Bộ Tài chính lên tiếng sau lùm xùm loại Sơn Hải khỏi dự án cao tốc

Một trong những gói thầu xây lắp quan trọng của dự án cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận và các cơ quan quản lý. Gói thầu đoạn qua tỉnh Bình Phước, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Bình Phước làm chủ đầu tư, với giá dự toán hơn 880 tỷ đồng, đã gây xôn xao khi Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải – đơn vị chào giá thấp nhất (hơn 732 tỷ đồng), bỗng dưng "rơi đài" vì lý do không đạt yêu cầu kỹ thuật. Vụ việc đã được Bộ Tài chính vào cuộc kiểm tra và những phát hiện ban đầu đang đặt ra nhiều câu hỏi lớn về tính minh bạch và hiệu quả trong quy trình lựa chọn nhà thầu.

Sau quá trình rà soát kỹ lưỡng hồ sơ đấu thầu, Bộ Tài chính đã công bố báo cáo gửi Chính phủ, chỉ ra nhiều điểm bất thường và thiếu nhất quán. Đáng chú ý nhất, Bộ Tài chính phát hiện có sự không thống nhất trong đánh giá giữa báo cáo chi tiết và báo cáo tổng hợp đối với tới 4/5 nhà thầu bị loại. Trong khi báo cáo chi tiết đánh giá phần năng lực và kinh nghiệm là "không đạt", thì báo cáo tổng hợp lại đánh giá "đạt". Sự mâu thuẫn này là một "lỗ hổng" nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ thiếu khách quan và minh bạch trong quá trình chấm thầu.

Bộ Tài chính lên tiếng sau lùm xùm loại Sơn Hải khỏi dự án cao tốc, (Ảnh: Minh hoạ)

Chủ đầu tư Ban Quản lý dự án tỉnh Bình Phước đã đưa ra lý do loại Sơn Hải là do không đáp ứng yêu cầu về vật tư thiết bị, không đáp ứng yêu cầu về tổ chức thực hiện mô hình thông tin công trình (BIM) và không đáp ứng yêu cầu về máy, thiết bị phục vụ thi công. Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã có những đánh giá cụ thể về các lý do này.

Đối với việc áp dụng mô hình BIM, Bộ Tài chính nhận định đây là phù hợp trong giai đoạn thi công, nhưng nhấn mạnh trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc xác định các tiêu chí đánh giá BIM phải đảm bảo rõ ràng, minh bạch, khả thi, tránh dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các nhà thầu – một điểm mấu chốt có thể gây tranh cãi.

Về phần đánh giá máy móc, thiết bị phục vụ thi công, Bộ Tài chính cho rằng việc đánh giá tài liệu liên quan cần tham khảo thêm các quy định và ý kiến từ cơ quan chuyên ngành. Do đó, Bộ chưa đủ cơ sở để kết luận về tính pháp lý của giấy kiểm định kỹ thuật mà các nhà thầu cung cấp. Điều này cho thấy sự phức tạp và cần thiết phải có sự phối hợp liên ngành để đưa ra kết luận cuối cùng.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng chỉ ra một bất cập về quy trình: theo quy định tại chương III của Mẫu xây lắp số 3A, việc yêu cầu nhà thầu thay thế thiết bị không đáp ứng phải thực hiện ở bước đánh giá về năng lực và kinh nghiệm, nhưng tổ chuyên gia/bên mời thầu lại thực hiện tại phần đánh giá về kỹ thuật. Sai sót về quy trình này càng làm dấy lên những nghi vấn về tính chuẩn xác của quá trình chấm thầu.

Trước những bất cập và nghi vấn trên, Bộ Tài chính đã có kiến nghị cụ thể gửi lãnh đạo Chính phủ. Bộ yêu cầu tỉnh Bình Phước nghiên cứu kỹ các nội dung đã nêu, từ đó đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện về việc lựa chọn nhà thầu gói xây lắp này. Đây là một lời nhắc nhở nghiêm khắc về vai trò và trách nhiệm của chủ đầu tư trong các dự án công.

Đồng thời, Bộ Tài chính cũng yêu cầu địa phương sớm xem xét, giải quyết kiến nghị của Tập đoàn Sơn Hải theo đúng quy định pháp luật, không để tình trạng kéo dài, gây ảnh hưởng đến uy tín của môi trường đầu tư và đấu thầu. Mục tiêu cuối cùng là phải đảm bảo lựa chọn được nhà thầu đủ năng lực, kinh nghiệm và tài chính để thực hiện dự án đúng tiến độ, chất lượng, tránh thất thoát, lãng phí và tiêu cực.

Trong trường hợp cần thiết, Bộ Tài chính cũng gợi ý địa phương có thể phối hợp với các bộ, ngành liên quan để làm rõ tính pháp lý của các tài liệu kiểm định kỹ thuật, bảo vệ môi trường, nhằm đảm bảo mọi quyết định đều có cơ sở pháp lý vững chắc.

Trước đó, Tập đoàn Sơn Hải, với tiếng tăm là một trong những đơn vị thi công đường bộ có kinh nghiệm và cam kết chất lượng, đã gửi kiến nghị không đồng ý với kết quả bị loại, dù đưa ra mức giá thấp nhất. Việc Sơn Hải "lọt sổ" trong một gói thầu mà họ có vẻ đáp ứng được về năng lực và cam kết, đã khiến nhiều người đặt dấu hỏi.

Dự án xây dựng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành là một công trình trọng điểm, đi qua địa bàn TP. Hồ Chí Minh (khoảng 2km đường dẫn), tỉnh Bình Dương (dài 52km) và tỉnh Bình Phước (dài 7km). Đoạn qua tỉnh Bình Phước đã được khởi công từ tháng 12/2024.