Thí điểm cửa khẩu thông minh: Lạng Sơn kiến tạo “hạ tầng mềm” cho xuất nhập khẩu

Lãnh đạo UBND tỉnh Lạng Sơn mới đây có buổi làm việc với Đoàn công tác Ủy ban Biên giới quốc gia (Bộ Ngoại giao) về tiến độ triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh, một mô hình mới được kỳ vọng tạo bước đột phá trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Đặt nền móng cho mô hình chưa có tiền lệ

Theo báo cáo của Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn, Đề án được triển khai theo hai giai đoạn với tổng mức đầu tư dự kiến 7.968 tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn 1 cần 2.587 tỷ đồng, giai đoạn 2 là 5.381 tỷ đồng.

Lạng Sơn được coi là “cửa ngõ” giao thương quốc tế của Việt Nam.

Đến nay, nhiều hạng mục hạ tầng trọng điểm đã đạt tiến độ tích cực. Dự án mở rộng đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa tại khu vực mốc 1119 – 1120 đã hoàn thành nâng cấp từ 4 lên 6 làn xe và đưa vào sử dụng. Trong khi đó, dự án tại khu vực mốc 1088/2 – 1089 cũng cơ bản hoàn tất giải phóng mặt bằng, đang tiếp tục thi công các hạng mục chính.

Đáng chú ý, dự án xây dựng nhà làm việc liên ngành phục vụ lực lượng chức năng tại khu vực này cũng đang được triển khai đồng bộ, góp phần hoàn thiện hệ thống vận hành cửa khẩu theo hướng hiện đại, liên thông. Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh Lạng Sơn đã bố trí hơn 256 tỷ đồng từ ngân sách trung ương và địa phương để thực hiện các dự án thành phần; đồng thời hoàn tất lựa chọn nhà đầu tư cho cả hai khu vực trọng điểm.

Kỳ vọng đột phá, nhưng còn nhiều “điểm nghẽn”

Dù đạt được những bước tiến quan trọng, lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn thẳng thắn nhìn nhận: mô hình cửa khẩu thông minh là lĩnh vực hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ, trong khi hệ thống quy định pháp luật liên quan còn thiếu và chưa đồng bộ.

Một số vấn đề phát sinh trong thực tiễn như cơ chế chia sẻ dữ liệu quốc tế, quy định vận hành phương tiện không người lái, hay phương thức phối hợp quản lý liên ngành vẫn đang cần được hướng dẫn cụ thể từ các bộ, ngành Trung ương.

Trước thực tế đó, tỉnh Lạng Sơn kiến nghị Chính phủ và các cơ quan liên quan sớm hoàn thiện hành lang pháp lý cho mô hình cửa khẩu thông minh; đồng thời xem xét cho phép thí điểm một số cơ chế linh hoạt như lưu thông phương tiện từ nước thứ ba qua tuyến đường chuyên dụng, hay mở rộng đối tượng phương tiện được thông quan. Những đề xuất này, nếu được chấp thuận, sẽ góp phần giảm tải đáng kể cho các cửa khẩu chính, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng đã đầu tư.

Ghi nhận nỗ lực của tỉnh Lạng Sơn, Đoàn công tác Ủy ban Biên giới quốc gia đánh giá cao cách tiếp cận chủ động, bài bản trong triển khai Đề án. Đây được xem là bước đi tiên phong trong việc hiện đại hóa hoạt động quản lý cửa khẩu và biên giới. Từ khảo sát thực tế, Đoàn công tác đề nghị Lạng Sơn tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch hệ thống cửa khẩu trên địa bàn theo hướng đồng bộ, lâu dài; đồng thời tăng cường chia sẻ kinh nghiệm với các tỉnh biên giới khác.

Đặc biệt, việc thúc đẩy phối hợp với Quảng Tây (Trung Quốc) được xác định là yếu tố then chốt nhằm tối ưu hóa chuỗi logistics xuyên biên giới, tận dụng lợi thế từng vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.