Mới đây, một nam thanh niên 42 tuổi ở Hà Nội đã phải điều trị dài ngày do bị sứa chích khi tắm biển trong kỳ nghỉ đầu hè. Trường hợp này là lời cảnh báo nghiêm túc về những nguy cơ tiềm ẩn từ sinh vật biển, đặc biệt trong mùa du lịch cao điểm.
Vào chiều cuối tuần đầu tháng 5, anh Hoàng (tên nhân vật đã được thay đổi) cùng nhóm bạn du lịch tại một bãi biển miền Trung. Chỉ sau khoảng 10 phút bơi, anh bất ngờ cảm thấy chân trái đau buốt như bị cứa mạnh, kèm cảm giác bỏng rát, ngứa lan nhanh. Anh quay vào bờ và phát hiện một con sứa biển bám chặt vào chân, rất khó gỡ ra.
Tưởng chỉ là phản ứng nhẹ, anh Hoàng chủ quan không xử lý gì ngoài việc tắm lại bằng nước ngọt. Tuy nhiên, vài giờ sau, chân bắt đầu nổi mẩn đỏ, phồng rộp và đau rát dữ dội. Anh vẫn không đi khám vì nghĩ vết thương sẽ tự lành và bận công tác. Gần nửa tháng sau, tổn thương không những không thuyên giảm mà còn nghiêm trọng hơn, khiến anh buộc phải tìm đến bác sĩ.
 |
| ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân bị sứa chích |
ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành – Thành viên Hội Da liễu Việt Nam, người trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân - cho biết: “Bệnh nhân đến trong tình trạng viêm da tiếp xúc bội nhiễm và đã có sẹọ phì đại do sứa biển. Trên da có những vệt sưng đỏ hình dây, xuất hiện bọng nước, bọng mủ và đau rát lan rộng. Đây là biểu hiện thường gặp khi độc tố từ xúc tu sứa tác động trực tiếp lên da.”
Theo bác sĩ Thành, xúc tu sứa có chứa nematocyst, khi tiếp xúc da sẽ phóng thích độc tố như protein, histamin, serotonin và enzym gây viêm – kích thích mạnh da, gây bỏng rát, phù nề hoặc nổi bọng nước. Chỉ cần tiếp xúc ngắn, vùng da bị chích sẽ phản ứng dữ dội. Một số trường hợp có thể nổi mề đay toàn thân, khó thở, tụt huyết áp – dấu hiệu của sốc phản vệ cần cấp cứu nhập viện ngay lập tức.
Bệnh nhân được điều trị bằng thuốc kháng viêm, thuốc bôi tái tạo da, đắp các dung dịch và chiếu laser giảm nề, giảm ngứa… và hướng dẫn tránh nắng hoàn toàn trong ít nhất 10 ngày. Sau một tuần điều trị tình trạng viêm da tiếp xúc, bội nhiễm…bác sĩ sẽ tiếp tục điều trị xoá sẹo, giảm thâm bằng những công nghệ Laser, ánh sáng …Tuy nhiên, bác sĩ cho biết sẽ mất vài tháng để da phục hồi hoàn toàn phần sẹo do sứa gây ra.
“Đáng tiếc nếu bệnh nhân đi thăm khám sớm hơn, việc xử trí sẽ hiệu quả hơn và ít để lại di chứng”, bác sĩ Thành chia sẻ.
Không phải ai cũng biết cách xử lý đúng khi bị sứa chích
Một trong những sai lầm phổ biến mà nhiều người mắc phải khi bị sứa chích là rửa vết thương bằng nước ngọt, chà xát hoặc dùng đá lạnh. Theo bác sĩ Thành, đây là điều tuyệt đối không nên làm, vì sẽ khiến các nang chứa độc tố trên da vỡ ra, giải phóng thêm nọc và làm tổn thương trầm trọng hơn.
Xử trí đúng trong trường hợp này là giữ bình tĩnh, không cào gãi, không chà mạnh. Có thể rửa nhẹ vùng da bằng nước biển sạch nếu không có gì khác. Trong trường hợp có sẵn, giấm trắng (axit acetic) được xem là một lựa chọn an toàn để bất hoạt độc tố từ một số loài sứa phổ biến. Sau sơ cứu tại chỗ, người bệnh nên nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá mức độ tổn thương và điều trị kịp thời.
 |
| Sẽ mất một thời gian để da phục hồi hoàn toàn phần sẹo do sứa gây ra |
Nguy cơ từ biển không chỉ có nắng
Thời gian gần đây, các cơ sở y tế trên cả nước ghi nhận nhiều trường hợp bị sứa tấn công. Theo thống kê, các trường hợp bị sứa chích ở nước ta tăng mạnh từ tháng 4 đến tháng 9. Đây cũng là giai đoạn cao điểm du lịch biển, khi hàng triệu người đổ về các bãi tắm khắp cả nước.
Bác sĩ Thành cảnh báo: Nhiều người vẫn nghĩ đi biển chỉ cần bôi kem chống nắng là đủ. Nhưng thực tế, môi trường biển tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ với da như nắng gắt, nước mặn, vi sinh vật, nấm và cả sinh vật biển như sứa. Và cách tốt nhất để phòng tránh sứa chích là quan sát kỹ biển trước khi xuống nước. Tránh bơi khi nước nổi bọt trắng, có vệt màu lạ hoặc thấy nhiều sinh vật nhỏ trôi nổi. Nếu có thể, nên mặc áo bơi dài tay và bơi gần bờ. Sau khi tắm biển, nên tắm lại bằng nước sạch càng sớm càng tốt để loại bỏ cặn muối và sinh vật bám dính.
