Nghị quyết 57 thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện ngành xây dựng giai đoạn mới

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa mới làm việc với Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai Nghị quyết 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh vai trò rất quan trọng của Nghị quyết 57 trong đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực cho tăng trưởng.

Xác định rõ trách nhiệm, thúc đẩy triển khai thực chất

Sau khi được giao làm cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Bộ Công an đã rất chủ động, tích cực đôn đốc, hỗ trợ, hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện Nghị quyết 57. Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết, cũng như yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương.

Là Bộ quản lý những lĩnh vực có tác động trực tiếp tới tăng trưởng kinh tế, đầu tư công, phát triển hạ tầng chiến lược, đô thị hóa, thị trường bất động sản, giao thông, nhà ở, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Xây dựng tập trung báo cáo về kết quả thực hiện Nghị quyết 57 bao gồm: Những nhiệm vụ, sản phẩm cụ thể đã hoàn thành, những nền tảng đã vận hành, những kết quả phục vụ người dân, doanh nghiệp ở địa phương.

Mức độ hoàn thành các nhiệm vụ mà Ban Chỉ đạo Trung ương, Chính phủ giao cho Bộ: Nhiệm vụ nào hoàn thành thực chất, có sản phẩm và kết quả cụ thể; nhiệm vụ nào mới hoàn thành về mặt thủ tục; nhiệm vụ nào còn chậm, có nguy cơ chậm, nguyên nhân và trách nhiệm thuộc đơn vị nào.

Làm rõ tình hình xây dựng, chuẩn hóa, làm sạch, kết nối và chia sẻ các cơ sở dữ liệu về hoạt động xây dựng, nhà ở, thị trường bất động sản, phát triển đô thị, cấp thoát nước, hạ tầng giao thông, mức độ kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, khả năng khai thác dữ liệu đáp ứng yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống" và thống nhất dùng chung.

Trong cải cách thủ tục hành chính, Bộ Xây dựng cần báo cáo rõ các chỉ số cụ thể về thời gian xử lý, chi phí tuân thủ, mức độ tái sử dụng dữ liệu và mức độ thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp, "đã cắt giảm được bao nhiêu thời gian, bao nhiêu chi phí, bao nhiêu hồ sơ không còn yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại giấy tờ".

Về nhóm nhiệm vụ đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược, Bộ Xây dựng cần làm rõ kết quả triển khai BIM, bản sao số công trình, AI chuyên ngành xây dựng, đô thị thông minh, giao thông thông minh, các mô hình đã vận hành và hiệu quả thực tế đạt được.

"Bộ đã lựa chọn bài toán ưu tiên nào, sản phẩm cụ thể nào, doanh nghiệp nào, viện, trường nào tham gia, thử nghiệm ở đâu, cơ chế đặt hàng và thử nghiệm như thế nào?", Phó Thủ tướng Thường trực nêu câu hỏi.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Xây dựng xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, từng lĩnh vực, trách nhiệm của người đứng đầu trong thực hiện các nhiệm vụ được giao theo Nghị quyết 57.

Trên cơ sở đó, các đại biểu tập trung đánh giá thực chất việc thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Xây dựng bao gồm kết quả đạt được, những điểm nghẽn còn tồn tại, nguyên nhân, giải pháp và trách nhiệm, cũng như các nhiệm vụ cần triển khai trong thời gian tới của Bộ Xây dựng. Mục tiêu cuối cùng là phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn, nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, giảm chi phí xã hội, nâng cao năng suất lao động và đóng góp hiệu quả hơn cho tăng trưởng của đất nước.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện dữ liệu ngành xây dựng

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà cho biết theo Nghị quyết 57, Bộ được giao 287 nhiệm vụ, đã hoàn thành 171 nhiệm vụ (khoảng 60%), đang thực hiện thường xuyên 102 nhiệm vụ và đúng kế hoạch 14 nhiệm vụ; không có nhiệm vụ chậm, muộn. Trong đó, về hoàn thiện thể chế, Bộ hoàn thành 14/34 nhiệm vụ; về chuyển đổi số, hoàn thành 138/213 nhiệm vụ; về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, hoàn thành 14/25 nhiệm vụ; về đô thị thông minh, hoàn thành 8/14 nhiệm vụ.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà báo cáo tại cuộc họp (Ảnh: VGP).

Bộ Xây dựng đang cung cấp trực tuyến 246/251 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền, đạt khoảng 98,9%; hoàn thành kết nối 5/5 cơ sở dữ liệu của 3 bộ (trong đó có Bộ Công an) để cắt giảm thành phần hồ sơ đối với 58/58 thủ tục; hoàn thành 10/10 bộ cơ sở dữ liệu được giao; thành lập các đoàn công tác liên ngành làm việc với 7/7 thành phố trực thuộc Trung ương để hướng dẫn, giải quyết vướng mắc.

Bộ đã rà soát 454 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, đề xuất cắt giảm 56 thủ tục, đơn giản hóa 91 thủ tục và phân cấp 10 thủ tục, giúp giảm chi phí tuân thủ khoảng 2.900 tỷ đồng (khoảng 23%) và giảm 858/4.750 ngày giải quyết (khoảng 18,1%). Số thủ tục còn thực hiện ở cấp Bộ là 145/493 (29,5%).

Bộ Xây dựng cũng đã được Thủ tướng phê duyệt phát triển công nghệ chiến lược về đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Về tồn tại, hạn chế, Thứ trưởng Phạm Minh Hà cho biết nhiều nhiệm vụ có tiến độ gấp, nhiều nhiệm vụ khó, có lúc nguồn lực chưa kịp thời nên Bộ phải chủ động triển khai trước khi có kinh phí. Việc triển khai nền tảng số từ Trung ương đến địa phương vẫn còn một số địa phương kết quả hạn chế: Có 10/34 địa phương (gần 30%) có số hồ sơ giải quyết qua hệ thống dưới 5.000; có 13/34 tỉnh, thành phố (trên 30%) chưa rà soát đồng bộ dữ liệu dù đã được đôn đốc nhiều lần. Chất lượng đề án đô thị thông minh cũng cần tiếp tục được kiểm chứng, điều chỉnh.

Trong 6 tháng cuối năm 2026, Bộ Xây dựng xác định: Đẩy mạnh tạo lập, cập nhật dữ liệu dùng chung; mở rộng dịch vụ công trực tuyến toàn trình; duy trì vận hành các hệ thống đã kết nối; chia sẻ dữ liệu ngành với các bộ, ngành, địa phương.

Tại cuộc làm việc, lãnh đạo các bộ, ngành đã có nhiều ý kiến đóng góp vào báo cáo của Bộ Xây dựng về thực hiện Nghị quyết 57. Bên cạnh đó, đại diện Bộ Công an cho rằng Bộ Xây dựng cần khắc phục tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu khung kiến trúc dữ liệu thống nhất, chưa có đầu mối chỉ đạo xuyên suốt từ Bộ xuống các sở, ngành, địa phương, dẫn đến một số cơ sở dữ liệu chưa đảm bảo giá trị pháp lý. Nhiều cơ sở dữ liệu chưa đạt yêu cầu về an toàn thông tin. Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thiện khung kiến trúc, quản trị dữ liệu và đi vào thực thi để tạo ra sản phẩm công nghệ cụ thể; bổ sung một nền tảng số dùng chung quốc gia về quản lý giao thông thông minh đường bộ.

Bộ Xây dựng cũng cần đẩy nhanh tỉ lệ thanh toán trực tuyến, hoàn thiện các thủ tục hành chính còn lại và tích hợp giấy tờ lên hệ thống định danh điện tử; rà soát nguyên nhân vì sao vẫn còn một lượng lớn hồ sơ được tiếp nhận trực tiếp thay vì trực tuyến dù hệ thống đã vận hành.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động, quyết tâm của Bộ Xây dựng trong triển khai Nghị quyết 57 cùng các nhiệm vụ được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo của Chính phủ giao về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Bộ đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch, tổ chức triển khai khối lượng lớn nhiệm vụ trên hầu hết các lĩnh vực quản lý; từng bước hoàn thiện thể chế, phát triển dữ liệu, đưa hoạt động quản lý, giải quyết thủ tục hành chính lên môi trường số và đạt được những kết quả bước đầu quan trọng.

Bộ Xây dựng là một trong những bộ đi đầu về cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong lĩnh vực xây dựng, giao thông vận tải.

Bộ cũng đã định hướng một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, đô thị thông minh, giao thông thông minh, mô hình thông tin công trình (BIM), bản sao số công trình, AI chuyên ngành; tham mưu ban hành nhiều văn bản quan trọng, bước đầu hình thành nền tảng phục vụ quản lý ngành trên cơ sở dữ liệu và công nghệ số.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng kết quả thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Xây dựng vẫn chưa tương xứng với phạm vi quản lý, nguồn lực và nhiệm vụ đặt ra. Các cơ sở dữ liệu đã hình thành nhưng mức độ đồng bộ, chia sẻ, khai thác còn hạn chế. Hoạt động đổi mới sáng tạo, cơ chế thử nghiệm phát triển công nghệ chiến lược chưa tạo ra nhiều sản phẩm, mô hình có thể kiểm chứng, chưa gắn chặt với doanh nghiệp và các dự án hạ tầng lớn.

"Bộ Xây dựng quản lý một chuỗi lĩnh vực liên thông từ quy hoạch, đầu tư, xây dựng đến giao thông, đô thị và khai thác kết cấu hạ tầng, do đó, Nghị quyết 57 cần được đưa vào từng lĩnh vực, từng dự án cụ thể và từng quy trình nghiệp vụ, không triển khai như một nhóm nhiệm vụ riêng", Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh và đề nghị Bộ Xây dựng thực hiện tốt 5 nhóm công việc.

Thứ nhất, Bộ Xây dựng cần tăng cường chỉ đạo, điều phối, liên thông trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao trong Nghị quyết 57 vốn liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều cơ quan, đơn vị; thúc đẩy sự liên kết giữa các cục chuyên ngành, đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ trưởng Bộ Xây dựng trực tiếp chỉ đạo lựa chọn một số nhiệm vụ trọng tâm có khả năng tạo chuyển biến trong năm 2026, giao rõ lãnh đạo phụ trách, cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, sản phẩm và thời hạn hoàn thành. Các nhiệm vụ liên quan đến nhiều lĩnh vực, cơ quan, đơn vị phải được tổ chức theo chuỗi, đảm bảo kết quả từng đơn vị hướng tới một sản phẩm cuối cùng, cá thể hóa việc giao nhiệm vụ cho từng đơn vị.

Đối với nghiên cứu phát triển công nghệ, doanh nghiệp phải tham gia ngay từ khâu xác định nhu cầu, xây dựng đầu bài đến thử nghiệm và tiếp nhận kết quả; viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp phải được gắn kết bằng nhiệm vụ, trách nhiệm cụ thể; kết quả được đánh giá bằng sản phẩm đưa vào sử dụng và tác động thực tế, theo mô hình liên kết "ba nhà" giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước.

Thứ hai, về hoàn thiện dữ liệu, nâng cao chất lượng dịch vụ công và đo lường hiệu quả chuyển đổi số, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ làm rõ từng trạng thái dữ liệu (kết nối kỹ thuật, đồng bộ dữ liệu, khai thác chính thức), xác định rõ dữ liệu gốc, dữ liệu chủ, trách nhiệm cập nhật của từng đơn vị. Khẩn trương chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật, kết nối, đồng bộ dữ liệu về Trung tâm Dữ liệu quốc gia, ưu tiên dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, chỉ đạo điều hành.

Thứ ba, Bộ Xây dựng cũng cần hoàn thiện thể chế, đưa cơ chế thử nghiệm vào thực tế.

Thứ tư, về tập trung phát triển sản xuất công nghệ chiến lược gắn với các dự án hạ tầng lớn.

Thứ năm, Bộ Xây dựng phải rà soát từng nhiệm vụ, dự án về đổi mới sáng tạo để hoàn tất thủ tục đầu tư, xác định rõ tiến độ, mốc nghiệm thu và kế hoạch giải ngân.

Sau cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ xây dựng kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ được giao theo Nghị quyết 57, xác định rõ nhiệm vụ ưu tiên, kết quả thực chất có thể kiểm chứng, đầu mối chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành.