Khi chuyển đổi số "bước" vào từng căn nhà ở Khánh Hòa

Toàn cảnh diễn đàn Kết nối doanh nghiệp và Xúc tiến đầu tư Trung tâm dữ liệu đa mục tiêu, Khu công nghệ số tập trung tỉnh Khánh Hòa, sáng 7/10.

Chuyển đổi số là cụm từ người dân nghe gần như hằng ngày, trên tivi, trong cuộc họp tổ dân phố, ở bộ phận một cửa. Nhưng nếu hỏi chuyển đổi số cụ thể là gì, không ít người lúng túng. Diễn đàn vừa diễn ra là dịp để thử giải thích các khái niệm ấy bằng những chuyện quen thuộc.

Diễn đàn với những cụm từ nghe xa lạ

Sáng 7/10, UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức Diễn đàn Kết nối doanh nghiệp và Xúc tiến đầu tư Trung tâm dữ liệu đa mục tiêu, Khu công nghệ số tập trung tỉnh Khánh Hòa tại Tòa nhà HKT Smart Tower, phường Tây Nha Trang. Hơn 100 đại biểu tham dự, gồm đại diện cơ quan quản lý nhà nước, tập đoàn công nghệ, nhà đầu tư trong và ngoài nước, viện nghiên cứu, trường đại học. Diễn đàn hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Lê Huyền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cho rằng muốn chuyển đổi số đi vào thực chất thì hạ tầng số phải đi trước một bước.

Ông Lê Huyền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, phát biểu tại diễn đàn.

Hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây… Người trong ngành nghe đã quen tai. Còn nhiều người dân đã nghe những từ ấy nhưng chưa rõ chúng liên quan gì đến mình.

Chuyển đổi số là gì, giải thích qua chuyện thường ngày

Nói gọn, chuyển đổi số là dùng công nghệ số để thay đổi cách làm việc, kinh doanh và sinh hoạt, không chỉ đưa giấy tờ lên máy tính.

Thử nhớ lại cách làm giấy khai sinh ngày trước: đến UBND xã, xin tờ khai, điền tay, nộp, chờ cán bộ kiểm tra, hẹn hôm khác quay lại nhận.

Nếu cơ quan chỉ chụp tờ khai giấy để lưu vào máy tính, đó là số hóa. Giấy được chuyển thành bản điện tử, còn cách làm vẫn y nguyên.

Chuyển đổi số đi xa hơn. Với những thủ tục đã làm được qua mạng, người dân có thể ngồi ở nhà khai và gửi hồ sơ bằng điện thoại. Khi dữ liệu giữa các cơ quan đã được kết nối, những thông tin đã có không phải khai lại. Không phải đến tận nơi. Bớt hẳn cảnh xếp hàng chờ đợi.

Chuyển đổi số thường được nhắc gắn với ba trụ cột. Có thể tạm hình dung đó là ba căn phòng trong một ngôi nhà, có cửa thông nhau:

– Chính quyền số: cơ quan nhà nước dùng công nghệ và dữ liệu để quản lý, giải quyết công việc, phục vụ người dân. Trước đây, người dân phải đến nơi tiếp nhận hồ sơ. Nay nhiều thủ tục có thể làm bằng điện thoại.

– Kinh tế số: sản xuất, kinh doanh có dùng công nghệ số, trong đó bán hàng qua mạng là ví dụ gần gũi nhất. Một chị bán bánh ngày trước ngồi chợ chờ khách. Nay chị chụp ảnh bánh đăng Facebook, khách đặt hàng, chuyển khoản, người giao hàng mang bánh đến tận nơi. Chị vẫn bán bánh, nhưng cách tìm khách, nhận đơn và nhận tiền đã khác.

– Xã hội số: công nghệ có mặt trong sinh hoạt hằng ngày, như quét mã QR trả tiền chợ, đặt lịch khám bệnh qua mạng, gọi video cho con cháu ở xa.

Để ba căn phòng ấy kết nối được với nhau, cần có hạ tầng số, có thể hình dung như đường sá của thế giới số. Phần dễ thấy là dây cáp quang, sóng 4G, 5G, các trạm phát sóng. Phần khó thấy hơn là nơi cất giữ và xử lý thông tin. Theo Sở Khoa học và Công nghệ, sóng 4G đã phủ toàn tỉnh, 5G phủ khoảng 98% các vùng trên địa bàn.

Mạng chập chờn thì ai cũng từng gặp: gửi hồ sơ qua mạng mãi không xong, chuyển khoản báo lỗi.

Vậy hồ sơ của người dân, đơn hàng của chị bán bánh, lịch khám bệnh… được cất ở đâu?

Phần lớn nằm trong các trung tâm dữ liệu. Có thể hình dung đó là cái kho của thế giới số. Kho ở chợ đầu mối giữ hàng hóa. Trung tâm dữ liệu chứa nhiều máy tính chuyên lưu trữ, xử lý thông tin và vận hành các dịch vụ qua mạng, hoạt động suốt ngày đêm. Vì vậy nó cần được cấp điện, làm mát liên tục, có cả nguồn điện dự phòng khi xảy ra sự cố.

Còn "đa mục tiêu"? Theo định hướng của tỉnh, trung tâm này sẽ phục vụ nhiều đối tượng: cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường học, đơn vị nghiên cứu, thay vì mỗi nơi tự xây một kho riêng. Dùng chung kho không có nghĩa là xem được thông tin của nhau. Mỗi bên vẫn có ngăn riêng, khóa riêng.

Điện toán đám mây có thể hình dung qua chuyện dùng nước máy. Ngày trước muốn có nước, nhà nào cũng phải đào giếng, xây bể. Nay chỉ cần mở vòi, dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu. "Đám mây" cũng gần như vậy. Cơ quan, doanh nghiệp không cần tự mua toàn bộ máy móc đắt tiền, mà thuê chỗ lưu thông tin và thuê máy tính của nhà cung cấp để xử lý công việc qua Internet, phần lớn tính tiền theo mức dùng. Ai từng lưu ảnh lên Google Drive hay iCloud là đã dùng đám mây. Nguồn "nước" ấy chảy ra từ chính các trung tâm dữ liệu.

Vì sao Khánh Hòa kêu gọi đầu tư trung tâm dữ liệu

Tỉnh đã có trung tâm dữ liệu riêng, hiện cơ bản đáp ứng nhu cầu vận hành của chính quyền số. Nhưng mục tiêu phía trước lớn hơn nhiều. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu để kinh tế số chiếm khoảng một phần ba nền kinh tế, và vào nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số. Để đi tới đó, tỉnh định hướng nâng cấp trung tâm dữ liệu hiện có, tiến tới hình thành trung tâm dữ liệu đa mục tiêu phục vụ cả vùng.

Đầu tư trung tâm dữ liệu cần nguồn vốn lớn, vì thế tỉnh muốn thu hút doanh nghiệp cùng tham gia. Đó cũng là mục đích của diễn đàn sáng 7/10. Lãnh đạo tỉnh nêu những lợi thế của Khánh Hòa:

– vị trí thuận lợi cho kết nối quốc tế

– nắng và gió để làm điện sạch

– quỹ đất bố trí tại các khu kinh tế, khu công nghiệp

– nguồn nhân lực từ các trường đại học, cao đẳng

Ngành điện và các doanh nghiệp viễn thông VNPT, Viettel, MobiFone, FPT cam kết cung cấp giải pháp nguồn điện bền vững và hạ tầng mạng băng thông rộng cho các trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Đi cùng là khu công nghệ số tập trung. Có thể hình dung đó là nơi tập trung các doanh nghiệp nghiên cứu, làm ra sản phẩm và dịch vụ công nghệ số, chẳng hạn các ứng dụng dùng trên điện thoại, máy tính.

Người dân được gì? Một số tiện ích đã có mặt trong đời sống:

– Nhiều thủ tục hành chính làm được tại nhà, không phải xin nghỉ làm để đi nộp hồ sơ.

– Ứng dụng KhanhHoa-S cho phép người dân gửi phản ánh và theo dõi kết quả xử lý.

– Người bán hàng tìm được khách ở xa; doanh số thương mại điện tử của tỉnh năm 2025 tăng gần 30% so với năm trước.

Những tiện ích ấy muốn chạy ổn định và mở rộng thêm sang y tế, giáo dục thì cần nơi lưu trữ, xử lý thông tin đáng tin cậy, cùng đường truyền tốt. Trung tâm dữ liệu đa mục tiêu hướng tới đúng phần việc đó.

Đường sá, cái kho hay vòi nước máy của thế giới số đều được xây để phục vụ người dân. Nhưng một dịch vụ trên mạng dù tiện đến đâu cũng chỉ có ích khi người dùng biết cách mở ra, khai đúng và gửi được. Vì vậy, song song với việc kêu gọi đầu tư hạ tầng, tỉnh đẩy mạnh phong trào "Bình dân học vụ số", giúp người dân làm quen với những việc như nộp hồ sơ trực tuyến hay thanh toán qua mạng. Khi người dân biết dùng, chuyển đổi số mới thật sự đi vào từng nhà, với những lợi ích rất cụ thể: bớt đi lại, bớt giấy tờ, bớt chờ đợi.