Bộ Xây dựng trình dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy nhằm nâng hiệu quả vận tải

Dự thảo Bộ luật gồm 19 Chương, 156 Điều, thiết lập nguyên tắc nền tảng, chế định cơ bản trên cơ sở tổng hợp và nội luật hoá các Công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Trong đó, dự thảo đề xuất bổ sung nhiều quy định để nâng cao hiệu quả hoạt động vận tải.

Một trong những quy định được bổ sung là quy định về các loại hình hoạt động tàu lặn, thủy phi cơ vui chơi giải trí, du lịch và các loại hình dịch vụ khác trong vùng biển Việt Nam được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Bộ Xây dựng trình dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy nhằm nâng hiệu quả vận tải. (Ảnh: Minh họa)

Đồng thời, bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết cho từng loại hình dịch vụ đặc thù nhằm bảo đảm linh hoạt, phù hợp tính chất kỹ thuật của từng loại hình dịch vụ. Trường hợp phát sinh dịch vụ mới, Chính phủ có thể kịp thời điều chỉnh bằng nghị định, tránh khoảng trống pháp lý và đáp ứng yêu cầu quản lý thực tiễn.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về vận đơn điện tử, chứng từ trong vận tải biển và đường thủy để phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu chuyển đổi số của Chính phủ; quy định về quyền vận tải thủy nội địa, quyền cung ứng dịch vụ tại vùng biển Việt Nam. Nội dung này được nội luật từ Công ước Luật Biển 1982 nhằm bảo đảm quyền, chủ quyền quốc gia có biển theo thông lệ quốc tế và để bảo vệ quyền lợi cho đội tàu mang cờ quốc tịch Việt Nam và doanh nghiệp Việt Nam. Chỉ cho phép tàu nước ngoài được hoạt động trong một số trường hợp.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung quy định về vận tải đa phương thức theo hướng bao quát đầy đủ vai trò của vận tải đường thủy nội địa và hàng hải trong chuỗi vận tải.

Cụ thể, vận tải đa phương thức được xác định là việc vận chuyển hàng hoá bằng ít nhất hai phương thức vận tải khác nhau trên cơ sở một hợp đồng vận tải đa phương thức, trong đó ưu tiên vận tải biển và vận tải thủy nôi địa làm chủ đạo. Điều này nhằm làm cơ sở đề xuất các chính sách và điều tiết vận tải, tăng thị phần vận tải biển và vận tải thủy, giảm tải cho đường bộ.

Điểm đáng chú ý tại dự thảo mới là bổ sung khái niệm mới: Nhà chức trách hàng hải Việt Nam. Đây là cơ quan được nhà nước giao thực hiện chức năng quản lý chuyên ngành hàng hải; đại diện nhà nước thi hành các quyền và nghĩa vụ về an toàn hàng hải, an ninh hàng hải, bảo vệ môi trường bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Cơ quan thực hiện quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải và đường thủy nội địa thuộc Bộ quản lý nhà nước chuyên ngành chuyên ngành về hàng hải và đường thủy nội địa tổ chức thực hiện nhiệm vụ quyền hạn của Nhà chức trách hàng hải Việt Nam.

Cảng vụ hàng hải là cơ quan trực thuộc Nhà chức trách hàng hải Việt Nam được thành lập để thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn của Nhà chức trách hàng hải Việt Nam tại khu vực quản lý được giao.

Theo lý giải của Bộ Xây dựng, việc bổ sung quy định về Nhà chức trách hàng hải Việt Nam nhằm nội luật hóa đầy đủ các yêu cầu của các điều ước quốc tế về hàng hải mà Việt Nam là thành viên.

Quy định này góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý trong nước khi các quy định hiện nay chưa quy định rõ về Nhà chức trách hàng hải, mặc dù trên thực tế cơ quan quản lý chuyên ngành hàng hải đã và đang thực hiện chức năng này theo các quy định chuyên ngành và cam kết quốc tế.

"Việc luật hóa địa vị pháp lý, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Nhà chức trách hàng hải sẽ bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong tổ chức thực thi pháp luật, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế và tạo thuận lợi cho việc thực hiện các trách nhiệm của Việt Nam trong lĩnh vực hàng hải", Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Quy định này được đánh giá không làm phát sinh tổ chức mới, không làm tăng biên chế hoặc đầu mối tổ chức trong bộ máy nhà nước, mà chỉ xác định và luật hóa chức năng của cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải hiện thực hiện nhiệm vụ của Nhà chức trách hàng hải theo quy định của pháp luật và thông lệ quốc tế, bảo đảm tính kế thừa, ổn định.