Bộ Tài chính thúc giải ngân đầu tư công, ưu tiên dự án hạ tầng

Sau nhiều tháng trầm lắng bởi hàng loạt lực cản cố hữu, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 đang có những chuyển biến tích cực. Theo Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 31/5, cả nước đã giải ngân được hơn 199.325 tỷ đồng, tương đương 24,1% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, vượt cùng kỳ năm 2024. Tốc độ giải ngân tăng nhanh đang tạo động lực quan trọng để thúc đẩy đầu tư phát triển, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nhiều yếu tố rủi ro vẫn bủa vây.

Cùng với những điểm sáng từ một số bộ, ngành và địa phương, Bộ Tài chính cũng chỉ rõ hàng loạt “nút thắt” chưa được tháo gỡ triệt để – đặc biệt là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, xác định giá đất, bàn giao hồ sơ và sự gián đoạn từ quá trình tổ chức lại đơn vị hành chính theo Luật Đất đai 2024. Tình trạng nhiều địa phương chưa giải ngân hoặc giải ngân dưới 10%, thậm chí 7 tỉnh dưới 15%, cho thấy khoảng cách lớn giữa nỗ lực chính sách và thực tiễn triển khai.

Bộ Tài chính thúc giải ngân đầu tư công, ưu tiên dự án hạ tầng.

Điểm nổi bật trong bức tranh đầu tư công 5 tháng qua là sự bứt tốc mạnh mẽ tại nhiều địa phương như Phú Thọ, Thanh Hóa, Lào Cai, Thái Nguyên – những nơi có tỷ lệ giải ngân vượt 50%. Một số bộ, cơ quan Trung ương như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hay Đài Tiếng nói Việt Nam đã giải ngân hơn 70%, thậm chí gần hoàn thành kế hoạch. Đây là những hình mẫu được Bộ Tài chính ghi nhận và khuyến khích nhân rộng trong các đợt rà soát kế hoạch vốn tới.

Dẫu vậy, những con số tích cực chỉ là phần nổi của tảng băng. Theo đánh giá tại Hội nghị thúc đẩy giải ngân đầu tư công ngày 20/5 vừa qua, nhiều khó khăn mang tính hệ thống vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Vấn đề lớn nhất hiện nay vẫn là vướng mắc trong giải phóng mặt bằng: từ việc chưa thống nhất được giá bồi thường với người dân, xác định nguồn gốc sử dụng đất phức tạp, đến thủ tục hành chính kéo dài khi địa giới hành chính thay đổi, ảnh hưởng tới việc lập – thẩm định – giao kế hoạch vốn mới.

Không chỉ thiếu mặt bằng sạch, việc giá nguyên vật liệu biến động bất thường – đặc biệt là đất, cát, đá – cũng làm chi phí đội lên, gây chậm tiến độ. Trong khi đó, không ít đơn vị vẫn rơi vào thế bị động khi thiếu cơ chế linh hoạt trong điều chỉnh thiết kế – tổng mức đầu tư, khiến nhiều dự án quan trọng “đắp chiếu” chờ hướng dẫn.

Trước những áp lực đó, Bộ Tài chính yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nâng cao tinh thần trách nhiệm, phát huy vai trò người đứng đầu, siết lại kỷ luật – kỷ cương giải ngân đầu tư công. Tư duy “có vốn là phải giải ngân” đang được thay thế bằng tư duy “phải chọn lọc – linh hoạt – hiệu quả”. Theo đó, các địa phương phải chủ động rà soát, điều chuyển vốn giữa các cấp (tỉnh – huyện – xã) để bảo đảm không đứt gãy dòng vốn. Các Ban Quản lý dự án cần phối hợp chặt với Sở KH&ĐT, Tài chính, Tài nguyên – Môi trường để xử lý đồng bộ các khâu: từ lập hồ sơ pháp lý đến thanh toán – nghiệm thu – quyết toán.

Đặc biệt, Bộ Tài chính nhấn mạnh sẽ cắt giảm kế hoạch vốn của những dự án chậm giải ngân và điều chuyển sang các dự án có tiến độ tốt hơn, ưu tiên hạ tầng chiến lược, công trình trọng điểm. “Tình trạng để vốn nằm yên, lãng phí cơ hội phát triển sẽ không được chấp nhận. Phải hành động bằng kỷ luật và trách nhiệm”, đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Cơ quan này cũng yêu cầu từng chủ đầu tư xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng, quý và báo cáo định kỳ. Các địa phương phải khẩn trương hoàn thành các hồ sơ liên quan đến sáp nhập đơn vị hành chính, bàn giao dự án dở dang một cách rõ ràng, minh bạch, để tránh đứt đoạn triển khai.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần những cú hích thực chất để giữ đà tăng trưởng, đầu tư công – với quy mô vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng – chính là “cỗ máy chủ lực”. Nhưng để cỗ máy đó vận hành trơn tru, thì không thể trông chờ vào các hội nghị hay chỉ đạo chung chung, mà cần từng khâu – từng người – từng việc phải chuyển động đồng bộ. Khi dòng vốn đầu tư công chảy đúng hướng, nhanh và hiệu quả, đó sẽ là tín hiệu cho thấy niềm tin và kỷ luật tài khóa đang được củng cố mạnh mẽ từ trung ương đến địa phương.