KPMG vừa thực hiện cuộc kiểm toán đầu tiên dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) đối với một công ty niêm yết tại Anh. Theo hãng này, công nghệ không chỉ đặt ra những câu hỏi tốt hơn cả các kế toán viên về các khía cạnh tài chính của khách hàng mà còn đi sâu hơn ở một số vấn đề.
![]() |
| Hãng kiểm toán KPMG thử nghiệm kiểm toán bằng trí tuệ nhân tạo (AI) |
Cụ thể, trong năm nay, công ty thuộc nhóm Big Four đã triển khai hơn 100 tác nhân AI để rà soát báo cáo tài chính của một doanh nghiệp thuộc FTSE 250 (không nêu tên). Đây là thử nghiệm chạy song song với cuộc kiểm toán thông thường do đội ngũ kế toán viên của KPMG thực hiện.
Bà Cath Burnet, người đứng đầu bộ phận kiểm toán của KPMG tại Anh, cho biết trong một số trường hợp, AI có thể đi sâu hơn nhiều so với nhóm kiểm toán truyền thống và đặt ra những câu hỏi tốt hơn. Tuy nhiên, ở một mảng của cuộc kiểm toán, con người vẫn phải can thiệp do tác nhân AI không thể khớp một bộ quy định với tài liệu của doanh nghiệp.
Dự án cho thấy tiềm năng thay đổi ngành kiểm toán của AI khi giúp kiểm tra sổ sách nhanh và tiết kiệm chi phí hơn, dù các cơ quan quản lý đang lo ngại về rủi ro khi phụ thuộc vào công nghệ này. Hiện các hãng kiểm toán truyền thống thường tính phí khách hàng dựa trên số lượng lớn kế toán viên cấp dưới thực hiện công việc tốn nhiều công sức, dưới sự giám sát của một số ít nhân sự cấp cao.
KPMG thừa nhận kiểm toán bằng AI mang lại cơ hội tiết kiệm thời gian rõ ràng, song từ chối cho biết điều này có giúp giảm phí hay không. Trước đó, KPMG International từng tự đàm phán mức phí thấp hơn với kiểm toán viên của mình, với lập luận rằng AI sẽ khiến công việc rẻ hơn.
Ở nhóm Big Four, đối thủ PwC cũng đã thực hiện một số dự án kiểm toán song song. Ông Andy Hammond, người đứng đầu bộ phận đảm bảo toàn cầu của PwC, cho biết mục đích là xem AI vận hành thế nào trong toàn bộ quy trình mà không phụ thuộc vào công nghệ này.
Trước đây, các kiểm toán viên đã dùng AI để hỗ trợ từng nhiệm vụ cụ thể, nhưng đến nay công nghệ này chưa được áp dụng ở mọi giai đoạn của một cuộc kiểm toán lớn tại Anh. Theo KPMG, thử nghiệm mang tên mã Project Exponential là lần đầu AI được dùng xuyên suốt toàn bộ cuộc kiểm toán thay vì từng phần riêng lẻ. Các tác nhân được triển khai ở những phần khác nhau đã làm việc tự chủ với nhau và có thể đề xuất các bước tiếp theo.
Trong dự án, các tác nhân AI thu thập dữ liệu, phân tích và ghi chép trước khi đưa ra các kết luận, nhận xét sơ bộ. Một nhóm đã mất bốn tháng để xây dựng các tác nhân này, sau đó một đối tác kiểm toán đã ký duyệt cuộc kiểm toán thử nghiệm. Tuy nhiên, KPMG không dựa vào kết quả này khi chính thức ký duyệt báo cáo tài chính của công ty.
KPMG từ chối tiết lộ quy mô chính xác của nhóm thực hiện, chỉ cho biết hai đối tác và một giám đốc đã phối hợp với các quản lý cấp cao và nhân viên cấp dưới để xây dựng, vận hành các tác nhân. Theo bà Burnet, nhóm Project Exponential có hình dạng và quy mô khác so với một cuộc kiểm toán truyền thống, nhưng vai trò của con người vẫn rất quan trọng.
Cụ thể, nhân viên đặt mục tiêu cho các tác nhân, cung cấp thông tin về hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và các cuộc kiểm toán trước đó, định kỳ kiểm tra công việc của các tác nhân và phản biện kết luận của chúng trước khi hoàn thiện ý kiến kiểm toán.
Trong thời gian tới, dự án sẽ được mở rộng lên tới 20 cuộc kiểm toán lớn hơn, và KPMG kỳ vọng cuối cùng sẽ cung cấp dịch vụ kiểm toán dựa trên AI cho khách hàng.
