài xế theo thời gian thực. Shopee Việt Nam ghi nhận tỷ lệ giữ chân khách hàng tăng 20% nhờ thuật toán cá nhân hóa, còn Vietcombank sử dụng AI để phát hiện gian lận và đánh giá rủi ro tín dụng.
Động lực cho sự phát triển của thị trường còn đến từ hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện. Luật Trí tuệ nhân tạo và cơ chế "hộp cát pháp lý" cho phép thử nghiệm sản phẩm mới trong 2 năm được kỳ vọng tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo. Chính phủ cũng công bố thành lập quỹ hỗ trợ ngoài ngân sách trị giá 1.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, không ít rào cản vẫn tồn tại. Theo Viện Công nghệ Thông tin, 45% doanh nghiệp AI tại Việt Nam đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, trong khi 23% gặp khó khăn về hạ tầng tính toán. Sự phụ thuộc vào dịch vụ đám mây và phần cứng nước ngoài đang làm mỏng biên lợi nhuận, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Bên cạnh đó, thị trường vốn vẫn còn "nút thắt" ở các vòng gọi vốn giai đoạn sau (Series B trở lên), khiến nhiều startup gặp khó khi mở rộng quy mô ra thị trường quốc tế.
