An ninh mạng trong kỷ nguyên AI: Việt Nam tăng cường giải pháp bảo vệ dữ liệu

AI làm “nóng” không gian mạng, gia tăng rủi ro tấn công

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, an ninh mạng toàn cầu đang đứng trước những thay đổi mang tính bước ngoặt. Các tổ chức, doanh nghiệp và quốc gia buộc phải điều chỉnh chiến lược bảo mật để thích ứng với môi trường số ngày càng phức tạp.

Thông tin tại hội thảo “Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phối hợp cùng Check Point Software Technologies tổ chức sáng 7/4 tại Hà Nội, Đại tá, Tiến sỹ Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhận định AI đang đặt ra nhiều thách thức chiến lược.

Toàn cảnh hội thảo “Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số”

Theo ông Nguyễn Hồng Quân, các thách thức này bao gồm bảo vệ chủ quyền dữ liệu, sự phụ thuộc vào nền tảng công nghệ nước ngoài, cũng như bảo vệ chính các hệ thống AI vốn đang trở thành mục tiêu tấn công mới.

Ông Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh: “Không gian mạng đang trở thành ‘mặt trận nóng’, nơi các mối đe dọa gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Với sự hỗ trợ của AI, các cuộc tấn công mạng có thể được tự động hóa, cá nhân hóa và triển khai nhanh chóng trên diện rộng”.

Các hình thức lừa đảo ngày càng phức tạp, từ giả mạo danh tính, tạo nội dung bằng AI đến phát tán mã độc có khả năng thích ứng với hệ thống phòng thủ. Tội phạm mạng đang chuyển từ hoạt động đơn lẻ sang mô hình có tổ chức, mang tính “công nghiệp”.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy nhiều vụ giả danh cơ quan chức năng, lừa đảo qua điện thoại, tin nhắn hay chiếm đoạt tài khoản ngân hàng đang diễn ra với mức độ ngày càng tinh vi. Các đối tượng khai thác dữ liệu cá nhân, tạo áp lực tâm lý để buộc nạn nhân chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin nhạy cảm.

Hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực bảo mật trong kỷ nguyên AI

Trước những thách thức đó, theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, bảo đảm an ninh mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến thể chế, chính sách và năng lực tổ chức thực thi, gắn trực tiếp với chủ quyền số và an ninh quốc gia.

Ông Nguyễn Hồng Quân cho rằng cần xây dựng một hệ sinh thái an ninh mạng mở, tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế, bởi không một quốc gia hay tổ chức nào có thể đơn độc giải quyết toàn bộ thách thức.

An ninh mạng trong kỷ nguyên AI: Việt Nam tăng cường giải pháp bảo vệ dữ liệu

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Ruma Balasubramanian - Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản cho biết AI đang tái định hình cả cơ hội đổi mới trong kinh doanh lẫn các rủi ro an ninh mạng.

Theo bà Ruma Balasubramanian, phương pháp bảo mật AI cần bao phủ toàn bộ hệ sinh thái với ba trụ cột: hiển thị, quản trị và phòng ngừa. Doanh nghiệp có thể tiếp cận mô hình “AI Factory Security Blueprint” nhằm kiểm soát rủi ro từ hạ tầng GPU đến các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), cùng nền tảng “AI Defense Plane” giúp phòng thủ đa lớp trước các nguy cơ như tấn công chèn lệnh hay rò rỉ dữ liệu.

Bên cạnh đó, vấn đề sử dụng AI trong xã hội, đặc biệt với giới trẻ, cũng được đặt ra. Ông Vũ Duy Hiền - Phó Tổng thư ký Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho rằng AI là công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng cách, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Ông Vũ Duy Hiền cảnh báo việc lạm dụng AI trong học tập có thể khiến học sinh phụ thuộc, giảm khả năng tư duy độc lập và sáng tạo. Do đó, cần hướng dẫn người học sử dụng AI như công cụ hỗ trợ, đồng thời trang bị kỹ năng đánh giá thông tin và sử dụng công nghệ an toàn. Ngoài ra, vai trò của gia đình và nhà trường trong việc định hướng, giám sát việc sử dụng AI cũng rất quan trọng.

Hiện nay, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý với Luật An ninh mạng, Chiến lược AI đến năm 2030 và các định hướng quản lý mới, nhấn mạnh yêu cầu an toàn, minh bạch và trách nhiệm trong toàn bộ vòng đời công nghệ. Nghị quyết 57-NQ/TW cũng xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược, trong đó bảo đảm an ninh dữ liệu và hạ tầng số là yếu tố nền tảng để phát triển nhanh, bền vững và tự chủ trong kỷ nguyên số.